VOOZH about

URL: https://bcl.wikipedia.org/wiki/China

⇱ Tsina - Wikipedia


Jump to content
Gikan sa Bikol Sentral na Wikipedia, an talingkas na ensiklopedya
(Nakatukdo hali sa China)
Tsina
👁 Image
An "Tsina" sa Pinasimple (itaas) asin Tradisyunal (irarom) na mga karakter na Intsik
Pinasimpling Intsik中国
Tradisyonal naIntsik中國
Hanyu PinyinZhōngguó
Literal na boot sabihonKatahawan o Sentral na Estado[1]
Mga Transkripsyon
Estandarteng Mandarin
Hanyu PinyinZhōngguó
Bopomofoㄓㄨㄥㄍㄨㄛˊ
Gwoyeu RomatzyhJonggwo
Wade–GilesChung¹-kuo²
Tongyong PinyinJhongguó
Yale RomanizationJūnggwó
MPS2Jūngguó
IPA[ʈʂʊ́ŋ.kwǒ]
iba pang Mandarin
Xiao'erjingﺟْﻮﻗُﻮَع
DunganҖунгуй
Sichuanes PinyinZong1 gwe2
Wu
RomanisasyonTson-koh
Gan
RomanisasyonTung-koe̍t
Xiang
IPATan33-kwɛ24/
Hakka
RomanisasyonDung24-gued2
Pha̍k-fa-sṳChûng-koet
Yue: Kantones
Romanisasyong YaleJùnggwok o Jūnggwok
IPA[tsôŋ.kʷɔ̄ːk̚] or [tsóŋ.kʷɔ̄ːk̚]
JyutpingZung1gwok3
Sur na Min
Hokkien POJTiong-kok
Tâi-lôTiong-kok
Subangan na Min
Fuzhou BUCDṳ̆ng-guók
Pu-Xian Min
Hinghwa BUCDe̤ng-go̤h
Norteng Min
Jian'ou PigromanisarDô̤ng-gŏ
Republikang Popular kan Tsina
👁 Image
An "Republikang Popular kan Tsina" sa Pinasimple (itaas) asin Tradisyunal (irarom) na mga karakter na Intsik
Pangaran na Intsik
Pinasimpling Intsik中华人民共和国
Tradisyonal naIntsik中華人民共和國
Hanyu PinyinZhōnghuá Rénmín Gònghéguó
Mga Transkripsyon
Estandarteng Mandarin
Hanyu PinyinZhōnghuá Rénmín Gònghéguó
Bopomofoㄓㄨㄥㄏㄨㄚˊ
ㄖㄣˊㄇㄧㄣˊ
ㄍㄨㄥˋㄏㄜˊㄍㄨㄛˊ
Gwoyeu RomatzyhJonghwa Renmin Gonqhergwo
Wade–GilesChung¹-hua² Jên²-min²
Kung⁴-ho²-kuo²
Tongyong PinyinJhonghuá Rénmín Gònghéguó
Yale RomanizationJūnghwá Rénmín Gùnghégwó
MPS2Jūnghuá Rénmín Gùnghéguó
IPA[ʈʂʊ́ŋ.xwǎɻə̌n.mǐnkʊ̂ŋ.xɤ̌.kwǒ]
iba pang Mandarin
Xiao'erjingﺟْﻮﺧُﻮَ ژٌمٍ ﻗْﻮحْقُوَع
DunganҖунхуа Жынмин Гунхәгуй
Sichuanes PinyinZong1 hua2 Zen2 min2
Gong4 hwe2 gwe2
Wu
RomanisasyonTson gho zin min
gon ghu koh
Gan
RomanisasyonChungfa Ninmin Khungfokoet
Xiang
IPA/tan33 go13 ŋin13 min13
gan45 gu13 kwɛ24/
Hakka
RomanisasyonDung24 fa11 ngin11 min11 kiung55 fo11 gued2
Pha̍k-fa-sṳChûng-fà Ngìn-mìn
Khiung-fò-koet
Yue: Kantones
Romanisasyong YaleJùng'wàh Yàhnmàhn Guhng'wòhgwok
or
Jūng'wàh Yàhnmàhn Guhng'wòhgwok
IPA[tsôŋ.wȁːjɐ̏n.mɐ̏nkòŋ.wɔ̏ː.kʷɔ̄ːk̚]
or
[tsóŋ.wȁːjɐ̏n.mɐ̏nkòŋ.wɔ̏ː.kʷɔ̄ːk̚]
JyutpingZung1waa4 Jan4man4 Gung6wo4gwok3
Sur na Min
Hokkien POJTiong-hôa Jîn-bîn Kiōng-hô-kok
Tâi-lôTiong-huâ Jîn-bîn Kiōng-hô-kok
Subangan na Min
Fuzhou BUCDṳ̆ng-huà Ìng-mìng
Gê̤ṳng-huò-guók
Pu-Xian Min
Hinghwa BUCDe̤ng-huá Cíng-míng
Gē̤ng-hó̤-go̤h
Norteng Min
Jian'ou PigromanisarDô̤ng-uǎ Nêng-měng
Gō̤ng-uǎ-gŏ
Pangaran na Tibetano
Tibetano ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི
མཐུན་རྒྱལ་ཁབ
Mga transkripsyon
Wyliekrung hwa mi dmangs spyi mthun rgyal khab
Pinyin na TibetanoZhunghua Mimang Jitun Gyalkab
Pangaran na Zhuang
ZhuangCunghvaz Yinzminz Gunghozgoz
Pangaran na Mongolyano
Mongolyano👁 Bügüde nayiramdaqu dumdadu arad ulus, ᠪᠦᠭᠦᠳᠡ ᠨᠠᠶᠢᠷᠠᠮᠳᠠᠬᠤ ᠳᠤᠮᠳᠠᠳᠤ ᠠᠷᠠᠳ ᠤᠯᠤᠰ
Mga Transkripsyon
SASM/GNCBügüde nayiramdaqu dumdadu arad ulus
Pangaran na Uyghur
Uyghur
جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى
Mga Transkripsyon
Latin YëziqiJungxua Xelq Jumhuriyiti
Yengi YeziⱪJunghua Həlⱪ Jumⱨuriyiti
SASM/GNCJunghua Hälk̂ Jumĥuriyiti
Siril YëziqiҖуңхуа Хәлқ Җумһурийити
Pangaran na Manchu
Iskriturang Manchu ᡩᡠᠯᡳᠮᠪᠠᡳ
ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠᡳᡵᡤᡝᠨ
ᡤᡠᠨᡥᡝ ᡤᡠᡵᡠᠨ
(ᡩᡡᠯᡳᠮᠪᠠᡳ
ᡤᡠᡵᡠᠨ)
RomanisasyonDulimbai niyalmairgen gungheg' gurun(Dulimbai Gurun)
👁 Image
An wagayway kan Republikang Popular kan Tsina
👁 Image
An mapa kan Asya kun saen ipinapaheling an kinamomogtakan kan Republikang Popular kan Tsina

An Popular na Republika kan Tsina[2][3] sarong nasyon sa Subangan na Asya asin iyo an pinakamatawong nasyon sa bilog na kinaban sa populasyon kaining dae mababa sa 1.38 bilyon.[4] Sa hiwas kaining minaabot sa poko mas o menos 9.6 milyong kilometro kwadrado, ini an ikaduwang pinakadakulang nasyon segun sa kadagaan, asin ikatulo o ikaapat man sa enterong hiwas.[5] Pinamamahalaan an Tsina kan Partido Komunista kan Tsina, na igwang sakop sa 22ng probinsya, limang awtonomong rehiyon, apat na banwaan na direktang-pinamamahalaan (Beijing, Tianjin, Shanghai, dangan Chongqing), asin an mga Espesyal na Rehiyon Administratibo kan Hong Kong asin Macau, dangan sinasadiri man kaini an soberanya kan Taiwan.

An Tsina iyo an saro sa ginikanan kan mga lumang sibilisayon sa kinaban asin ini nagpoon magtambo sa kalipakan kan Salog Giyaw sa Amnayan Kapatagan nin Tsina. An Tsina saro man sa nangengenot na poderes ekonomiko poon pa kan enot na siglo sundo ika-19ng siglo. Sa lawig nin mga panahon, an sistema politika kan Tsina namamanang absolutong monarkiya, o mga dinastiya, na ginikanan kaini sa panahon kan dinastiya Xia kan ika-21ng siglo, BCE. Dangan kaini an Tsina nasadit, nadakula, nalakop o nagkakaparasa o may beses nagkakaburunyog uli. Kan ika-3 siglo BCE, nahingoa mabugkos ini paagi kan mga gera ibinungsod kan dinastiya Qin asin ini an nagin pinaka-enot na Imperyong Tsino. An nagsunod kaini na dinastiyang Han (206 BCE – 220 CE) nahiling an mga abanteng gayong mga teknolohiya kan panahon na idto, arog kan paggibong papel asin an kompas, kasarabay na diyan an mga pag'uswag sa agrikultura asin sa medisina. An imbensyon kan pulbura asin imprentang an tipo hiro-hiro kan panahon nin dinastiyang Tang (618 – 907) asin kan Dinastiyang Awit Amihanan (960 – 1127) iyo na sa kagabsan nagsangkap kan inapod na Apat na mga Makangalas na mga Imbensyon.

Dibisyon administratibo

[baguhon | baguhon an source]

An Popular na Republika kan Tsina opisyalmente nagkakabaranga sa 23 na probinsya,[6] limang rehiyon autonomo (lambang saro may designadong minoriyang grupo), asin apat na munisipalidad asin kaiba diyan an espesyal na rehiyon administratibo (ERA) nin Hong Kong asin Macau. Geograpikalmente, an gabos na 31 dibisyon probinsyal kan Kadagaan Tsina mapipisan sa anom na rona': Amnayan Tsina, Norte-subangan Tsina, Subangan Tsina, Habagatan Sentra Tsina, Sud-sulnopan Tsina, asin Norte-sulnopan Tsina.[7]

👁 Image
Mapa lingwistika kan Tsina

An Tsina konsiderado na an Taiwan iyo kaini an ika-23 na probinsya,[6] alagad an Taiwan sinasakop kan Republika nin China (ROC), na sinasayumahan kaini an paghihingako kan PRT. Kabaligtaran, an RNT na konstitusyon sinasabing may soberaniya ini sa enterong mga rona na sinasakop kan gobyerno kan PRT.[8]

Mga Toltolan

[baguhon | baguhon an source]
  1. Bilik, Naran (2015), "Reconstructing China beyond Homogeneity", Patriotism in East Asia, Political Theories in East Asian Context, Abingdon: Routledge, p.105
  2. "Ang Orden ng Lakandula". GOVPH. Archived from the original on 2018-04-08. Retrieved 19 Hulyo 2017.Check date values in: |access-date= (help)
  3. "Luklukan ng Republikang Bayan ng Tsina sa UN, napanumbalik". China Radio International Online. 13 Oktubre 2014. Retrieved 19 Hulyo 2017.Check date values in: |access-date=, |date= (help)
  4. . Worldometers http://www.worldometers.info/world-population/china-population/. Retrieved 19 Hulyo 2017.Check date values in: |access-date= (help); Missing or empty |title= (help)
  5. "Countries of the world ordered by land area". Listofcountriesoftheworld.com. Archived from the original on 5 March 2010. Retrieved 27 April 2010.
  6. 1 2 China, The Washington Post
  7. Kerry Brown (2013). Contemporary China. Macmillan International Higher Education - University of Sydney. p.7. ISBN978-1-137-28159-3.[permanent dead link]
  8. Horton, Chris (2019-07-08). "Taiwan's Status Is a Geopolitical Absurdity". The Atlantic (in English).
👁 Image
Pinopoonan an artikulong ini. Makakatabang ka sa Bikol Wikipedia sa pagparambong kaining pahina.