Een afstandspaal is een paal langs een route waarop de kilometrering is aangegeven, de afstand via die route tot een referentiepunt. Ze komen voor bij wegen en ook op vaarwegen, waar de aanduiding kilometerraai bekend is. Bij spoorlijnen in Nederland dient de combinatie van geocode en kilometrering hiervoor. In vroegere tijden hadden mijlpalen een functie als wegwijzer, maar ook als afstandspaal.
Op rijks- en provinciale wegen in Nederland staat er om de honderd meter een hectometerpaal of hectometerbord. De markering is ook aanwezig langs de rijks- en provinciale vaarwegen. In België staan er hectometerpalen op de gewestwegen (N-wegen) en autosnelwegen. Een variant is een kilometerpaal, die op elke kilometer staat. De hoofdfunctie is het efficiënt aanduiden van een positie langs de weg, voor bijvoorbeeld het aansturen van hulpdiensten of wegwerkers. De palen geven in principe de afstand vanaf het begin van de weg in kilometers.
Op sommige trajecten wordt in de nummering een stuk overgeslagen. Een reden is dat bij het verleggen van de weg niet alle bordjes aangepast hoeven te worden.
Zie Hectometersprong voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Nederland
[bewerken | brontekst bewerken]Oud en nieuw
[bewerken | brontekst bewerken]Op 14 februari 2000 maakte minister van Verkeer en Waterstaat Tineke Netelenbos bekend dat er hectometerpaaltjes zouden komen met meer informatie.[1] Bij autowegen met een afwijkende maximumsnelheid is deze aangegeven, ter vervanging van de gebruikelijke "kaasplankjes". Ook is er ruimte gereserveerd voor indicatie van het wegnummer, de rijbaan en aparte rijstroken zoals op- en afritten, parallelrijbanen en parkeerstroken.
De nieuwe borden zijn voorzien van een retroreflecterende laag voor zichtbaarheid en leesbaarheid in het donker. De pijltjes naar de dichtstbijzijnde praatpaal zijn vervallen; voorheen stonden die op elk hectometerpaaltje.
Provinciale (vaar-)wegen
[bewerken | brontekst bewerken]Veel provincies gebruiken de hectometerpalen ter ondersteuning van de onderhoudsplanning en om de (vaar-)weggebruiker duidelijk te maken wie de beheerder is. Elke kilometer wordt dan de naam van de beheerder weergegeven. Andere provincies hebben de hectometerpaaltjes juist afgeschaft en kilometertelling op de reflectorpaaltjes aangebracht.
Rijkswegen
[bewerken | brontekst bewerken]De hectometerpalen van Rijkswaterstaat bevatten vanaf 2020:
- een optioneel veld boven het bord met de maximumsnelheid, indien deze niet gelijk is aan 130km/u of op plaatsen waar een dynamische maximumsnelheid geldt
- het wegnummer (bijvoorbeeld A28)
- de hectometeraanduiding (eenheid is kilometer)
- de rijbaanaanduiding (optioneel)
- Re of Li staat voor rechter- of linkerbaan, kijkend in de richting waarin de nummering oploopt. Over het algemeen is dit de richting vanaf Amsterdam: Re staat aan de kant met rijrichting vanaf Amsterdam, Li staat aan de kant waar het verkeer in de richting van Amsterdam rijdt. Bij andere snelwegen die west-oost lopen (zoals de A12, A15 en A59), loopt de nummering op naar het oosten; bij de zuid-noord-snelwegen (A27, A50, A73) naar het noorden.
- Een zwarte letter op een geel vlakje rechtsonder geeft aan dat er een bijzondere situatie volgt, bijvoorbeeld een knooppunt, aansluiting, verzorgingsplaats, parallelbaan of wisselstrook. De letters a t/m d worden gebruikt voor aansluitingen, de letters e t/m z voor de rest. De i, l en o worden niet gebruikt. De letters zijn als volgt:
| Letter | Richting | Beschrijving |
|---|---|---|
| a | Hoofdrijbaan rechts | afrit |
| b | Hoofdrijbaan rechts | toerit |
| c | Hoofdrijbaan links | afrit |
| d | Hoofdrijbaan links | toerit |
| e | Hoofdrijbaan rechts | directe verbindingsboog van het laagste wegnummer naar het hoogste wegnummer |
| f | Hoofdrijbaan links | directe verbindingsboog van het laagste wegnummer naar het hoogste wegnummer |
| g | Hoofdrijbaan rechts | semi-directe verbindingsboog van het laagste wegnummer naar het hoogste wegnummer |
| h | Hoofdrijbaan links | semi-directe verbindingsboog van het laagste wegnummer naar het hoogste wegnummer |
| j | Hoofdrijbaan rechts | indirecte verbindingsboog van het laagste wegnummer naar het hoogste wegnummer |
| k | Hoofdrijbaan links | indirecte verbindingsboog van het laagste wegnummer naar het hoogste wegnummer |
| m of mo | oplopend | rangeerbaan of parallelbaan van het laagste wegnummer |
| n | aflopend | rangeerbaan of parallelbaan van het laagste wegnummer |
| p | oplopend | verzorgingsplaats |
| q | aflopend | verzorgingsplaats |
| r | Hoofdrijbaan rechts | directe verbindingsboog van het hoogste wegnummer naar het laagste wegnummer |
| s | Hoofdrijbaan links | directe verbindingsboog van het hoogste wegnummer naar het laagste wegnummer |
| t | Hoofdrijbaan rechts | semi-directe verbindingsboog van het hoogste wegnummer naar het laagste wegnummer |
| u | Hoofdrijbaan links | semi-directe verbindingsboog van het hoogste wegnummer naar het laagste wegnummer |
| v | Hoofdrijbaan rechts | indirecte verbindingsboog van het hoogste wegnummer naar het laagste wegnummer |
| w | Hoofdrijbaan links | indirecte verbindingsboog van het hoogste wegnummer naar het laagste wegnummer |
| x | oplopend | rangeerbaan van het hoogste wegnummer |
| y | aflopend | rangeerbaan van het hoogste wegnummer |
| z | bijzondere situaties, wisselstrook |
- directe verbindingsbogen zijn de bogen naar rechts, zoals de buitenste bogen van een 4-taksknooppunt;
- semidirecte verbindingsbogen zijn de bogen naar links, zoals de sterbogen bij Prins Clausplein of de turbinebogen bij knooppunt Almere;
- indirecte verbindingsbogen zijn de bogen naar rechts die het mogelijk maken om linksaf te slaan, zoals de lussen bij klaverbladen.
Extra functies
[bewerken | brontekst bewerken]Diverse wegbeheerders geven de hectometerpaaltjes extra functionaliteit, bijvoorbeeld om wild weg te houden met wildspiegels, wildmolens of anti-uilenrollen, of (in het verleden) om de dichtstbijzijnde praatpaal aan te wijzen.
België
[bewerken | brontekst bewerken]
In België (tot 2017 in Vlaanderen, nog steeds in Brussel en Wallonië) zijn hectometerpalen wit met rood opschrift. Kilometerpalen hebben een markering van het aantal kilometers rood op wit bovenaan het bord, en een aanduiding van de desbetreffende weg wit op rood onderaan het bord. Op N-wegen zijn hectometerpalen uitgevoerd in kunststof in plaats van metaal. Op deze wegen zijn het kleine, lage kunststofbakken, met schuin naar de weg aflopende bovenkant met de hectometeraanduiding op. Er bestaan op N-wegen echter ook metalen borden op een paal.
Sinds 2017 worden er (enkel in Vlaanderen (Vlaams gewest)) nieuwe borden gebruikt, groen voor snelwegen en blauw voor de N-wegen. Bovenaan staat het aantal kilometers, en onderaan het A-, B-, N- of R-nummer, en indien van toepassing het E-nummer. Aan de rechterkant staat ook h, h1 of h2. De h staat voor hoofdweg, het nummer 1 duidt op de oplopende richting en 2 op de aflopende richting.
Spanje
[bewerken | brontekst bewerken]In Spanje worden de hectometerbordjes soms gebruikt in plaats van huisnummers. In plaats van het huisnummer geeft men dan het nummer van het dichtstbijzijnde hectometerbordje, soms zelfs als het adres zich in een zijstraat bevindt.
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]- Productinformatie door de fabrikant van de Nederlandse hectometerborden (gearchiveerd)
- Hectometerpaaltjes langs A-en N-wegen in Nederland
- Referentiepunten langs de genummerde wegen | Vlaanderen.be
- Wallonië: Réseau routier régional et bornes associées
- ↑ verkeerenwaterstaat.nl over de nieuwe bordjes (gearchiveerd)
