| Litium | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
👁 Image | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Litium ann an ola. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Buadhan | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Samhla | Li | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Àireamh | 3 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Buidheann | 1, meatailt alcalaidh | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ùine | 2 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Bloca | s | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Seòrsa | Meatailtean alcalaidh | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Buadhan stuthach | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dath | Airgead | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Teothachd leaghaidh | 453.65 K (180.50 °C, 356.90 °F) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Teothachd goilidh | 1603 K (1330 °C, 2426 °F) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Buadhan atamach | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Tomad atamach/Da | 6.938–6.997[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Comh-dhealbhadh atamach | [He] 2s1 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Cor ogsaideachaidh | +1, –1 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1mh lùth aidheonachaidh/kJ mol–1 | 520.2 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2mh lùth aidheonachaidh/kJ mol–1 | 7298.1 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3mh lùth aidheonachaidh/kJ mol–1 | 11815.0 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
'S e eileamaid cheimigeach a tha ann an litium le samhla Li agus àireamh atamach 3.[2]
'S e meatailt alcalaidh a tha ann, agus tha e soladach aig teòthachd sheòmair. Tha ceimigeachd na litium coltach ri ceimigeachd an sodium, potasium is eileamaidean eile anns a' chiad cholbh a' chlàr pillteach. Tha e lasanta agus e ag iom-obrach gu luath cuide ri uisge, mar sin taisgear e mar as trice fo ola.
Tha dà ioso-top seasmhach agus nàdarra aig litium, 6Li agus 7Li.
Taisgealadh
[deasaich | deasaich an tùs]Ann an 1817 lorg Johan August Arfwedson eileamaid ùr ann am peatalait. Dh'ainmich Jöns Jacob Berzelius e litium air a' Greugach λίθος, no "clach".[3] Ann an 1821 rinn William Thomas Brande lithium fìor-ghlan nuair a chuir e sruth dealain tro litium ogsaid.
Cleachdadh
[deasaich | deasaich an tùs]Cleachdar litium ann am bataraidhean, ann an crèis agus ann am puisteal is glainne. Tha i a' lùghdachadh teòthachd leaghaidh na glainne.
Tha a' mhòr-chuid de litium anns an t-saoghail a' dol bho mhèinnean ann an Aimearaga a Deas, Sìona agus Astràilia ach tha tùsan anns an Roinn Eòrpa cuideachd.[4]
Iomraidhean
[deasaich | deasaich an tùs]- ↑ http://www.ciaaw.org/atomic-weights.htm
- ↑ “litium”.An Seotal.Air a thogail 28mhdhen Chèitean 2017.
- ↑ ChemViews (12mhdhen Fhaoilleach 2017):“225th Birthday: Johan August Arfwedson,” ann an: ChemPubSoc Europe agus Wiley (Foills.):Chemistry Views.Air a thogail 3sdhen Mhàrt 2019.
- ↑ Wolff, Andreas:“Eòrpa: Cabhag an 'Òir Ghil'”, Naidheachdan a' BhBC. 25mhdhen t-Sultain 2024.Air a thogail 30mhdhen t-Sultain 2024.
Ceanglaichean a-mach
[deasaich | deasaich an tùs]- “Eòrpa, Series 32, The ‘White Gold’ Rush/Cabhag an ‘Òir Ghil‘”.BBC ALBA(30mhdhen t-Sultain 2024).Air a thogail 30mhdhen t-Sultain 2024. Andreas Wolff ag aithris às a' Phortagail agus às an Seic.