Biguanidy – grupa leków będących pochodnymi biguanidu, stosowanych m.in. w leczeniu cukrzycy typu 2 i malarii. Obecnie zastosowanie w leczeniu cukrzycy znajduje jedynie metformina, gdyż fenformina i buformina z uwagi na istotne efekty uboczne są stosowane sporadycznie. Mechanizm ich działania polega na zmniejszeniu syntezy ATP w wielu komórkach, co skutkuje hamowaniem glukoneogenezy w komórkach wątrobowych, wzrostem obwodowej beztlenowej glikolizy oraz zahamowaniem lipogenezy i wzrostem lipolizy. W efekcie obniża się stężenie glukozy i lipidów we krwi, co sprzyja obniżeniu masy ciała^[1]. Normalizujące działanie na stężenie glikemii (i ew. zespół metaboliczny) – bez wpływu stricte trzustkowego – sprawia, że inne leki (np. pochodne sulfonylomocznika, leki inkretynowe) pozostają w rezerwie, na wypadek wtórnej nieskuteczności pochodnych biguanidu. Wydłuża to wygodną dla pacjenta formę doustnego leczenia cukrzycy.

Biguanidy należą do grupy leków przeciwhiperglikemicznych – nie obniżają glikemii poniżej wartości prawidłowych. Wskazania obejmują:

• Monoterapia
  • Cukrzyca typu 2 o niewielkim zapotrzebowaniu na insulinę
  • Cukrzyca typu 2 z istniejącą insulinoopornością
  • Cukrzyca typu 2 u pacjenta z wyraźną nadwagą
• W skojarzeniu z innymi lekami:
  • W razie nieskuteczności niektórych leków (pochodne sulfonylomocznika, leki inkretynowe) – celem przedłużenia leczenia doustnego lekami przeciwcukrzycowymi
  • Wybrane przypadki niestabilnej cukrzycy typu 1^[2].

• Przykładowe biguanidy
• 👁 metformina
  
  metformina
• 👁 buformina
  
  buformina
• 👁 fenformina
  
  fenformina
• 👁 prokwanil (lek przeciwmalaryczny)
  
  prokwanil
  (lek przeciwmalaryczny)

• Klaus Griephan: Leksykon zdrowia. München: Econ Ullstein List GmbH, 1998. ISBN 978-83-89076-65-6.