| 👁 Image |
Dësen Artikel beschäftegt sech mat der Fruuchtzort Kar. Fir d'Gefier, kuckt wgl. Kar (Gefier). |
|
👁 Image Secale cereale | |
| An anere Sproochen |
fr: seigle de: Roggen |
|---|---|
| Wëssenschaftlech Klassifikatioun | |
| Räich | Planzeräich |
| Iwwerofdeelung | Somplanzen |
| Ofdeelung | Bléieplanzen |
| Klass | Commelinidae |
| Uerdnung | Poales |
| Famill | Séissgrieser |
| Gattung | Secale |
| Wëssenschaftlechen Numm | |
| Secale cereale | |
| L., 1753 | |
|
| |
D'Kar (Secale cereale, dt. Roggen, fr. seigle), och alt Kuer, Kuarren, Kuärren, eng vun de Kar-Aarten (Secale), ass eng Kärenzort, déi an den temperéierten Zone wiisst. Et gëtt Summer- a Wanterkar, woubäi a Mëtteleuropa bal nëmme Wanterkar ugebaut gëtt.
D'Kar ass besser un e killt an dréchent Klima ugepasst wéi Weess. Kar ass keng klassesch Fruuchtaart, déi et schonn an der Antiquitéit gouf. Et gëtt villméi ugeholl, datt et virun 2000 bis 3000 Joer als "Onkraut" an de Weessfelder vu Klengasien opkoum a mat recoltéiert gouf[1].
Kar gëtt a Mëttel- an Osteuropa geholl, fir mat sengem Miel Brout ze maachen. Soss doruechter gëtt et och als Fudder fir d'Béischte geholl. Kar kann och zu Alkohol verschafft ("gebrannt") ginn (Kardrëpp), vereenzelt gëtt et geholl, fir Bio-Ethanol ze produzéieren.
Am 19. Joerhonnert gouf d'Kar nëmmen op liichte (sandege) Biedem a Rengkultur geséit. Wou de Buedem fir reng Weesskultur net gutt genuch war, ass bewosst eng Mëschung vu Kar a Weess geséit ginn. Dës Mëschung gëtt op Lëtzebuergesch Mëscheler genannt.
Zesummesetzung
[änneren | Quelltext änneren]Waasser 9% Protein 12% Fett 2,5% Kuelenhydrater 65% Ballaststoffer 9,5% Mineralstoffer 2%
Donnéeë fir 100 g
Brennwäert 1400 kJ
Calcium 33mg Eisen 2,67mg Magnesium 121mg Phosphor 374mg Kalium 264mg Natrium 6mg Zénk 3,73mg Koffer 0,450mg Mangan 2,680mg Selen 0,035mg
Thiamin 0,316mg Riboflavin 0,251mg Niacin 4,270mg Pantothensaier 1,456mg Vitaminn B6 0,294mg Folsaier 0,060mg Vitaminn E 1,870mg Alpha-Tocopherol 1,280mg
Tryptophan 0,154 g Threonin 0,532 g Isoleucin 0,549 g Leucin 0,980 g Lysin 0,605 g Methionin 0,248 g Cystin 0,329 g Phenylalanin 0,674 g Tyrosin 0,339 g Valin 0,747 g Arginin 0,813 g Histidin 0,367 g Alanin 0,711 g Asparagin 1,177 g Glutamin 3,661 g Glycin 0,701 g Prolin 1,491 g Serin 0,681 g
Et gëtt eng modern Kräizung tëscht Kar a Weess, Triticale, déi d'Proprietéite vun deenen zwou Aarte vereenegt.
Déi gréisst Karproduzenten op der Welt
[änneren | Quelltext änneren]| 👁 Image 00 | De Contenu vun dësem Kapitel oder dësem Artikel ass net vollstänneg oder net méi aktuell. Hëlleft wgl. mat, en ze komplettéieren oder nees op de leschte Stand ze bréngen. |
No der FAO goufen 2005 weltwäit 15,5 Mio. t Kar recoltéiert. Der Rei no sinn dat, no Land:
| Rang | Land | Quantitéit (an Dausend Tonnen) |
Plaz | Land | Quantitéit (an Dausend t) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Russesch Federatioun | 3.630 | 9 | Tschechesch Republik | 197 |
| 2 | Polen | 3.359 | 10 | USA | 191 |
| 3 | Däitschland | 2.794 | 11 | Éisträich | 164 |
| 4 | Ukrain | 1.184 | 12 | Frankräich | 149 |
| 5 | Wäissrussland | 1.155 | 13 | Dänemark | 132 |
| 6 | China | 748 | 14 | Spuenien | 126 |
| 7 | Kanada | 367 | 15 | Schweden | 112 |
| 8 | Tierkei | 260 | Welt | 15.515 |
Quell: FAO, Faostat, 2006[2]
Zu Lëtzebuerg louch d'Produktioun 1990 bei 2.366 Tonnen. Dës goung bis 2006 op 8.727 Tonnen erop, fir dann nees, bis 2011 op 4.189 Tonnen erofzegoen[3].
Literatur
[änneren | Quelltext änneren]- Miedaner, Thomas, 2007. Roggen - Getreide mit Zukunft! 190 S. Roggenforum e.V. (Hrsg.). DLG-Verlag. ISBN 978-3-7690-0687-2.
- Reiner, L., 1979. Winterroggen aktuell. DLG Verlag.
- Schiemann, Elisabeth, 1948. Weizen, Roggen, Gerste. Systematik, Geschichte und Verwendung. Fischer-Verlag Jena.
Kuckt och
[änneren | Quelltext änneren]Um Spaweck
[änneren | Quelltext änneren]| 👁 Image |
Commons: Kar – Biller, Videoen oder Audiodateien |
Referenzen
[Quelltext änneren]- ↑ A Géigende mat rauem Klima ass den Undeel vu Kar an der Rekolt no an no geklommen, fir op ganz aarme Bieden a kille Gebidder praktesch 100% vun der Rekolt auszemaachen. Sou erkläert sech déi fréier staark Dominanz vum "Kuarren" am Éislek grad sou wéi an de meeschte Gebidder an Europa déi méi héich leien.
- ↑ FAO, Faostat , Statistik vun der FAO 2006
- ↑ Ministère de l'agriculture, de la viticulture et du développement durable, Service d'économie rurale: L'agriculture luxembourgeoise en chiffres 2012. op statistiques.public.lu