Indoktrynacja (łac. doctrina ‘nauka’) – świadomy i systematyczny proces, polegający na bezkrytycznym^[1] wpojeniu człowiekowi określonych ideologii i doktryn^[2], zwłaszcza politycznych, religijnych lub społecznych, korzystając z propagandy, stosowanej przez środki masowego przekazu, system oświaty szkolnej i pozaszkolnej.

Istotną cechą indoktrynacji jest świadome pozbawianie odbiorców wiedzy o kierunkach przeciwnych do promowanych.

Typowym przykładem stosowania indoktrynacji jest niemiecka hitlerowska organizacja młodzieżowa Hitlerjugend.

Współczesnym przykładem indoktrynacji jest system oświaty w Koreańskiej Republice Ludowo-Demokratycznej, gdzie u dzieci w wieku kilku lat rozpoczyna się proces wychowywania ideologicznego, polegający m.in. na wprowadzaniu do placówek oświatowych przedmiotów typu „dzieciństwo wielkiego wodza”^[3].

W kontekście politycznym indoktrynacja jest często analizowana jako narzędzie walki klasowej, w której instytucje państwowe są identyfikowane jako działające w celu utrzymania status quo^[4]. Publiczny system edukacji^[5], policja i instytucje zdrowia psychicznego są powszechnie cytowane jako środki pacyfikacji społeczeństwa. W skrajnych przypadkach, całe państwo może być w to uwikłane. Na przykład, wpływy nazistowskie w Niemczech podczas II wojny światowej są przykładem indoktrynacji rządowej poprzez wszelkie formy życia publicznego, w tym edukację, politykę i kulturę^[6]. Po II wojnie światowej państwa demokratyczne starały się przeciwdziałać nazistowskiej indoktrynacji w Niemczech poprzez proces reedukacji, mobilizując edukację jako sposób na przywrócenie nowych idei demokracji i zachodnich ideałów^[7].

Początkowe przygotowanie psychologiczne żołnierzy w Stanach Zjednoczonych i Rosji w trakcie szkolenia określane jest mianem indoktrynacji^[8][9].

W dziedzinie bezpieczeństwa informacji indoktrynacja to wstępne szkolenie i instrukcje udzielane danej osobie przed udzieleniem jej dostępu do informacji niejawnych^[10].

• propaganda

• pranie mózgu
• obskurantyzm

• B.R.B.R. Myers B.R.B.R., Najczystsza rasa. Propaganda Korei Północnej, BartoszB. Hlebowicz (tłum.), Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, ISBN 978-83-01-16589-5, OCLC 802095460.