Część lub nawet wszystkie informacje w artykule mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.
| 👁 Ilustracja Jessica Tandy (lata 50.) | |||
| Imię i nazwisko |
Jessie Alice Tandy | ||
|---|---|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
7 czerwca 1909 | ||
| Data i miejsce śmierci |
11 września 1994 | ||
| Zawód | |||
| Współmałżonek |
1. Jack Hawkins (1932–1940; rozwód) | ||
| Lata aktywności |
1932–1994 | ||
| |||
Jessica Tandy, właśc. Jessie Alice Tandy (ur. 7 czerwca 1909 w Londynie, zm. 11 września 1994 w Easton) – amerykańska aktorka pochodzenia brytyjskiego. W 1990 otrzymała Oscara za pierwszoplanową rolę w filmie Wożąc panią Daisy (1989; reż. Bruce Beresford). Stała się wówczas najstarszą laureatką tej nagrody w historii. Dwa lata później zdobyła nominację za drugoplanową rolę w filmie Smażone zielone pomidory (1991; reż. Jon Avnet). Odznaczona National Medal of Arts.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Karierę aktorską rozpoczynała w latach 20. na brytyjskich scenach teatralnych. W latach 30. pojawiła się na dużym ekranie w rolach epizodycznych. W latach 40. Jessica wyjechała do Stanów Zjednoczonych, gdzie zaczynała od ról drugoplanowych. Pierwszym ważnym filmem w jej karierze był dramat wojenny Siódmy krzyż (1944), w którym wystąpiła u boku swojego drugiego męża Hume’a Cronyna. W latach 50. grywała w produkcjach telewizyjnych i teatralnych. Na wielki ekran Tandy powróciła na krótko w latach 60. grając m.in. w głośnym thrillerze Alfreda Hitchcocka Ptaki (1963). Jednak największe sukcesy osiągnęła w ostatnich latach życia. To wtedy stworzyła swoje najsłynniejsze filmowe role oraz została nagrodzona Oscarem dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej.
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Jej pierwszym mężem, w latach 1932–1940 był aktor Jack Hawkins. Z małżeństwa tego, które zakończyło się rozwodem miała córkę Susan (ur. 1934). W 1942 poślubiła aktora Hume’a Cronyna, z którym spędziła resztę życia. Mieli dwoje dzieci: córkę Tandy (ur. 1945) i syna Christophera (ur. 1943). Aktorska para wystąpiła wspólnie w kilkunastu filmach.
Jessica zmarła 11 września 1994 w swoim domu w Easton w stanie Connecticut. W ostatnich latach walczyła z rakiem jajnika.
Filmografia
[edytuj | edytuj kod]- Siódmy krzyż (1944) jako Liesel Roeder
- Dolina decyzji (1945) jako Louise Kane
- Zielone lata (1946) jako Kate Leckie
- Dragonwyck (1946) jako Peggy O’Malley
- Wieczna Amber (1947) jako Nan Britton
- Pustynny Lis (1951) jako Lucie Marie Rommel
- Przygody młodego człowieka (1962) jako Helen Adams
- Ptaki (1963) jako Lydia Brenner
- Słodko-gorzka autostrada (1981) jako Carol
- W nocnej ciszy (1982) jako Grace Rice
- Najlepsi przyjaciele (1982) jako Eleanor McCullen
- Świat według Garpa (1982) jako pani Fields
- Bostończycy (1984) jako panna Birdseye
- Kokon (1985) jako Alma Finley
- Baterii nie wliczono (1987; znany także pod innymi tytułami, m.in. Bez baterii nie działa) jako Faye Riley
- Błędny ognik (1987) jako Annie Nations
- Dom przy Carroll Street (1988) jako panna Venable
- Kokon: Powrót (1988) jako Alma Finley
- Wożąc panią Daisy (1989) jako Daisy Werthan
- Smażone zielone pomidory (1991) jako Ninny Threadgoode
- Opowieści babuni także pt. Bajki babci Grace (1991) jako Grace McQueen
- Druga miłość (1992) jako Frieda
- Spotkać białego psa (1993) jako Cora Peek
- Camilla (1994) jako Camilla Cara
- Naiwniak (1994) jako Beryl Peoples
Nagrody
[edytuj | edytuj kod]- Nagroda Akademii Filmowej (1990): Najlepsza aktorka Wożąc panią Daisy
- Nagroda na MFF w Berlinie (1990): Najlepsza aktorka Wożąc panią Daisy
- Złoty Glob (1990): Najlepsza aktorka w filmie komediowym lub musicalu: Wożąc panią Daisy
- Nagroda BAFTA (1991): Najlepsza aktorka: Wożąc panią Daisy
- Nagroda Emmy (1987): Najlepsza aktorka w miniserialu lub filmie telewizyjnym : Błędny ognik
- Nagroda Tony
- Najlepsza aktorka w sztuce:
- 1948 Tramwaj zwany pożądaniem
- 1978 The Gin Game
- 1983 Foxfire
- 1994 Specjalna nagroda Tony: Nagroda za osiągnięcia życia.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Jessica Tandy. T. 15: Kolekcja Alfred Hitchcock Przedstawia. Poznań: Oxford Educational, listopad 2009, s. 18. ISBN 978-83-252-0755-7.
- Marilyn Berger: Jessica Tandy, a Patrician Star Of Theater and Film, Dies at 85. nytimes.com, 1994-09-12. [dostęp 2017-05-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-08)]. (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Jessica Tandy w bazie IMDb (ang.)
- Jessica Tandy w bazie Filmweb
- Jessica Tandy w bazie Notable Names Database (ang.)
|
| 1980 | |
|---|---|
| 1981 | |
| 1982 | |
| 1983 | |
| 1984 | |
| 1985 | |
| 1986 | |
| 1987 | |
| 1988 | |
| 1989 |
| 1990 | |
|---|---|
| 1991 | |
| 1992 | |
| 1993 | |
| 1994 | |
| 1995 | |
| 1996 | |
| 1997 | |
| 1998 |
|
| 1999 |
| 2000 | |
|---|---|
| 2001 | |
| 2002 | |
| 2003 | |
| 2004 | |
| 2005 | |
| 2006 | |
| 2007 | |
| 2008 | |
| 2009 |
| 2010 | |
|---|---|
| 2011 | |
| 2012 | |
| 2013 | |
| 2014 | |
| 2015 | |
| 2016 | |
| 2017 | |
| 2018 | |
| 2019 |
| 2020 | |
|---|---|
| 2021 | |
| 2022 | |
| 2023 | |
| 2024 | |
| 2025 |
- ISNI: 0000000063020069
- VIAF: 37103558
- LCCN: n84215003
- GND: 119048779
- BnF: 13900281h
- SUDOC: 060312211
- SBN: RAVV088735
- NLA: 36528409
- NKC: xx0184336
- BNE: XX1167629
- NTA: 072522135
- BIBSYS: 99013461
- CiNii: DA10899871
- PLWABN: 9810531339105606
- NUKAT: n2013191406
- OBIN: 55776
- J9U: 987007342212905171
- CANTIC: a10929447
- BNC: 000801535
- KRNLK: KAC2020K9424
- Amerykańskie aktorki filmowe
- Amerykańskie aktorki telewizyjne
- Amerykańskie aktorki teatralne
- Laureaci potrójnej korony aktorstwa
- Laureatki Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej
- Laureatki nagrody BAFTA dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej
- Laureaci nagrody Tony
- Laureaci nagrody Emmy
- Laureatki Złotego Globu dla najlepszej aktorki w filmie komediowym lub musicalu
- Odznaczeni National Medal of Arts
- Urodzeni w 1909
- Zmarli w 1994
- Laureaci Kennedy Center Honors
- Ludzie urodzeni w Londynie
