Francesca Paola Albanese (ur. 30 marca 1977 w Ariano Irpino^[1]) – włoska prawniczka specjalizująca się w prawach człowieka i prawie międzynarodowym, szczególnie w kontekście Bliskiego Wschodu. Od 1 maja 2022 pełni funkcję Specjalnej sprawozdawczyni ONZ ds. okupowanych terytoriów palestyńskich^[2]. Początkowo powołana na trzyletnią kadencję, a kwietniu 2025 na kolejne trzy lata^[3].

Albanese ukończyła prawo na Uniwersytecie w Pizie (z wyróżnieniem), a następnie studia magisterskie (LL.M.) z prawa praw człowieka na School of Oriental and African Studies (SOAS) Uniwersytetu Londyńskiego^[4].

Związana jest z Institute for the Study of International Migration na Uniwersytecie Georgetown jako Affiliate Scholar^[5]. Pełni funkcję starszej doradczyni ds. migracji i przymusowego przesiedlenia w organizacji non-profit Arab Renaissance for Democracy and Development (ARDD)^[6]. Jest autorką licznych publikacji naukowych^[7], a w ARDD współtworzyła Global Network on the Question of Palestine^[6]. W 2020 wraz z Lexem Takkenbergiem opublikowała książkę Palestinian Refugees in International Law wydaną przez Oxford University Press^[8][9].

Albanese pracowała przez dekadę jako ekspertka ds. praw człowieka w strukturach ONZ, m.in. w Biurze Wysokiego komisarza ONZ ds. Praw Człowieka (OHCHR), Programie Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) w Maroku oraz jako prawniczka w Biurze Agencji Narodów Zjednoczonych ds. Pomocy Uchodźcom Palestyńskim (UNRWA) w Jerozolimie^[2]. Doradzała rządom, organizacjom międzynarodowym i inicjatywom obywatelskim w regionie Bliskiego Wschodu, Afryki Północnej i Azji-Pacyfiku w zakresie ochrony praw uchodźców i migrantów^[5].

Od 1 maja 2022 sprawuje funkcję Specjalnej sprawozdawczyni ONZ ds. okupowanych terytoriów palestyńskich. W ramach tej funkcji opublikowała szereg raportów i opinii prawnych, dotyczących m.in.:

• naruszeń prawa do samostanowienia Palestyńczyków (2022),
• masowych i systematycznych pozbawień wolności (2023),
• naruszania praw dzieci („unchilding”, 2023),
• aktów ludobójstwa wobec Palestyńczyków (2024)^[2].W 2023, po wybuchu wojny w Gazie, Albanese wezwała do natychmiastowego zawieszenia broni, ostrzegając, że „Palestyńczycy znajdują się w poważnym niebezpieczeństwie masowej czystki etnicznej”. Podkreśliła, że społeczność międzynarodowa musi „zapobiegać zbrodniom przeciwko ludzkości i chronić ludność” oraz że „odpowiedzialność za międzynarodowe przestępstwa popełnione przez izraelskie siły okupacyjne i Hamas musi być również natychmiast dochodzona”^[10].

W lutym 2024 prezydent Francji Emmanuel Macron określił ataki z 7 października jako „największą antysemicką masakrę naszego wieku”. Albanese odpowiedziała na serwisie X, że „ofiary masakry z 7 października zostały zabite nie z powodu swojej religii, lecz w odpowiedzi na izraelską opresję”. Ministerstwo Spraw Zagranicznych Francji potępiło jej komentarz, a rząd Izraela uznał Albanese za osobę niepożądaną i zakazał jej wjazdu do kraju. W odpowiedzi Albanese stwierdziła: „Żałuję, że niektórzy odebrali mój wpis jako 'usprawiedliwienie' zbrodni Hamasu, które wielokrotnie potępiłam. Odrzucam wszelkie formy rasizmu, w tym antysemityzm. Jednak nazywanie tych zbrodni 'antysemickimi' zaciera prawdziwy powód, dla którego się wydarzyły”^[11][12][13].

26 marca 2024 roku Albanese przedstawiła raport Anatomy of a Genocide podczas 55. sesji Rady Praw Człowieka ONZ w Genewie, wskazując „uzasadnione przesłanki”, by sądzić, że Izrael celowo popełnia co najmniej trzy „czyny ludobójcze” wobec Palestyńczyków w Gazie, zabronione Konwencją o ludobójstwie:

1. Zabijanie członków grupy;
2. Powodowanie poważnych uszczerbków na zdrowiu fizycznym lub psychicznym członków grupy;
3. Świadome narzucanie grupie warunków życia mających na celu jej całkowite lub częściowe fizyczne zniszczenie^[14].

W kwietniu 2025 jej kadencja jako Specjalnej sprawozdawczyni ONZ ds. praw człowieka na okupowanych terytoriach palestyńskich została potwierdzona na kolejne trzy lata, czyli do 2028^[3].

W czerwcu 2025 Albanese stwierdziła, że Izrael zabił ponad 200 palestyńskich dziennikarzy, ponieważ dokumentowali oni ludobójstwo Palestyńczyków w Gazie. Dodała również, że urzędnicy Unii Europejskiej, tacy jak Ursula von der Leyen i Kaja Kallas, byli współodpowiedzialni za izraelskie zbrodnie wojenne w Gazie^[15].

W tym samym miesiącu ONZ opublikowała raport autorstwa Albanese, w którym wskazano, że ludobójstwo w Gazie trwa, ponieważ przynosi zyski kilku korporacjom^[16][17]. Raport wymienia 48 przedsiębiorstw, w tym Microsoft, Alphabet Inc. i Amazon^[18], które – według raportu – pomagają Izraelowi w przymusowym przesiedlaniu Palestyńczyków, naruszając tym samym prawo międzynarodowe^[19].

W lipcu 2025 Departament Skarbu Stanów Zjednoczonych na mocy Executive Order 14203 nałożył sankcje na Francescę Albanese^[20]. W wyniku tego zakazano wszystkim osobom i firmom amerykańskim prowadzenia z nią interesów, z wyjątkiem działań niezbędnych do zakończenia już rozpoczętych transakcji z Albanese do 8 sierpnia 2025^[21]. Sekretarz stanu USA Marco Rubio stwierdził w związku z decyzją: „Kampania Albanese prowadząca wojnę polityczną i gospodarczą przeciwko Stanom Zjednoczonym i Izraelowi nie będzie już tolerowana”^[22].

Albanese określiła sankcje jako „obrzydliwe” i stwierdziła, że jest karana za „dążenie do sprawiedliwości”^[23]. Decyzja Departamentu Skarbu spotkała się z krytyką Amnesty International, która określiła ją jako „haniebny afront wobec sprawiedliwości międzynarodowej”^[24]. Wysoki komisarz Narodów Zjednoczonych do spraw praw człowieka Volker Türk wezwał władze Stanów Zjednoczonych do „natychmiastowego cofnięcia sankcji”^[25]. Podczas gdy redakcja „The Wall Street Journal” oceniła je jako długo oczekiwane i uzasadnione^[26].

Albanese jest autorką i współautorką licznych publikacji naukowych dotyczących prawa uchodźców i sytuacji w Palestynie^[7]. Do jej najważniejszych prac należą:

• Palestinian Refugees in International Law (Oxford University Press, 2020, współautor: Lex Takkenberg) – uznawana za pozycję przełomową w literaturze na temat uchodźców palestyńskich^[8][9],
• J’Accuse (Fuoriscena, 2024)^[4].

Francesca Albanese jest obywatelką Włoch, mieszka z mężem i dwojgiem dzieci^[5].