Państwami założycielskimi programu GCAP są Wielka Brytania, Włochy oraz Japonia, których to największe firmy zbrojeniowe stworzyły spółkę joint venture, a na poziomie rządów postało specjalne biuro zarządzające. Niemniej projekt jest ciągle otwarty na chętnych, którzy mogą być zainteresowani nowym myśliwcem. Jak donosi japońska gazeta Asahi Shimbun jeszcze w tym roku do GCAP może dołączyć Kanada.

Ottawa miałaby wejść do programu GCAP nie jako partner, a obserwator. Status ten zapewniłby kontrolowany dostęp do tajnych danych programowych, zwiększając możliwości oceny potencjału bojowego nowej generacji bez konieczności przystępowania do pełnego etapu rozwoju.

Jak podaje Asahi Shimbun, propozycja ta jest wynikiem rozmów na szczeblu resortów obrony, w tym spotkania ministrów obrony Japonii i Kanady, które odbyło się 6 marca. Według gazety oficjalne ogłoszenie ma nastąpić podczas lipcowego spotkania ministrów w Wielkiej Brytanii.

Warto przypomnieć, że jeszcze w połowie marca pojawiły się informacje, że Polska rozważa przystąpienie w jakiejś formie do GCAP. W rozmowie dla TVP Info minister aktywów państwowych Kondrat Gołota powiedział, że Polska prowadzi właśnie rozmowy dotyczącego potencjalnego przystąpienia do programu, co opisywaliśmy na łamach Interii GeekWeek.

Niemniej w przystąpieniu Polski czy Kanady do GCAP można zauważyć chęć poszerzenia bazy potencjalnych klientów, a niekoniecznie pełnoprawnych współtwórców nowego samolotu. Zarówno przedstawiciele z Wielkiej Brytanii, Włoch i Japonii sygnalizowali, że GCAP już posiada rozbudowane fundamenty, oparte na przewodnictwie trzech państw założycielskich. Potencjalni partnerzy mogą w przyszłości współfinansować ten projekt, licząc na zamówienia i możliwe korzyści gospodarcze w związku z ewentualną kooperacją przemysłową. Jest to strategia Wielkiej Brytanii, Włoch i Japonii na zabezpieczenia rynków eksportowych w celu zrównoważenia kosztów rozwoju, które według prognoz osiągną poziom kilkudziesięciu miliardów euro w skali wszystkich trzech partnerów.

Państwa takie jak Polska czy Kanada, mogą otrzymać status obserwatora programu GCAP, który stanowi kontrolowany punkt wejścia. Zapewnia on dostęp do danych na poziomie programu, w tym koncepcji operacyjnych, organizacji przemysłowej oraz wybranych parametrów technicznych, bez konieczności wnoszenia wkładu finansowego ani posiadania uprawnień decyzyjnych. Model ten pozwala uczestniczącemu krajowi na ocenę wykonalności zamówień, potencjalnych korzyści przemysłowych oraz długoterminowych wymagań w zakresie utrzymania zdolności operacyjnych przed zaangażowaniem zasobów.

Status obserwatora stwarza również ścieżkę prowadzącą do głębszego zaangażowania, które mogłoby obejmować udział w produkcji lub ograniczony wkład finansowy powiązany z przyszłym udziałem w pracach produkcyjnych. Mechanizm ten jest porównywalny z rozwiązaniami stosowanymi w innych wielonarodowych programach myśliwskich np. Join Strike Fighter z którego powstał F-35, gdzie rola obserwatora stanowiła wstępny etap przed pełnym uczestnictwem.

Warunki awansu z obserwatora na partnera pozostają nieokreślone i zależałyby od zgodności między krajowymi możliwościami przemysłowymi a wymaganiami programu. Co ważne, na etapie obserwatora nie nakłada się żadnych wiążących zobowiązań, co pozwala na wycofanie się bez ponoszenia kar. Ta elastyczność pozwala potencjalnym państwom na sprawdzenie, czy GCAP faktycznie może być dla nich, a dla państw założycielskich programu - na możliwą ekspansję.