Kali Amazon (Basa Portugis:Rio Amazonas; Spanyol:Río Amazonas) iku sawijining kali ig Amérika Kidul kang gedhé dhéwé dhéwé sadonya (ing babagan isi utawa volume), ya iku kanthi cacahing ilèn banyu kang luwih akèh tinimbang sepuluh kali gedhé sangisoré digabungaké dadi siji.
Kali Amazon kapétung watara saproliman cacahing banyu kali kang mili ing donya, lan duwé tlatah ilènan utawa drainage basin kang paling jembar ing donya in the world. Pancen ana sawatara pasulayan bab dawaning kali iki, lan bareng karo Kali Nil kali iki minangka pesaing tumrap posisi minangka kali paling dawa ing donya. Amarga ukurané kang gedhé banget, kadhangkala kali iki uga diarani Kali Sagara (o rio-mar sajeroning basa Portugis), lan sadawaning kali ora ana kretegé babar pisan.[1] Ing taun 1500, Vicente Yañez Pinzón minangka wong Éropah pisanan kang nglayari kali iki. Pinzón njenengaké ilèn kali iki "Río Santa María de la Mar Dulce", sabanjuré dicekak dadi "Mar Dulce" (sagara legi).
Anak kali utama
[besut | besut sumber]Kali Amazon duwé punjul 1,000 anak kali utawa tributary, 17 ing antarané, dawané punjul 1,000 kilomèter. Sawetara kang wigati ya iku:
Kali paling dawa ing Amazon
[besut | besut sumber]- 6,387km(3,969mi) - Amazon, Amérika Kidul
- 3,379km(2,100mi) - Purus, Peru / Brazil, (2,948km) (3,210km) [butuh sitiran]
- 3,239km(2,013mi) - Madeira, Bolivia / Brazil
- 2,820km(1,752mi) - Yapura, Colombia / Brazil
- 2,750km(1,709mi) - Tocantins, Brazil, (2,416km) (2,640km) [butuh sitiran]
- 2,575km(1,600mi) - Araguaia, Brazil (tributary of Tocantins)
- 2,410km(1,498mi) - Juruá, Peru / Brazil
- 2,250km(1,398mi) - Negro, South America
- 2,100km(1,305mi) - Xingu, Brazil
- 1,900km(1,181mi) - Tapajós, Brazil
- 1,749km(1,087mi) - Guaporé, Brazil / Bolivia (tributary of Madeira)
- 1,575km(979mi) - Içá (Putumayo), South America
- 1,415km(879mi) - Marañón, Peru
- 1,300km(808mi) - Iriri, Brazil (tributary of Xingu)
- 1,240km(771mi) - Juruena, Brazil (tributary of Tapajós)
- 1,200km(746mi) - Tapajós, Brazil
- 1,130km(702mi) - Madre de Dios, Peru / Bolivia (tributary of Madeira)
- 1,100km(684mi) - Huallaga, Peru (tributary of Marañón)
Uga delengen
[besut | besut sumber]Rujukan
[besut | besut sumber]- ↑ "Amazon (river)" (édhisika-2007). Microsoft Encarta Online Encyclopedia. Diarsip saka sing asli ing 2009-10-29. Dibukak ing 2007-08-12.
- 👁 Dhomain publik
Artikel ikingamot tèks saka sawijining babaran kang sapréné ana ing dhomain publik:Chisholm, Hugh, èd. (1911). Encyclopædia Britannica (ing basa Inggris) (édhisika-11). Cambridge University Press.{{cite encyclopedia}}: Missing or empty|title=(pitulung)
Pranala njaba
[besut | besut sumber]| 👁 Image |
Wikimedia Commons duwé médhia ngenani Amazon river. |
- Amazon dries up Youtube (31 Juli, 2006)
- Bibliography on Water Resources and International Law Archived 2011-02-09 at the Wayback Machine. See Amazon River. Peace Palace Library
- Amazon River and Amazon Rainforest virtual tour Archived 2009-04-18 at the Wayback Machine.
- Information on the Amazon from Extreme Science Archived 2010-02-06 at the Wayback Machine.
- Fundación Gaia Amazonas Archived 2007-10-10 at the Wayback Machine.
- Pictures of the Amazon River
- Amazon River and Amazon rainforest information
- An Amazon River web site
- Information and a map of the Amazon's watershed Archived 2004-12-14 at the Wayback Machine.
- Expedition to the source 1996
- Expedition to the source 2001
- Amazon river 'longer than Nile' (BBC News)
- Artikel mawa tetélan tanpa sumber kawit March 2007
- Articles with invalid date parameter in template
- Wikipedia articles incorporating a citation from the 1911 Encyclopaedia Britannica with no article parameter
- Artikel Wikipédia kang ngamot tèks saka Encyclopaedia Britannica 1911
- Kali ing Amérika Kidul
- Kali
- Kali ing Brasil
- Kali ing Kolombia
- Kali ing Peru
