Cholecystokinina (CCK, dawniej znana również jako pankreozymina; ATC: V04 CK02) – rodzina hormonów peptydowych, działających w obrębie układu pokarmowego oraz ośrodkowego układu nerwowego^[1].

Wydzielana jest m.in. przez śluzówkę dwunastnicy i jelita czczego.

Zadaniem cholecystokininy jest stymulacja wydzielania żółci i soku trzustkowego (wraz z insuliną). Pozwala też na dostosowanie składu tego soku do proporcji składników odżywczych w diecie. Bodźcem do zwiększenia wydzielania cholecystokininy są głównie produkty częściowego trawienia tłuszczów i nadtrawienia białek. Hormon ten osłabia perystaltykę jelitową, umożliwiając dłuższy kontakt tłustego pokarmu z lipazami^[2]. Cholecystokinina ma również działanie hamujące uczucie głodu^[3].

Cholecystokinina jest złożona z 33 aminokwasów i w swej budowie jest zbliżona do innego hormonu przewodu pokarmowego - gastryny. Hormon ten działa jako neurohormon w ośrodkowym układzie nerwowym.

Inhibitory TPP II (Trójpeptydylpeptydazy II, enzymy proteolityczne komórek) mogą zapobiegać degradacji cholecystokininy i działać na zmniejszenie spożywanego pokarmu oraz skrócenie czasu posiłku.

1. pobudzanie wydzielania enzymów trzustkowych
2. skurcz pęcherzyka żółciowego
3. wzrost przepływu krwi i przyspieszenie metabolizmu w komórkach trzustki
4. skurcz odźwiernika
5. potęgowanie wydzielania wodorowęglanów przez trzustkę
6. pobudzenie wydzielania glukagonu
7. lecznicze działanie u osób z nadwagą

• Władysław Traczyk: Fizjologia człowieka w zarysie. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2004. ISBN 83-200-3161-3.