Calceolariaceae – rodzina roślin z rzędu jasnotowców (Lamiales). Obejmuje dwa rodzaje z ok. 260 gatunkami^[2], z czego tylko kilka reprezentuje występujący w Nowej Zelandii rodzaj Jovellana. Wszystkie pozostałe gatunki należą do rodzaju pantofelnik Calceolaria występującego w Ameryce Południowej wzdłuż Andów od Ziemi Ognistej po północne krańce kontynentu oraz w Ameryce Środkowej po Meksyk na północy^[2]. Liczne gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne^[4].

Pokrój

Rośliny zielne i krzewy o drewnie bez promieni^[2].

Liście

Naprzeciwległe, czasem połączone nasadami w węzłach. Blaszka liściowa zwykle piłkowana, rzadziej całobrzega^[2].

Kwiaty

Czterokrotne, okazałe, grzbieciste, z dolną wargą korony silnie rozdętą. Na jej wewnętrznej stronie znajdują się gruczołowate włoski z olejkami eterycznymi. Pręciki są dwa. Zalążnia jest wpół dolna. Na szczycie słupka znamię drobne, główkowate lub niewyraźnie rozdzielone na dwie łatki^[2].

Owoce

Torebki^[2].

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)^[2]

Rodzina siostrzana dla ostrojowatych Gesneriaceae.

Wykaz rodzajów^[2][5]

• Calceolaria L. – pantofelnik
• Jovellana Ruiz & Pavón