| Mae yna wybodaeth gwerthfawr yn yr erthygl hon – diolch am eich cyfraniad! Ond i gyrraedd safon arferol, derbyniol Wicipedia, gellir mynd yr ail gam. Os na chaiff yr erthygl ei gwella'n ddigonol ymhen wythnos neu ddwy wedi 4 Ebrill 2026, fe all gael ei dileu. Os caiff yr erthygl ei gwella'n sylweddol, wedyn mae croeso i chi dynnu'r neges hon oddi ar y dudalen. Ceir rhestr o erthyglau sydd angen eu gwella yma. Sut mae ei gwella? Dyma restr o hanfodion pob erthygl; beth am dreulio ychydig o amser yn mynd drwyddynt? Gweler hefyd ein canllawiau Arddull ac Amlygrwydd. |
| 👁 Image | |
| 👁 Image | |
| Arwyddair | Brawdoliaeth, Gwaith, Datblygiad 👁 Edit this on Wikidata |
|---|---|
| Math | gweriniaeth, gwladwriaeth sofran, gwlad dirgaeedig, gwlad 👁 Edit this on Wikidata |
| Enwyd ar ôl | Afon Niger 👁 Edit this on Wikidata |
| Prifddinas | Niamey 👁 Edit this on Wikidata |
| Poblogaeth | 21,477,348 👁 Edit this on Wikidata |
| Sefydlwyd | 18 Rhagfyr 1958 (Datganiad Annibyniaeth, oddi wrth Ffrainc} 3 Awst Diwrnod Annibyniaeth (1960) |
| Anthem | L'Honneur de la Patrie 👁 Edit this on Wikidata |
| Pennaeth llywodraeth | Ali Lamine Zeine 👁 Edit this on Wikidata |
| Cylchfa amser | UTC+01:00, Africa/Niamey 👁 Edit this on Wikidata |
| Iaith/Ieithoedd swyddogol | Hawsa 👁 Edit this on Wikidata |
| Daearyddiaeth | |
| Gwlad | 👁 Edit this on Wikidata |
| Arwynebedd | 1,267,000 km² 👁 Edit this on Wikidata |
| Yn ffinio gyda | Tsiad, Libia, Algeria, Mali, Bwrcina Ffaso, Benin, Nigeria, Y Cynghrair Arabaidd 👁 Edit this on Wikidata |
| Cyfesurynnau | 17°N 10°E 👁 Edit this on Wikidata |
| Gwleidyddiaeth | |
| Corff gweithredol | Cabinet Niger 👁 Edit this on Wikidata |
| Corff deddfwriaethol | Cynulliad Cenedlaethol 👁 Edit this on Wikidata |
| Swydd pennaeth y wladwriaeth | Arlywydd Niger 👁 Edit this on Wikidata |
| Pennaeth y wladwriaeth | Abdourahamane Tchiani 👁 Edit this on Wikidata |
| Swydd pennaeth y Llywodraeth | Prif Weinidog Niger 👁 Edit this on Wikidata |
| Pennaeth y Llywodraeth | Ali Lamine Zeine 👁 Edit this on Wikidata |
| 👁 Map | |
| 👁 Image | |
| Ariannol | |
| Cyfanswm CMC (GDP) | $14,915 million, $13,970 million 👁 Edit this on Wikidata |
| Arian | franc CFA Gorllein Affrica 👁 Edit this on Wikidata |
| Canran y diwaith | 5 ±1 canran 👁 Edit this on Wikidata |
| Cyfartaledd plant | 7.599 👁 Edit this on Wikidata |
| Mynegai Datblygiad Dynol | 0.4 👁 Edit this on Wikidata |
Gwlad dirgaeedig yng ngorllewin Affrica yw Niger (ynganiad: niʒɛʁ, enw swyddogol: Jamhuriyar Nijar sef Gweriniaeth Niger). Mae'n ffinio â Nigeria a Benin yn y de, Mali a Bwrcina Ffaso yn y gorllewin, Algeria a Libia yn y gogledd a Tsiad yn y dwyrain. Rhan o'r Sahara yw gogledd y wlad. Mae Afon Niger yn llifo trwy dde-orllewin y wlad. Niamey yw'r brifddinas.
Daearyddiaeth
[golygu | golygu cod]Daw enw'r wlad o afon Afon Niger, y drydedd afon hiraf ar gyfandir Affrica. Er hynny, trwy Nigeria a Mali mae rhannau hiraf yr afon yn llifo, gyda rhyw 500 km yn unig yn llifo trwy weriniaeth Niger. Mae 80% o arwynebedd y wlad yn rhan o anialwch y Sahara, llawer ohono yn anialwch Ténéré. Mynydd Idoukal-n-Taghès (2022 m) yw'r uchaf yn y wlad, ym mynyddoedd Aïr. Llosgfynyddoedd ffurfiodd mynyddoedd Aïr, sy'n rhyw fath o is-gangen o Fynyddoedd Ahaggar dros y ffin yn rhan Algeria'r anialwch. Yn y de-orllewin mae dyffryn Afon Niger, lle mae tiroedd mwyaf ffrwythlon y wlad. Mae de-ddwyrain y wlad yn ffinio â Llyn Tsiad.
Hinsawdd drofannol, sych, sydd gan Niger. Anialwch poeth a sych a geir yn y gogledd (ac eithrio gwerddonau â'u coed datys), ond mae tymor glawog i'w gael yn de, gyda hyd at 750mm o law yn flynyddol. Safana yw llawer o'r tir nad yw'n anialwch, gyda choed kaoba, kapok a baobab yn amlwg.
Niamey yw'r brifddinas a'r ddinas fwyaf. Rhai o drefi eraill y wlad yw Zinder, Maradi, Agadez, Tahoua ac Arlit.
Ieithoedd
[golygu | golygu cod]Hawsa yw iaith fwya'r wlad gydag oddeutu 55% o'r boblogaeth (rhyw 14,500,000 o bobl) yn ei siarad. Ers 2025, Hawsa yw iaith swyddogol y wlad - roedd iaith y coloneiddwyr o Ffrainc wedi parhau'n iaith swyddogol tan hynny.
Ceir sawl iaith arall yn y wlad: Songaieg (gan gynnwys Zarma), Tamasheceg, Ffwlareg, Canwrieg, Arabeg, Gwrmaneg, ieithoedd Tebw a mwy.
Dolenni allanol
[golygu | golygu cod]- Cymorth Cymru i Niger Archifwyd 2008-10-17 yn y Peiriant Wayback Hanes Cymraes sy'n gweithio gyda Médecins Sans Frontières i helpu ysbyty yn Niger
