Royal Canadian Air Force, RCAF (fr. Aviation royale canadienne, Królewskie Kanadyjskie Siły Lotnicze) – siły powietrzne Kanadyjskich Sił Zbrojnych, w latach 1975–2011 działały pod nazwą Canadian Forces Air Command.

Kanadyjskie siły lotnicze odegrały ważną rolę podczas II wojny światowej. W szczytowym punkcie, w styczniu 1944, służyło w nich 215 tys. ludzi (w tym 15 tys. kobiet). Z tego 100 tys. brało udział w programie szkolenia pilotów (British Commonwealth Air Training Plan), 65 tys. stacjonowało w Kanadzie, a 46 tys. stacjonowało poza Kanadą (głównie w Europie). RCAF miało wtedy 78 dywizjonów, z tego 43 stacjonowało w Kanadzie, a 35 za granicą. Podczas wojny straty RCAF wyniosły 13 657 zabitych i 1889 zaginionych. Ponadto około 3 tys. ludzi zginęło w wypadkach.

Koniec wojny doprowadził do redukcji RCAF do pokojowej liczebności z 12 tys. osób personelu i 5 dywizjonami. Głównymi zadaniami dla sił powietrznych w tym czasie stały się misje związane z eksploracją Arktyki, dozorem, fotomapingiem, transportem, misjami poszukiwawczo-ratunkowymi. Zagrożenie ze strony bloku wschodniego doprowadziło do decyzji w 1948 o znacznej rozbudowie potencjału bojowego, w tym wprowadzeniem nowego myśliwca F-86 Sabre (lokalnie CL-13 Sabre), który miał być budowany na licencji przez zakłady Canadair w Montrealu. W ramach zobowiązań wobec NATO założonego w 1949, Kanada miała skierować do Europy 12 eskadr myśliwskich stacjonujących w czterech bazach – we Francji (Marville i Grostenquin) i Niemczech Zachodnich (Zweibrücken i Rheinmünster), zorganizowanych jako No. 1 Air Division RCAF. W tym celu między 1952 i 1953 RCAF odebrało 290 Sabre Mk.2, których większość skierowano do Europy. Od 1954 zastępowały je 370 Sabre Mk.5, a 210 Sabre-2 trafiło do Turcji i Grecji. Finalny Sabre Mk.6 oblatano w 1954, których do 1958 wyprodukowano 390 sztuk dla RCAF. Od 1950 do 1958 RCAF prowadziło w Ontario i na Summerside szkolenia dla pilotów i nawigatorów z krajów NATO. W 1953 do służby wszedł kanadyjski myśliwiec przechwytujący Avro Canada CF-100 Canuck, działający niezależnie od warunków atmosferycznych, cztery eskadry Canucków stacjonował w Europie w latach 1956–1962, do czasu zastąpienia ich przez CF-104. W 1953 RCAF były pierwszymi siłami powietrznymi, które do celów transportowych wprowadziły odrzutowe samoloty De Havilland Comet. Do końca wojny w Korei w 1955 RCAF urosły do 54 tys. osób i 41 dywizjonów.

W obawie przed zagrożeniem ze strony radzieckich bombowców strategicznych od 1953 roku Kanada prowadziła samodzielne pracę nad myśliwcem przechwytującym nowej generacji, które doprowadziły do oblatania w 1958 roku samolotu Avro Canada CF-105 Arrow. Arrow chociaż był powodem do dumy dla małego narodu, to z powodów politycznych USA i Wielka Brytania nie były zainteresowane jego zakupem, a kontynuowanie programu groziło drenażem budżetu obronnego Kanady. W 1959 rząd skasował program Arrow, decyzję tłumacząc zagrożeniem ze strony ICBM (w 1957 odpalono Sputnika), które miały zastąpić bombowce, zaoszczędzone fundusze miały być przekazane na program pocisków BOMARC. W 1948 Kanada i USA utworzyły dowództwo obrony powietrznej NORAD. USAF zaproponowały uwolnienie dla RCAF 56 F-101B Vodoo i 10 F-101F, które dzięki dostępności F-102 i F-106 mogły odpowiadać za przestrzeń powietrzną w kanadyjskim sektorze NORAD-u. Po długich negocjacjach umowę zakupu samolotów podpisano w 1961, w tym samym roku rozpoczęto dostawy. CF-101 zastąpiły CF-100 w stosunku pięć za dziewięć eskadr. Szczególnie kontrowersyjne było stacjonowanie na terenie Kanady, pod nadzorem USA, pocisków AIR-2 Genie z głowicą atomową, które zmagazynowano w arsenale RCAF od 1965 do 1984. Między 1970 i 1972 56 przestarzałych CF-101 wymieniono na kolejne 66 F-101 z mniejszym nalotem i dodatkowym wyposażeniem.

Od 1957 do patrolowania wybrzeży Kanady wprowadzono 33 Canadair CP-107 Argus (CL-28), czyli odmiana Bristol Britannia. Argusy w 1981 zastąpiły Lockheed CP-140 Aurora.

Od 1962 pozostałe w Europie Sabre i CF-100 zastąpiło osiem eskadr CF-104 Starfighter (CF-111, CL-90), z których 200 jednomiejscowych wyprodukował Canadair, a 38 dwumiejscowych sztuk Lockheed. Samoloty używane do 1986 dedykowano do roli taktycznych bombowców, co przy lotach na niskim pułapie i ich dużym nalocie doprowadziło do rozbicia w Europie 110 Starfighterów. W 1967 RCAF opuściło Francję, a 1 AD przemianowano na No. 1 Canadian Air Group. Liczebność Canadian Forces w Europie zredukowano w 1969 do dwóch niemieckich baz z trzema eskadrami.

W 1968 do służby weszły Canadair CF-5, licencyjna odmiana lekkiego myśliwca Northrop F-5 Freedom Fighter, budowane także na eksport. Ogółem 89 CF-116A i 46 CF-116D używano do 1995 (pierwotnie planowano wycofać je w latach 80.) na terenie Kanady. W 1980 Kanada wybrała w drodze konkursu samolot McDonnell Douglas F/A-18 Hornet, który pod oznaczaniem CF-18 zakupiono 98 sztuk jednomiejscowych i 40 dwumiejscowych. Dostawy zrealizowano w latach 1982–1988, samoloty kosztowały wtedy 4 mld CAD, czyli 8,9 mld $ w cenach z 2011.

W 1968 trzy rodzaje kanadyjskich sił zbrojnych zostały zjednoczone w nową formacje jako Kanadyjskie Siły Zbrojne (Canadian Forces). W ramach tej struktury zlikwidowano Royal Canadian Air Force i w latach 1968-75 istniały one równolegle z resztą wojsk jako jedno dowództwo. Od 1975 siły lotnicze Kanady zreorganizowano jako Canadian Forces Air Command, w skrócie AIRCOM (czyli Dowództwo Powietrzne Kanadyjskich Sił Zbrojnych), formacja ta powstała jako odpowiedź na niesprawdzenie się struktury z centralnym dowództwem i kontynuowała tradycje RCAF aż do 2011, gdy nowy konserwatywny rząd postanowił zmienić problematyczne nazewnictwo, wracając do tradycyjnych trzech rodzajów sił zbrojnych: Canadian Army, Royal Canadian Navy i Royal Canadian Air Force (identyczne nazewnictwo jest stosowane przez Brytyjskie Siły Zbrojne i Australijskie Siły Obrony).

Znakami przynależności państwowej są flaga na stateczniku pionowym, okrąg z liściem klonu na kadłubie i skrzydłach oraz logotyp Canada. Wszystkie wykorzystywane przez kanadyjskie wojsko statki powietrzne otrzymują unikalne oznaczenie składające się z dwóch liter: C od Canadian, druga litera oznacza typ statku, np. F jak Fighter, a po nich następuje trzycyfrowy kod, z reguły jest rozbudowaną wersją tego nadanego przez producenta. Taki ustandaryzowany system nazewnictwa był wzorowany na tym jakie w 1962 wprowadziły Siły Zbrojne Stanów Zjednoczonych.

Myśliwce

• 👁 Wielka Brytania
  Gloster Meteor - 1 F.3, 1 T.7 w latach 1945–1950 (testowe)
• 👁 Wielka Brytania
  de Havilland Vampire F.3 - 86 w latach 1948–1958 (treningowe), 1 F.1 w 1946 (testowy))
• 👁 Stany Zjednoczone
  👁 Kanada
  Canadair CF-86 Sabre (CL-13 Sabre Mk.2/Mk.4) – 297 w latach 1952–1954
• 👁 Stany Zjednoczone
  👁 Kanada
  Canadair CF-86 Sabre (CL-13 Sabre Mk.5) – 370 w latach 1953–1958
• 👁 Stany Zjednoczone
  👁 Kanada
  Canadair CF-86 Sabre (CL-13 Sabre Mk.6) – 390 w latach 1954–1975
• 👁 Kanada
  Avro Canada CF-100 Canuck („Clunk” w wojsku) – 329 w latach 1955–1981
• 👁 Stany Zjednoczone
  McDonnell CF-101B/F Voodoo – 112/20 w latach 1961–1985
• 👁 Stany Zjednoczone
  👁 Kanada
  Canadair CF-104/CF-104D Starfighter – 200/38 w latach 1961–1986
• 👁 Stany Zjednoczone
  👁 Kanada
  Canadair CF-116A/D Freedom Fighter – 89/46 w latach 1968–1995

Patrolowe/ZOP

• 👁 Stany Zjednoczone
  👁 Kanada
  De Havilland Canada CS-2F Tracker - 100 w latach 1957–1990
• 👁 Kanada
  Canadair CP-107 Argus - 13 patrolowych, 20 ZOP w latach 1961–1985

Treningowe

• 👁 Kanada
  de Havilland Canada DHC-1 Chipmunk („Chippie” w wojsku) - 113 w latach 1948–1972
• 👁 Stany Zjednoczone
  👁 Kanada
  Canadair CT-133 Silver Star – 576 w latach 1953–2005
• 👁 Stany Zjednoczone
  Beechcraft CT-134(A) Musketeer(II) – 48 w latach 1971–1992

Transportowe/Użytkowe

• 👁 Stany Zjednoczone
  Douglas CC-129 Dakota – 173 w latach 1943–1988
• 👁 Kanada
  De Havilland Canada CC-123 Otter – 69 w latach 1953–1982
• 👁 Kanada
  Canadair CC-106 Yukon – 12 w latach 1959–1970
• 👁 Stany Zjednoczone
  Lockheed CC-130B Hercules – 4 w latach 1960–1967
• 👁 Kanada
  De Havilland Canada CC-108 Caribou – 9 w latach 1960–1971
• 👁 Kanada
  Canadair CC-109 Cosmopolitan – 10 w latach 1960–1993
• 👁 Stany Zjednoczone
  Grumman HU-16 Albatross („Albert” w wojsku) – 10 w latach 1960–1970
• 👁 Kanada
  Canadair CL-84-1A Dynavert – 4 w latach 1965–1975 (eksperymentalny VSTOL)
• 👁 Stany Zjednoczone
  Lockheed CC-130E Hercules – 24 w latach 1965–2016
• 👁 Kanada
  de Havilland Canada CC-115 Buffalo – 15 w latach 1967-2022^[8]
• 👁 Francja
  Dassault CC-117 Falcon – 8 w latach 1968–1989
• 👁 Stany Zjednoczone
  Boeing CC-137 Husky – 5 w latach 1970–1997
• 👁 Kanada
  De Havilland Canada CC-132 Dash-7/CC-132R – 4 w latach 1979–1988
• 👁 Stany Zjednoczone
  Beechcraft King Air – 3 w latach 1991–1995

Śmigłowce

• 👁 Stany Zjednoczone
  Boeing Vertol CH-113 Labrador - 6 w latach 1964–2002 (SAR)
• 👁 Stany Zjednoczone
  Boeing Vertol CH-113A Voyageur - 12 w latach 1964–1995
• 👁 Stany Zjednoczone
  Bell CH-118 Iroquois - 10 w latach 1968–1995
• 👁 Stany Zjednoczone
  Bell CH-136 Kiowa - 74 w latach 1971–1995
• 👁 Stany Zjednoczone
  Bell CH-135 Twin Huey - 50 w latach 1971–1999
• 👁 Stany Zjednoczone
  Boeing CH-147C Chinook - 8 w latach 1974–1992
• 👁 Stany Zjednoczone
  Boeing CH-147D Chinook - 7 w latach 2008–2011

BSL

• 👁 Francja
  👁 Szwajcaria
  SAGEM/Oerlikon CU-161 - 23 w latach 2003–2009

• Oficjalna strona Royal Canadian Air Force