VOOZH about

URL: https://pl.wikipedia.org/wiki/Dean_Acheson

⇱ Dean Acheson – Wikipedia, wolna encyklopedia


Przejdź do zawartości
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Dean Gooderham Acheson
👁 Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

11 kwietnia 1893
Middletown

Data i miejsce śmierci

12 października 1971
Sandy Springs

51. Sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych
Okres

od 21 stycznia 1949
do 20 stycznia 1953

Poprzednik

George Catlett Marshall

Następca

John Foster Dulles

Odznaczenia
👁 Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone)
👁 Medal za Zasługi (USA)
👁 Image
Multimedia w Wikimedia Commons

Dean Gooderham Acheson (ur. 11 kwietnia 1893 w Middletown, zm. 12 października 1971 w Sandy Springs) – amerykański polityk, dyplomata i prawnik.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Middletown (Connecticut), był synem Edwarda Campiona Achesona i Eleanor Gertrude Gooderham. Dorastał w wygodnych warunkach klasy średniej. Bogactwo rodziny matki i nominacja ojca na biskupa w 1915 r. świadczą o bezpiecznym miejscu jego rodziny w lokalnym społeczeństwie stanu Connecticut. Acheson studiował w Groton, a następnie na Uniwersytecie Yale, otrzymując tytuł licencjata w 1915 r., niewyróżniając się wśród innych studentów. W maju 1917 r. ożenił się z Alice Caroline Stanley, mieli troje dzieci. W Harvard Law School studiował pod kierunkiem Felixa Frankfurtera, który zaszczepił w nim miłość do prawa na całe życie. Po uzyskaniu dyplomu w 1918 r. krótko służył w marynarce wojennej. W następnym roku (1919), dzięki Frankfurterowi, został radcą prawnym sędziego Sądu Najwyższego Louisa Brandeisa[1].

Kariera polityczna

[edytuj | edytuj kod]

Był współtwórcą doktryny Trumana. W 1941 r. podjął pracę w Departamencie Stanu na stanowisku podsekretarza (1945–1947), a następnie sekretarza stanu w rządzie Trumana (1949–1953).

Do jego osiągnięć należało wprowadzenie w 1947 r. w życie planu Marshalla, silne wspieranie idei utworzenia NATO (1949). Jego książka Present at the Creation (1969) została uhonorowana Nagrodą Pulitzera. Miał znaczny wpływ na politykę zagraniczną USA w początkowym okresie zimnej wojny.

Jest autorem tak zwanego planu Achesona, który stanowił podstawę uchwalenia przez Zgromadzenie Ogólne ONZ rezolucji Uniting for Peace (Zjednoczenie dla pokoju) w 1950 r. Rezolucja ta przekazywała w ręce Zgromadzenia Ogólnego kompetencje Rady Bezpieczeństwa w przedmiocie utrzymania pokoju, gdyby ta znalazła się z przyczyn politycznych w stanie paraliżu decyzyjnego[2]. Dotychczas ONZ skorzystała z niej 12 razy[3].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. Robert A.R.A. Divine Robert A.R.A., Acheson, Dean Gooderham (11 April 1893–12 October 1971), lawyer and secretary of state, American National Biography Online, Oxford University Press, luty 2000, DOI10.1093/anb/9780198606697.article.0700002 [dostęp 2022-02-19].
  2. Resolution 377 (V) (ang. • fr. • hiszp. • ros.). Przekład polski punktu A: Uchwały prawotwórcze Rady Bezpieczeństwa OZN s. 238n.
  3. Security Council Deadlocks and Uniting for Peace. Omówienie: Akty ultra vires w świetle odpowiedzialności organizacji międzynarodowych – wybrane zagadnienia s. 26n, Od interwencji Sojuszu Północnoatlantyckiego do orzeczenia Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości : aktywność Organizacji Narodów Zjednoczonych w celu rozwiązania konfliktu w Kosowie s. 229, Miejsce interwencji zbrojnej w koncepcji „odpowiedzialność za ochronę” s.65 - 75.

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]