| 👁 Ilustracja Pirotyn pochodzący z Trepčy (region Mitrowica) (4,8 x 4,1 x 3,4 cm) | |||
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |||
| Skład chemiczny |
FeS – siarczek żelaza | ||
|---|---|---|---|
| Twardość w skali Mohsa |
3,5–4[1] | ||
| Przełam |
nierówny, półmuszlowy[1] | ||
| Łupliwość |
wyraźna | ||
| Pokrój kryształu |
słupkowy, tabliczkowy | ||
| Układ krystalograficzny |
jednoskośny[1] | ||
| Gęstość |
4,58–4,65 g/cm³ | ||
| Właściwości optyczne | |||
| Barwa |
brązowomiedziowa ciemniejąca pod wpływem zmian powierzchniowych | ||
| Rysa |
czarnoszara | ||
| Połysk |
metaliczny[1] | ||
| Inne |
anizotropia: silna[1] pleochroizm: słaby[1] | ||
| Dodatkowe dane | |||
| Klasyfikacja Strunza |
2.CC.10[1] | ||
| |||
| |||
Pirotyn (piryt magnetyczny) – minerał z gromady siarczków. Jest minerałem rzadkim. Nazwa pochodzi od gr. pyrrhos = ognisty.
Właściwości
[edytuj | edytuj kod]Krystalizuje w układzie jednoskośnym[1]. Występuje w skupienia zbitych i warstwowych. Tworzy kryształy tabliczkowe, słupkowe o sześciobocznym przekroju. Jest kruchy, nieprzezroczysty[1], wykazuje silne właściwości magnetyczne. Często zawiera domieszki niklu, kobaltu, złota, platyny.
Występowanie
[edytuj | edytuj kod]W złożach hydrotermalnych, metasomatycznych, kontaktowych oraz w złożach powstałych w wyniku wietrzenia. Spotykany w skałach magmowych: gabrach, norytach, bazaltach. Towarzyszą mu najczęściej chalkopiryt, kwarc, piryt, sfaleryt, kalcyt, galena, syderyt, arsenopiryt oraz dolomit[1].
Miejsca występowania
[edytuj | edytuj kod]- Na świecie: Kanada, Rosja – Ural, była Jugosławia, Austria, Rumunia, Brazylia, Norwegia, Finlandia, Niemcy, Włochy.
- W Polsce: spotykany w gabrach i norytach Dolnego Śląska, w bazaltach okolic Lubania, granitach strzegomskich. W żyłach hydrotermalnych okolic Wojcieszowa, Miedzianki i Kowar oraz złożu arsenu w Złotym Stoku. Występuje też w okolicach Suwałk.
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]- do produkcji kwasu siarkowego,
- źródło żelaza i siarki także: kobaltu, niklu, platyny, złota,
- wydobywany w celu otrzymania pewnych metali, które zastępują żelazo w sieci krystalicznej,
- ma znaczenie naukowe,
- rzadki, poszukiwany kamień kolekcjonerski.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- G.G. Gormaz, J.J. Casanovas: Atlas mineralogii, „Wiedza i życie”, 1992
- W. Heflik, L. Natkaniec-Nowak: Minerały Polski, Wyd. „Antykwa”, 1998
- J. Żaba: Ilustrowany słownik skał i minerałów, Videograf II, – 2003
- W. Schumann: Minerały świata, O. Wyd. ”Alma-Press” 2003 r.