Een Phoneem (uut ooldgreekschφωνήphōnḗ ‚Luut, Stemm‘) is de abstrakte Klass vun all Spraakluden, de in’n spraken Spraak, de alle de lieke Rulle hebbt, enen Luut binnen enen Woort van enen andern Luut to ünnerscheden. To’n Bispeel snackt verscheden Luden, de Platt küürt, dat Phoneem /r/ anners uut. De verscheden r-Luden [ɾ] ~ [ʁ] sind man dat sülve r-Phoneem.

Ene grote Tahl verscheden Luden bekikt een Spreker van ene Spraak as Varianten (Allophone) van enen bestimmten Phoneem. De Mechanismus daar achter is dat kategoorsche Hören.

De labiale stemhebben Plosiv an’n Beginn van’n Woort „Back“ klingt uut den Münner van teggen verscheden Sprekers steeds anders, man de teggen verscheden Luden bekieket de Sprekers doch as dat sülve Phoneem /b/. Wenn een de Luden med enen Luut, de unner dat Phoneem /d/ fallt, uuttuuscht, denn is „Dack“ to hören. Dat is een Woort, dat wat annerster bedüd un so tellt de Lude to een ander Phoneem. Dat heet, dat de Wöör „Back“ un „Dack“ up Platt een Minimaalpaar formt.

De gängige Konventschoon is Phoneem binnen Schreegsteken to schrieven. Dat Phoneem sülvenst transkribeert een meest na dat Internatschonale Phoneetsche Alphabeet.

• Udo L. Figge:Phonem.In:Vorlesung „Grundlagen der romanischen Sprachwissenschaft“ (WS 2000/01).19.Dezember 1998,archiveertvon datOriginalam3.November2010;afropen an’n 26.Oktober 2012. Phonem (Mementovon dat Original von’n 3. November 2010 in dat Internet Archive)👁 i
  Info: Der Archivlink wurde automatisch eingesetzt und noch nicht geprüft. Bitte prüfe Original- und Archivlink gemäß Anleitung und entferne dann diesen Hinweis.@1@2Vorlage:Webachiv/IABot/homepage.ruhr-uni-bochum.de
• Robert F. Port: The Graphical Basis of Phones and Phonemes. (PDF; 103kB)