O saco vitelino (en terminoloxía latina saccus vitellinus, vesicula umbilicalis) é un saco membranoso unido ao embrión, formado por células da capa do hipoblasto do disco embrionario bilaminar. Tamén se lle chama vesícula umbilical en Terminologia Embryologica (TE), aínda que saco vitelino é moito máis usado. En humanos o saco vitelino é importante para a subministración de sangue ao embrión temperán,^[1] e gran parte del incorpórase ao tracto gastrointestinal primordial durante a cuarta semana de desenvolvemento embrionario.^[2]

O saco vitelino é o primeiro elemento que se observa no saco xestacional durante o embarazo,^[1] xeralmente aos 3 días de xestación.

O saco vitelino está situado na parte frontal (ventral) do embrión; está tapizado polo endoderma extraembrional,^[3] fóra do cal hai unha capa de mesénquima extraembrional, derivada do epiblasto.

O sangue chega á parede do saco vitelino a través da aorta primitiva e despois circula a través dun plexo de capilares que forman unha densa rede, torna polas veas vitelinas do corazón tubular que nese momento ten o embrión. Isto constitúe a circulación vitelina, que nos humanos é o lugar onde se produce a hematopoese.^[4][5] Antes de que se forme a placenta e empece a funcionar como elemento circulatorio, o saco vitelino proporciona nutrición e realiza o intercambio de gases entre a nai e o embrión en desenvolvemento.^[6]

Ao final da cuarta semana, o saco vitelino ten a aparencia dunha pequena vesícula con forma de pera (tradicionalmente chamada vesícula umbilical), que comunica co tubo dixestivo por un tubo longo estreito, o conduto vitelino ou onfalomesentérico. Raramente pode verse o saco vitelino despois do necemento como un corpo pequeno e máis ou menos oval cuxo diámetro varía de 1mm a 5mm; está situado entre o amnio e o corion e pode situarse sobre ou a certa distancia da placenta. Este saco vitelino residual non ten importancia clínica.

• 👁 Diagrama que mostra os primeiros estadios observados do embrión humano.1 - Cavidade amniótica2 - Saco vitelino3 - Corion
  
  Diagrama que mostra os primeiros estadios observados do embrión humano.
  1 - Cavidade amniótica
  2 - Saco vitelino
  3 - Corion
• 👁 Diagrama que ilustra a formación inicial do alantoide e a diferenciación do talo do corpo.1 - Cavidade amniótica2 - Talo do corpo3 - Alantoide4 - Saco vitelino5 - Corion
  
  Diagrama que ilustra a formación inicial do alantoide e a diferenciación do talo do corpo.
  1 - Cavidade amniótica
  2 - Talo do corpo
  3 - Alantoide
  4 - Saco vitelino
  5 - Corion
• 👁 Diagrama que mostra estadios posteriores do desenvolvemento do alantoide co comezo da constrición do saco vitelino.1 - Corazón2 - Cavidade amniótica3 - Embrión4 - Talo do corpo5 - Vilosidade placentaria6 - Alantoide7 - Saco vitelino8 - Corion
  
  Diagrama que mostra estadios posteriores do desenvolvemento do alantoide co comezo da constrición do saco vitelino.
  1 - Corazón
  2 - Cavidade amniótica
  3 - Embrión
  4 - Talo do corpo
  5 - Vilosidade placentaria
  6 - Alantoide
  7 - Saco vitelino
  8 - Corion
• 👁 Diagrama que representa un estadio posterior no desenvolvemento do cordón umbilical.1 - Vilosidades placentarias2 - Saco vitelino3 - Cordón umbilical4 - Alantoide5 - Corazón6 - Tubo dixestivo7 - Embrión8 - Cavidade amniótica
  
  Diagrama que representa un estadio posterior no desenvolvemento do cordón umbilical.
  1 - Vilosidades placentarias
  2 - Saco vitelino
  3 - Cordón umbilical
  4 - Alantoide
  5 - Corazón
  6 - Tubo dixestivo
  7 - Embrión
  8 - Cavidade amniótica

Como regra o conduto sofre unha completa obliteración na semana 20ª a medida que a maioría do saco vitelino se incorpora ao tracto gastrointestinal en desenvolvemento, pero nun 2% dos casos a súa parte proximal persiste como divertículo do intestino delgado, o chamado divertículo de Meckel, que está situado a uns 60cm en dirección proximal da válvula ileocecal, e pode estar unido por medio dun cordón fibroso á parede abdominal no embigo.

Ás veces pode observarse un estreitamento do lume do íleo fronte ao sitio de unión do conduto.

O saco vitelino empeza a formarse durante a segunda semana de desenvolvemento embrionario, ao mesmo tempo que se orixina o saco amniótico. O hipoblasto comeza a proliferar lateralmente e a descender. Mentres tanto, a mambrana de Heuser, situada no polo oposto da vesícula en desenvolvemento, empeza a súa proliferación cara a arriba e ponse en contacto co hipoblasto.

• Saco vitelino primario: é a vesícula que se desenvolve na segunda semana; o seu piso é representado pola membrana de Heuser e o seu teito é o hipoblasto. Tamén se chama cavidade exocelómica.
• Saco vitelino secundario: esta estrutura fórmase cando o mesoderma extraembrionario se separa para formar o celoma extraembrionario; células do mesoderma evaxinan unha área do saco vitelino^[3] e o que queda é o saco vitelino secundario.
• Saco vitelino final: durante a cuarta semana de desenvolvemento, durante a organoxénese, parte do saco vitelino é rodeado polo endoderma e incorporado ao embrión como parte do intestino. A parte restante do saco vitelino é o saco vitelino final.

• 👁 Vista da superficie do embrión do xibón Hylobates concolor.
  
  Vista da superficie do embrión do xibón Hylobates concolor.
• 👁 Lonxitude do embrión humano, 2 mm. Vista dorsal co amnio aberto. X 30.
  
  Lonxitude do embrión humano, 2mm. Vista dorsal co amnio aberto. X 30.
• 👁 Dorso do embrión humano, 2,11 mm de lonxitude.
  
  Dorso do embrión humano, 2,11mm de lonxitude.
• 👁 Sección a través do embrión.
  
  Sección a través do embrión.
• 👁 Feto dunhas oito semanas dentro do amnio. Ampliado un pouco en dous diámetros.
  
  Feto dunhas oito semanas dentro do amnio. Ampliado un pouco en dous diámetros.
• 👁 Modelo de embrión humano de 1,3 mm de longo.
  
  Modelo de embrión humano de 1,3mm de longo.
• 👁 Sección a través do blastocisto incrustado na decidua uterina.
  
  Sección a través do blastocisto incrustado na decidua uterina.
• 👁 Embrión humano duns quince días. O cerebro e o corazón están representados desde o lado dereito. Tubo dixestivo e saco vitelino en sección media.
  
  Embrión humano duns quince días. O cerebro e o corazón están representados desde o lado dereito. Tubo dixestivo e saco vitelino en sección media.