Plein 1944 (kortweg Plein '44 genoemd) is een plein in het stadscentrum van de Nederlandse stad Nijmegen. Het plein is begin jaren 50 van de 20e eeuw aangelegd, ter vervanging van een deel van de binnenstad dat tijdens de Tweede Wereldoorlog verloren was gegaan.

In 1951 werd het oorlogsmonument Twee soldaten, vervaardigd door Jac Maris, op het plein onthuld.

In de eerste paar jaar daarna heropenden diverse ondernemingen die tot aan het bombardement hier in de nabijheid gevestigd waren geweest een compleet nieuwe zaak aan het plein, zoals de bedrijfskledingzaak Holla die voordien aan de Zeigelbaan had gestaan. Ook de manufactuurfirma Van der Werff ging weer open, op de hoek met de Molenstraat, net als de chocolaterie Fa. Biesthorst (later is in het betreffende pand het Chinese restaurant Tai-Tong gekomen). Boekhandel Berkhout, die tot 1944 aan de Oude Stadsgracht (nu Raadhuisstraat) had gestaan, opende in juni 1953 een nieuwe winkellocatie aan het plein.

Aan de westkant staat een monumentaal wederopbouwpand uit 1950. Aanvankelijk stonden er op of in de nabijheid van het plein ook nog drie bioscopen: Luxor, Centrum en Carolus, ter vervanging van bioscopen die in de oorlog verloren waren gegaan. Deze bioscopen zijn inmiddels alle drie weer opgedoekt wegens het gebrek aan bezoekers.^[12]

Plein 1944 kreeg daarnaast al snel een belangrijke functie als parkeerplaats. In de jaren 70 verloor het plein deze parkeerfunctie echter weer, toen auto's voortaan uit dit deel van het stadscentrum geweerd werden. Vanaf die tijd werd het plein, dat tot dan toe erg populair was geweest, veelal ervaren als kaal en leeg (een "leeggelopen zwembad"). Wel vonden er nog steeds evenementen plaats als de kermis, de Vierdaagsefeesten, een wekelijkse boekenmarkt, carnaval en de kerstmarkt.^[13]

Na een nieuwe verbouwing begin jaren 80 werd het plein overwegend gekenmerkt door betonnen blokken en betonnen wanden. De bedoeling van de verbouwing was dat het een ontmoetingsplaats voor de bevolking zou worden; de meeste mensen liepen echter langs de randen waar de winkels waren. Het plein kreeg geen verblijfsfunctie. Er werden geregeld nieuwe pogingen gedaan om het plein op te knappen, maar de beleving die men ervan had veranderde hierdoor niet.

• 👁 Herdenking bij het monument op Plein 1944, in 1953
  
  Herdenking bij het monument op Plein 1944, in 1953
• 👁 Oorlogsmonument (gemaakt door Maris) op Plein 1944
  
  Oorlogsmonument (gemaakt door Maris) op Plein 1944

Bij de aanleg van het plein werd aan de westelijke zijde tevens een busstation aangelegd, dat sinds 2013 door nieuwe bebouwing is gescheiden van het plein zelf. Het is een statisch perronbusstation. Het kreeg later een overkapping, die echter in 1994 weer is gesloopt. De eigenaar van het nabijgelegen restaurant Tai Tong vond dat de overkapping zijn uitzicht te veel inperkte, en had daarom een procedure aangespannen.

Het busstation bestaat uit vier busperrons (A tot en met D) en twee haltes (E en F) aan de huidige Doddendaal, een zijstraat.

Het busstation wordt door meerdere stads- en streeklijnen aangedaan. Sinds 2019 rijden veel lijnen niet meer via de Burchtstraat door het centrum en doen ze ook Plein 1944 niet meer aan.^[14]

In 2003 startte de Nijmeegse kunstenaar Jac. Splinter een actie Park '44 genaamd, om het kale plein op te fleuren. In juni 2003 lag enkele dagen een grasmat op het betonnen plein. Een vervolg vanuit de gemeente kreeg de actie niet direct. In mei 2005 werd, in afwachting van de verbouwing van het plein, wederom een grasmat aangelegd die tot april 2010 bleef liggen. Hierdoor nam het recreatief gebruik van het park toe.

In 2002 kwam de gemeenteraad met een plan om het plein op termijn grootschalig aan te pakken. Er werd een ontwerpwedstrijd uitgeschreven die resulteerde in plannen van acht projectontwikkelaars waarvan er door de gemeente twee geselecteerd werden. Hierover werd in 2004, gelijktijdig met de Europese parlementsverkiezingen een referendum gehouden, waarbij 23.000 mensen hun voorkeur voor een van de plannen uitspraken. Met een tweederdemeerderheid kreeg het plan Een plein voor iedereen van Soeters Van Eldonk Ponec Architecten, Buro Lubbers en ING Real Estate de voorkeur boven het plan Het Bastion van de Spaanse architect Joan Busquets. In april 2010 is begonnen met de werkzaamheden voor het aangepaste plan, dat een vervanging behelsde van een groot deel van het plein door nieuwbouw. In 2013 tot voltooiing gekomen appartementencomplexen en een parkeergarage hebben het plein teruggebracht tot ontmoetingsplaats voor buurtbewoners en passanten van beperkte omvang. De functie van centrumplein binnen de stad Nijmegen kwam hiermee te vervallen, al zijn centrale evenementen als de kermis en podia tijdens de Vierdaagsefeesten wel teruggekeerd op het plein. Tijdens de werkzaamheden stuitte men op resten van een oude stadsmuur die te bezichtigen is in de fietsenkelder onder het plein.

In 2014 werd op het plein een replica van het in 2009 verwijderde oorlogsmonument Twee soldaten van Jac. Maris geplaatst.^[15]

Eind 2023 kwam er op de hoek van het plein en de Bloemerstraat een nieuw wooncomplex gereed.^[16]

• 👁 Opgravingen op Plein 1944, begin 2011
  
  Opgravingen op Plein 1944, begin 2011
• 👁 Image
  
• 👁 Image