La mano (el la latina lingvo manus) estas la parto de la brako de homo aŭ alia primato, kie la membro finiĝas. Ĉi tiu parto de la membro estas speciale uzata por teni kaj preni aĵojn. Mano estas konektata al la brako per la pojno. Norme, homa mano havas kvin fingrojn: dikfingron, montrofingron, mezfingron, ringofingron, kaj etfingron.
En homa biologio, la koncepto de dominanta mano referencas al pli ampleksa lerteco, rendimento, rapido, precizeco aŭ individua prefero por la uzado de difinita mano (ĉu la dekstra ĉe dekstramanuloj; ĉu la maldekstra ĉe maldekstramanuloj). La pli malkapabla mano aŭ tiu por kiu oni montras malpli grandan preferon, estas nomata nedominanta mano.
Fermita mano nomiĝas pugno.
Uzado
[redakti | redakti fonton]Ambaŭmaneco aŭ ambidekstreco (el la latina ambi - "ambaŭ" kaj la latina dexter - "dekstra") estas denaska aŭ trejnita egala disvolviĝo de la funkcioj de ambaŭ manoj, sen elstari la ĉefan manon, kaj la kapablo de persono plenumi motorajn agojn per la dekstra kaj maldekstra mano kun la sama rapideco kaj efikeco [1][2]. Ĉirkaŭ unu procento de infanoj havas denaskan ambidekstrecon; tiaj infanoj duoble pli emas havi lingvajn malfacilaĵojn kaj ADHD, iliaj notoj estas averaĝe pli malbonaj ol tiuj de dekstramanuloj kaj maldekstramanuloj Tamen, kiel montras moderna esplorado, ambidekstreco kontribuas al pli denaska kompreno de sociaj dinamikoj, kaj rezulte tiaj homoj fariĝas pli sukcesaj en la socio [3]. La mala fenomeno, kiam persono trovas malfacile uzi ambaŭ manojn, nomiĝas ambisinisterio ( latine ambi - "ambaŭ" kaj latine sinister - "maldekstra").
Proverbo
[redakti | redakti fonton]Ekzistas pluraj (50) proverboj pri mano en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili[4]:
👁 Citaĵo „ Al loko dolora ni manon etendas, al loko ĉarma okulojn ni sendas. ” 👁 Citaĵo „ Du manoj faras ĉion, sed unu nenion. ” 👁 Citaĵo „ Kiu volas panon, ne dorlotu la manon. ”
Bildaro
[redakti | redakti fonton]-
Homa mano tipe havas kvar fingrojn kaj unu dikfingron
-
Ostoj de la mano.
Vidu ankaŭ
[redakti | redakti fonton]Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ ambidextrous - Definition of ambidextrous in English by Oxford Dictionaries. Arkivita el la originalo je December 8, 2015.
- ↑ Right, Left, Right, Wrong! - What is Handedness?. Arkivita el la originalo je November 29, 2015.
- ↑ Mixed-handed children more likely to have mental health, language and scholastic problems, study finds. Alirita 25 June 2023 .
- ↑ Listo de proverboj ĉe lernu.net. Arkivita el la originalo je 2011-12-25. Alirita 2008-08-15 .
- Mano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
- Kategorio Mano en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
- Mano en la Vikicitaro (Kolekto de citaĵoj)
- Mano en ReVo
| Ĉi tiu artikolo ankoraŭ estas ĝermo pri anatomio. Helpu al Vikipedio plilongigi ĝin. Se jam ekzistas alilingva samtema artikolo pli disvolvita, traduku kaj aldonu el ĝi (menciante la fonton). |
