•  IPA^(kilîd): /sˤɛ/
• Deng (Bidlîs)^ⓘ

👁 Image

se n

1. Heywanek navmalî ye ku direye anku dihewe.
   • Li gundê ber sînor seyê gund bi me hisiyan û kirine rewerew. Bavê min ez hildam hembêza xwe û bi lez meşiya. — (https://xwebun.org/salihe-nehsali/ [arşîv], Xwebûn)
   • Gelo hin ji mala Derbas mirine, ew li ser çi digrîn? Gava şêniyan ji wan re gotibûn: Îro kamyonê pê li seyê wan kiriye. Li ser seyê xwe digrîn, pirkênî bi her du zilaman ketibû û gotibûn: Seyê wan ha, wele bavo xweş mesele ye. Ji bo seyekî ev girî ha! Li ser vê gotinê jî, yek ji cîranên me gotibû:Heyra seyê wan ne tenê se bû. Ew dost bû, heval bû, nobedar bû, kur bû. Dest û piyên wan bû. Ji bo wî, çi bikin mafê wan heye. — (Îsmaîl Dîndar, Palûte)
   • Mehmet tere kelehekê mala hevalê xwe. Wan radivin sewê wî nîn çi dikin. Şivanê kehlê wê şevê vi tenê dimîniye. Xwarin amade dive û Mehmed hildigire tere nav pêz. Du seyê keryê jî vi pê ra terin. Se bi hev ra gep diken, diwêjin: — (https://materyalenkurdi.wordpress.com/author/yekmalev/ [arşîv], Metaryalên Kurdî)

• kurdî-erebî: صە
• kurdî-krîlî: сә

• seg
• sa

• hewo
• hewhew ^[2]
• kûço ^[4]

• Canis lupus familiaris

• reyîn ^[5]
• hewtîn

Ji bo tirsandin û qewirandina kûçikan:

• çix ^[3]
• hoşt ^[6]
• kut
• kute
• tört (bi dengek nêzîkê ö, Serhed)

• kaztîn ^[5]

👁 Agadarî
Se bi gelemperî bo koma vî cûn ajalan û bo yên nêr tê bikaranîn. Yên mê dêl in.

• tajî

• gur

• biçûkê malê, seyê malê ye
• seyê pîs gur tîne pez
• ji dêla tirek, çênabe seyê bezek
• seyê birçî di xewna xwe de hestiyan dibîne
• seyê me ye, li ber deriyê xelkê direyê
• seyê har bela xwe dibîne
• tu biavêjî ber se se naxwe
• seyê bê tîmar qaha mala ye…
• cewrên seyê dir timî dir in
• seyê xwe baş xwedî nekî, wê biçe ber deriyê maleke din
• seyê bi kotekî biçe nêçîrê, nêçîrê nake
• seyê me termê miha me dixwe, li ber deriyê xelkê jî direye
• bavêjî ber seyê, se naxwe
• wek kefa devê seyê har

Mîrasmayî ji proto-îranî *cwā́ (“se, kûçik”), ji proto-hindûîranî *ćwā́ (“se, kûçik”), ji proto-hindûewropî *ḱwṓ (“se, kûçik”). Bide ber mediya kevn σπάκα (speke), farisiya kevin seke, farisiya navîn seg, zazakî espe.

Çavkanî:

• Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg r. 164.
• Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots^[1], Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2an, r. 46
• Etymonline. Online English Etymology Dictionary. <hound> by Douglas Harper.

• Soranî: seg, sipe
• Zazakî: kutik, ^[7], kelp, espe
  • cewrik = çêlikê kutikî = kirta = kirte = kudik = kudikê kutikî = leyirê kutikî (piçûkê seyan) ^[7]

se

1. Çi.
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

se

1. Sed.
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

se

1. ji (bo berhevdanê)
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Ev made ji wergerên ji hatiye çêkirin. Dibe ku tê de xeletiya wergerê hebe.^{[rûpelên din]}👁 Image

se

1. li gel, bi ... re, pê re
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Ev made ji wergerên li gel hatiye çêkirin. Dibe ku tê de xeletiya wergerê hebe.^{[rûpelên din]}👁 Image

se

1. Dîtin.
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

• IPA: /se/
• Kîtekirin: se

• Deng (Wijchen, Holenda)^ⓘ
• Deng (Brezîl)^ⓘ
• Deng (Toulouse, Fransa)^ⓘ
• Deng (Vosges, Fransa)^ⓘ

se

1. hek, heke, eger

   Se ĝi estas malbona — ĵetu ĝin.

   Heke ew xirab be, wê biavêje.

Ji îtalî se, ji fransî si, ji spanî si û hemû ji spanî sī.

se

1. qanûn (yasa, zagon)
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

• Deng (Fînlenda)^ⓘ
• Deng (Helsînkî, Fînlenda)^ⓘ
• Deng (Yekîtiya Ewropayê, navneteweyî)^ⓘ

se

1. Ew (bo tiştan û lawiran lê ne bo mirovan)
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

se

1. eger, heke
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

• Deng (Fransa)^ⓘ
• Deng (Cornimont, Fransa)^ⓘ

se

1. Xwe.
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

se

1. ew (pirjimar), wan
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

se

1. ew (pirjimar), wan
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

se

1. eger, heke
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

se

1. (kesek/tiştek) bûn
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Ev made ji wergerên bûn hatiye çêkirin. Dibe ku tê de xeletiya wergerê hebe.^{[rûpelên din]}👁 Image

se

1. eger, heke
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

se

1. eger, heke
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

se

1. (erdnîgarî) kevir, kuç, ber
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Ev made ji wergerên kevir hatiye çêkirin. Dibe ku tê de xeletiya wergerê hebe.^{[rûpelên din]}👁 Image

se

1. hev, hevdu, yekûdu
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Ev made ji wergerên hev hatiye çêkirin. Dibe ku tê de xeletiya wergerê hebe.^{[rûpelên din]}👁 Image

se

1. dîtin
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

se

1. Dîtin.
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

se

1. eger, heke
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

• Deng (Porto, Portûgal)^ⓘ
• Deng (DYA)^ⓘ
• Deng (Minho, Portûgal)^ⓘ
• Deng (Yangsan, Komara Korêyê)^ⓘ
• Deng (Brezîl)^ⓘ

se

1. xwe
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]
2. hev, hevdu, yekdu
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

se

1. ger, eger, heke, bi wî şertî ku
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

se

1. (erdnîgarî) derya, behr, dengiz
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Ev made ji wergerên derya hatiye çêkirin. Dibe ku tê de xeletiya wergerê hebe.^{[rûpelên din]}👁 Image

se

1. jor, serî, silal
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Ev made ji wergerên jor hatiye çêkirin. Dibe ku tê de xeletiya wergerê hebe.^{[rûpelên din]}👁 Image

se

1. Xwe.
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

se

1. (erdnîgarî) derya, behr, dengiz
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Ev made ji wergerên derya hatiye çêkirin. Dibe ku tê de xeletiya wergerê hebe.^{[rûpelên din]}👁 Image

se

1. hev, hevdu, yekûdu
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Ev made ji wergerên hev hatiye çêkirin. Dibe ku tê de xeletiya wergerê hebe.^{[rûpelên din]}👁 Image

• Deng (Cartagena de Indias, Kolombiya)^ⓘ

se

1. Xwe.
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

se

1. Dîtin.
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

se

1. Sisê.
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

se

1. (malbat) kur (zarokê nêr yê kesekî)
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

se

1. mirin
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Ji "https://ku.wiktionary.org/w/index.php?title=se&oldid=6114333" hatiye standin.