VOOZH about

URL: https://pl.wikipedia.org/wiki/Krypton

⇱ Krypton – Wikipedia, wolna encyklopedia

Przejdź do zawartości
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
👁 Image
Ten artykuł dotyczy pierwiastka. Zobacz też: inne znaczenia słowa Krypton.
Krypton
brom ← krypton → –
Ar
↑
Kr
↓
Xe
36
Kr
Wygląd
bezbarwny
👁 krypton świecący w silnym polu elektrycznym
krypton świecący w silnym polu elektrycznym
👁 Widmo emisyjne kryptonu

Widmo emisyjne kryptonu
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a.

krypton, Kr, 36
(łac. krypton)

Grupa, okres, blok

18, 4, p

Stopień utlenienia

II

Właściwości metaliczne

gaz szlachetny

Masa atomowa

83,798 ± 0,002[a][4]

Stan skupienia

gazowy

Gęstość

3,425 kg/m³[1]

Temperatura topnienia

−157,38 °C (punkt potrójny)[1]

Temperatura wrzenia

−153,34 °C[1]

Numer CAS

7439-90-9

PubChem

5416

Właściwości atomowe
Promień
• atomowy
• walencyjny
• van der Waalsa


obl. 88 pm
110 pm
202 pm

Konfiguracja elektronowa

[Ar]4s23d104p6

Zapełnienie powłok

2, 8, 18, 8
(wizualizacja powłok)

Elektroujemność
• w skali Paulinga
• w skali Allreda


3,00
2,94

Potencjały jonizacyjne

I 1350,8 kJ/mol
II 2350,4 kJ/mol
III 3565 kJ/mol

Właściwości fizyczne
Punkt potrójny

−157,38 °C; 73,2 kPa[1]

Punkt krytyczny

−63,67 °C; 5,525 MPa[2]

Ciepło parowania

9,029 kJ/mol

Ciepło topnienia

1,638 kJ/mol

Ciepło właściwe

248 J/(kg·K)

Przewodność cieplna

0,00949 W/(m·K)

Układ krystalograficzny

regularny ściennie centrowany

Prędkość dźwięku

1120 m/s (293,15 K)

Objętość molowa

27,99×10−6 m³/mol[5]

Najbardziej stabilne izotopy
izotop wyst. o.p.r. s.r. e.r. MeV p.r.
78Kr 0,35% 2,3×1020 lat 2×w.e. 78Se
80Kr 2,25% stabilny izotop z 44 neutronami
81Kr ślady 2×105 lat w.e. 0,281 81Br
82Kr 11,6% stabilny izotop z 46 neutronami
83Kr 11,5% stabilny izotop z 47 neutronami
84Kr 57% stabilny izotop z 48 neutronami
85Kr {syn.} 10,756 lat β− 0,687 85Rb
86Kr 17,3% stabilny izotop z 50 neutronami
Niebezpieczeństwa
Karta charakterystyki: dane zewnętrzne firmy Sigma-Aldrich [dostęp 2011-09-30]
Globalnie zharmonizowany system
klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
Na podstawie podanej karty charakterystyki
Zwroty H

H280

Zwroty P

P410+P403

NFPA 704
Na podstawie
podanego źródła[3]
0
0
0
 
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)
👁 Image
 		Multimedia w Wikimedia Commons
👁 Image
 		Hasło w Wikisłowniku

Krypton (Kr; z gr. κρυπτός, kryptos = „ukryty”[6][7][8]) – pierwiastek chemiczny z grupy helowców. Bezbarwny, niereaktywny gaz. Został odkryty w 1898 r. przez W. Ramsaya i M.W. Traversa.

Występuje w atmosferze ziemskiej w ilości ok. 1,14 ppm. Jest jednym z produktów rozpadu uranu i plutonu. Ma 32 izotopy z przedziału liczby masowej 69–100 o okresie półtrwania minimum 1 ms[9]. Trwałe są izotopy 78, 80, 82, 83, 84 i 86.

Jest bardzo słabo reaktywny, podobnie jak inne gazy szlachetne. Reaguje z gazowym fluorem pod wysokim ciśnieniem, tworząc fluorek kryptonu, oraz w specyficznych warunkach z fluorowodorem, dając fluorowodorek kryptonu. Ponadto tworzy kompleksy klatratowe z wodą i hydrochinonem. Dzięki niskiej przewodności cieplnej, podobnie jak argon, wykorzystywany jest do wypełniania żarówek i szyb zespolonych w oknach. Stosowany przy poszukiwaniu rud uranu, jako że jest jednym z produktów jego rozszczepienia. Nie ma znaczenia biologicznego.

Izotop 86Kr ma pomarańczowoczerwoną linię w widmie atomowym. Długość fali elektromagnetycznej tej linii stanowiła od 1960 do roku 1983 wzorzec metra w systemie SI[b][10].

  1. ↑ W dostępnych komercyjnie produktach mogą występować znaczne odchylenia masy atomowej od podanej, z uwagi na zmianę składu izotopowego w rezultacie nieznanego bądź niezamierzonego frakcjonowania izotopowego. Znane są próbki geologiczne, w których pierwiastek ten ma skład izotopowy odbiegający od występującego w większości źródeł naturalnych. Masa atomowa pierwiastka w tych próbkach może więc różnić się od podanej w stopniu większym niż wskazana niepewność. Zob. Prohaska i in. 2021 ↓, s. 584.
  2. ↑ Według wzoru: 1 metr = 1 650 763,73 długości fali tej linii.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ a b c d Lide 2009 ↓, s. 4-69.
  2. ↑ Lide 2009 ↓, s. 6-52.
  3. ↑ Krypton (nr 00484) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-09-30]. (przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)
  4. ↑ ThomasT. Prohaska ThomasT. i inni, Standard atomic weights of the elements 2021 (IUPAC Technical Report), „Pure and Applied Chemistry”, 94 (5), 2021, s. 573–600, DOI: 10.1515/pac-2019-0603 (ang.).
  5. ↑ Wartość dla ciała stałego według: Singman, Charles N. Atomic volume and allotropy of the elements. „Journal of Chemical Education”. 61 (2), s. 137–142, 1984. DOI: 10.1021/ed061p137.
  6. ↑ Ignacy Eichstaedt: Księga pierwiastków. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1973, s. 74. OCLC 839118859.
  7. ↑ Witold Doroszewski (red.): krypton. [w:] Słownik języka polskiego [on-line]. PWN. [dostęp 2016-02-03].
  8. ↑ Słownik grecko-polski. Zofia Abramowiczówna (red.). T. II. PWN, 1960.
  9. ↑ Nudat 2.
  10. ↑ JackaJ. Challoner JackaJ., Pierwiastki, czyli z czego zbudowany jest wszechświat, Poznań: Publicat, 2018, s. 150, ISBN 978-83-245-2131-9.

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

👁 Image
 Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

p • d • e
Układ okresowy pierwiastków
1 2 3[i] 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
1 H He
2 Li Be B C N O F Ne
3 Na Mg Al Si P S Cl Ar
4 K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br
5 Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
6 Cs Ba La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
7 Fr Ra Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og
8 Uue Ubn ✱
✱ Ubu Ubb Ubt Ubq Ubp Ubh Ubs ...[ii]
Metale alkaliczne Metale ziem
alkalicznych 		Lantanowce Aktynowce Metale przejściowe Metale Półmetale Niemetale Halogeny Gazy szlachetne Właściwości
nieznane
  1. ↑ Alternatywnie do skandowców zalicza się często nie lutet i lorens, lecz lantan, aktyn oraz hipotetyczny unbiun.
  2. ↑ Budowa 8. okresu jest przedmiotem badań teoretycznych i dokładne umiejscowienie pierwiastków tego okresu w ramach układu okresowego jest niepewne.
  • p
  • d
  • e
V09: Radiofarmaceutyki diagnostyczne
V09A – Ośrodkowy układ nerwowy
V09AA – Związki znakowane technetem 99m
Tc
V09AB – Związki zawierające jod 123
I
V09AX – Inne środki radiofarmaceutyczne
stosowane w diagnostyce OUN
V09B – Układ kostny
V09BA – Związki zawierające technet 99m
Tc
V09C – Układ moczowy
V09CA – Związki zawierające technet 99m
Tc
V09CX – Inne środki radiofarmaceutyczne
stosowane w diagnostyce układu moczowego
V09D – Wątroba i układ siateczkowo-śródbłonkowy
V09DA – Związki znakowane technetem 99m
Tc
V09DB – Cząstki i koloidy znakowane technetem 99m
Tc
V09DX – Inne środki radiofarmaceutyczne
stosowane w diagnostyce wątroby
i układu siateczkowo-śródbłonkowego
V09E – Układ oddechowy
V09EA – Wziewne środki znakowane technetem 99m
Tc
V09EB – Preparaty do wstrzyknięć zawierające technet 99m
Tc
V09EX – Inne środki radiofarmaceutyczne
stosowane w diagnostyce układu oddechowego
V09F – Tarczyca
V09FX – Różne środki radiofarmaceutyczne
stosowane w diagnostyce tarczycy
V09G – Układ sercowo-naczyniowy
V09GA – Związki znakowane technetem 99m
Tc
V09GB – Związki znakowane jodem 125
I
V09GX – Inne środki radiofarmaceutyczne
stosowane w diagnostyce układu sercowo-naczyniowego
V09H – Wykrywanie stanów zapalnych i zakażeń
V09HA – Związki znakowane technetem 99m
Tc
V09HB – Związki zawierające ind 111
In
V09HX – Inne środki radiofarmaceutyczne
stosowane w celu wykrycia stanów zapalnych i zakażeń
V09I – Diagnostyka nowotworów
V09IA – Związki znakowane technetem 99m
Tc
V09IB – Związki znakowane indem 111
In
V09IX – Inne środki radiofarmaceutyczne
stosowane w diagnostyce nowotworów
V09X – Inne radiofarmaceutyczne
środki diagnostyczne
V09XA – Związki znakowane jodem 131
I
V09XX – Różne diagnostyczne
środki radiofarmaceutyczne
Kategorie:
Ukryte kategorie: