Eva Anna Paula Braun^[a][1], od 29 kwietnia 1945 Eva Hitler^[2] (ur. 6 lutego 1912 w Monachium, zm. 30 kwietnia 1945 w Berlinie) – niemiecka ekspedientka. Od 1932^[3] konkubina, a przez ostatnie chwile swojego życia żona kanclerza III Rzeszy Adolfa Hitlera.

Urodziła się w Monachium w rodzinie katolickiej. Jej ojciec, Fritz, był nauczycielem, a matka – Franziska z domu Kronberger – krawcową. Miała dwie siostry: Ilse oraz Margarete (zwaną Gretl)^[4].

Ukończyła przyklasztorną szkołę podstawową we wsi Beilngries, a następnie liceum w Monachium. Naukę kontynuowała w przyklasztornej szkole w Simbach. Ukończyła ją w 1929 r. i rozpoczęła poszukiwanie pracy w Monachium^[5].

W 1929 roku, jako siedemnastoletnia pracownica zakładu fotograficznego Heinricha Hoffmanna w Monachium, poznała znacznie od siebie starszego Adolfa Hitlera^[6]. Dwa lata później zaczęła utrzymywać z nim bliższe kontakty, a wkrótce stała się jego towarzyszką życia^[7].

1 listopada 1932 roku podjęła nieudaną próbę samobójczą przy pomocy pistoletu – kula minęła tętnicę szyjną o około centymetr. Niektórzy badacze sugerowali, że była to jedynie próba zwrócenia na siebie uwagi Hitlera^[8]. W szpitalu odwiedzał ją osobiście, nie mogąc pozwolić sobie na skandal w trakcie kampanii wyborczej – zaledwie rok wcześniej zastrzeliła się jego siostrzenica Geli Raubal^[9].

28 maja 1935 roku Braun ponownie próbowała odebrać sobie życie, zażywając fiolkę środków nasennych. I tym razem Hitler odwiedził ją w szpitalu, a po jej rekonwalescencji kupił jej dom w Monachium i przydzielił apartament w rezydencji Berghof w Alpach Bawarskich^[10].

Od 1936 roku Eva Braun mieszkała w Berghofie, zachowując w oczach opinii publicznej rolę „nieistniejącej”. Hitler nie pokazywał się z nią publicznie, a jej obecność w jego otoczeniu pozostawała nieznana nawet wielu członkom partii^[11].

Braun była osobą elegancką, wysportowaną i towarzyską. Pasjonowała się fotografią i filmowaniem; wiele kolorowych zdjęć i filmów przedstawiających Hitlera i jego otoczenie powstało właśnie dzięki niej^[12]. Zgodnie z oczekiwaniami Hitlera nie interesowała się polityką i nie wyrażała opinii w sprawach publicznych^[13].

W czasie wojny Hitler oddał do dyspozycji rodziny Braunów rządowy samolot, co umożliwiało Evie podróże po Niemczech, do Włoch i Francji. Sekretarka Hitlera twierdziła później, że nie przywiązywał on wagi do spraw seksualnych, jednak pokojówka Braun utrzymywała, że ich pożycie było normalne, mimo że nie zawarli małżeństwa^[14].

Eva Braun utrzymywała także przyjazne relacje z oficerem łącznikowym Himmlera przy Głównej Kwaterze Führera, Hermannem Fegeleinem, który w 1944 roku – za zgodą Hitlera – poślubił jej młodszą siostrę Gretl^[15]. Eva pełniła wówczas funkcję druhny. Fegelein został rozstrzelany 28 lub 29 kwietnia 1945 roku w rejonie bunkra Hitlera w Berlinie pod zarzutem dezercji i zdrady^[16].

W styczniu 1945 roku rodzinny dom Braunów w Monachium został zniszczony w nalotach RAF. Pomimo narastającego chaosu i klęski Niemiec Braun zdecydowała się pozostać wierna Hitlerowi. W kwietniu udała się do Berlina, aby towarzyszyć mu w ostatnich dniach w podziemnym schronie pod Kancelarią Rzeszy^[17].

29 kwietnia 1945 roku zawarła z Hitlerem związek małżeński podczas krótkiej cywilnej ceremonii, której przewodniczył Walter Wagner, urzędnik NSDAP upoważniony do udzielania ślubów cywilnych^[18]. Dzień później, 30 kwietnia 1945 roku, oboje popełnili samobójstwo – prawdopodobnie Braun zażyła truciznę, a Hitler zastrzelił się. Ich ciała zostały niezwłocznie spalone przez najbliższych współpracowników w ogrodzie Kancelarii Rzeszy^[19]. Początkowo Rosjanie ukrywali fakt odnalezienia szczątków Evy Braun^[20]. W rzeczywistości jej ciało odnaleziono i ekshumowano tuż po zakończeniu walk w Berlinie^[21]. Po sekcji zwłok ciało Evy zostało pochowane 3 czerwca 1945 r. w okolicach Rathenow. 23 lutego 1946 r. szczątki ekshumowano i pochowano na terenie radzieckiej jednostki wojskowej w Magdeburgu. W 1970 r., z racji przekazywania terenu jednostki armii NRD, dokonano kolejnej ekshumacji. Odnalezione kości spalono i wrzucono do jednego z dopływów Łaby^[22].

Eva Braun poznała Adolfa Hitlera w 1929 roku, mając 17 lat, podczas pracy w atelier fotograficznym Heinricha Hoffmanna^[23]. Początkowo ich relacja miała charakter towarzyski, jednak z czasem stała się bliska i trwała aż do śmierci obojga. Hitler utrzymywał związek w tajemnicy, przekonany, że publiczne ujawnienie go mogłoby zaszkodzić jego wizerunkowi politycznemu^[24].

Od 1936 roku Braun mieszkała w Berghofie, stanowiąc część prywatnego kręgu Hitlera^[25]. W jego otoczeniu pełniła rolę towarzyszki życia i opiekunki domowego archiwum fotograficznego. Nie uczestniczyła w działalności politycznej, nie zabierała głosu w kwestiach ideologicznych i nie pełniła żadnej funkcji w strukturach państwa^[26].

Do końca życia pozostała lojalna wobec Hitlera. W kwietniu 1945 roku przybyła do Berlina, by towarzyszyć mu w ostatnich dniach wojny^[27]. 29 kwietnia poślubiła go w bunkrze pod Kancelarią Rzeszy, a następnego dnia oboje odebrali sobie życie. Ich śmierć zakończyła symbolicznie istnienie III Rzeszy Niemieckiej^[28].

• AntonyA. Beevor AntonyA., Berlin 1945. Upadek, JózefJ. Kozłowski (tłum.), Kraków: Znak Horyzont, 2015, ISBN 978-83-240-3415-4, OCLC 922179414.
• Nicolaus von Belov: Byłem adiutantem Hitlera : 1937-1945. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1990. ISBN 83-11-07767-3. OCLC 69541514.
• Karol Grünberg: Adolf Hitler : biografia Führera. Warszawa: Książka i Wiedza, 1989. ISBN 978-83-05-12076-0. OCLC 69579272.
• Jesús Hernández: Zagadki i tajemnice II wojny światowej. Warszawa: Bellona, 2009. ISBN 978-83-11-11583-5. OCLC 750506204.
• Angela Lambert: The lost life of Eva Braun. New York: St. Martin’s Press, 2006. ISBN 978-83-11-11583-5. OCLC 71223605.
• Ada Pietrowa, Peter Watson: Śmierć Hitlera : ostatnie odkrycia w tajnych archiwach rosyjskich. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1998. ISBN 978-83-7180-066-5. OCLC 749557878.
• Volker Elis Pilgrim: Mów do mnie "pani Hitler" : kobiety jako ozdoba i maska narodowego socjalizmu. Gdynia: Wydawnictwo Uraeus, 1999. ISBN 978-83-7180-066-5. OCLC 749557878.
• Paul Roland: Hitler moja miłość. Kobiety w służbie swastyki. Warszawa: Wydawnictwo RM, 2021. ISBN 978-83-8151-545-0. OCLC 1513335943.
• Anna Maria Sigmund: Kobiety nazistów. Warszawa: Bellona, 2002. ISBN 978-83-11-09419-2. OCLC 830308724.
• KarolK. Grünberg KarolK., Ewa Braun. 15 lat z Hitlerem, Warszawa: Książka i Wiedza, 1993, ISBN 83-05-12628-5, OCLC 834063477.

• Miłość Do Adolfa Hitlera (oryg. In Love With Adolf Hitler), francuski film dokumentalny, scen. i reż. Isabelle Clarke, 2007

• dom Evy Braun w Pobierowie

• Strona audycji PR Programu II na temat biografii Evy Braun. Rozmowa Hanny Marii Gizy z profesorem Zbigniewem Wawrem [dostęp 5 lutego 2012]