VOOZH about

URL: https://pl.wikipedia.org/wiki/WUWA

⇱ WUWA – Wikipedia, wolna encyklopedia


Przejdź do zawartości
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
WUWA
Wohnungs- und Werkraumausstellung
👁 Zabytek:
nr rej. A/1003 z 28.03.2007
👁 Ilustracja

Plan osiedla WuWa we Wrocławiu
Państwo

👁 Image
 
Polska

Województwo

👁 Image
 
dolnośląskie

Miejscowość

Dąbie (Wrocław)

Adres

Kopernika - Dembowskiego - Tramwajowa - Wróblewskiego - Zielonego Dębu

Styl architektoniczny

Modernizm

Inwestor

Siedlungsgesellschaft Breslau A.G.

Rozpoczęcie budowy

1929

Ukończenie budowy

1929

Pierwszy właściciel

Siedlungsgesellschaft Breslau A.G.

51,107591°N 17,084405°E/51,107591 17,084405
👁 Image
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Wystawa mieszkaniowa WUWA (WuWa, niem. Wohnungs- und Werkraumausstellung = Wystawa mieszkania i miejsca pracy) we Wrocławiu – zorganizowana w 1929 przez śląski związek Deutscher Werkbund w dzielnicy Dąbie w pobliżu parku Szczytnickiego (obecne ulice Tramwajowa, Edwarda Dembowskiego, Mikołaja Kopernika i Zielonego Dębu) oraz na terenach targowych przylegających do Hali Stulecia. W wystawie wzięli udział zarówno awangardowi, jak umiarkowani architekci, uczestnikami byli jednak jedynie lokalni działacze Werkbundu. Do organizacji wystawy najbardziej przyczynił się Heinrich Lauterbach, założyciel śląskiego związku Werkbundu. Wraz z Adolfem Radingiem przejął kierownictwo artystyczne wystawy.

Celem wystawy było przedstawienie propozycji w zakresie małych i średnich mieszkań, nowej formy domów, uwzględniając aspekty technologiczne[1]. Wybudowane budynki miały być tanie; starano się, by każdy użytkownik mieszkania otrzymał własne pomieszczenie do spania, odizolowane od innych[1].

Budowę osiedla sfinansowało Towarzystwo Osiedlowe Wrocław S.A. (Siedlungsgesellschaft Breslau A.G.), które następnie wynajmowało wzniesione nieruchomości[2].

Architektura

[edytuj | edytuj kod]

Na wystawie zaprezentowano 32 z 37 planowanych początkowo budynków mieszkalnych: modelowe domy jednorodzinne wolno stojące, bliźniacze i szeregowe, różne formy budynku wielorodzinnego, ponadto rozebrane po wystawie przykładowe biura i gospodarstwo rolne. Adolf Rading zaprojektował awangardowy wieżowiec, z powodu protestów administracji budowlanej zbudowany jednak jako budynek czteropiętrowy. Szczególnie interesującym obiektem wystawy jest dom dla samotnych i młodych małżeństw projektu Scharouna, jeden z pierwszych zrealizowanych budynków typu split levels w skali światowej. Również wyposażenie wnętrz poszczególnych obiektów zostało specjalnie zaprojektowane, m.in. przez Annę Rading, Josefa Vineckiego i Li Vinecky-Thorn. Autorem projektu prezentacji w pawilonie wystawowym był Johannes Molzahn.

Architektura osiedla jest niejednorodna – budynki noszą cechy pozwalające je przypisać do funkcjonalizmu podziałów prostopadłościennych, jak i do stylu międzynarodowego, architektury organicznej, białej architektury czy nurtu „kolorowych miast”[3].

W odróżnieniu od wystawy Werkbundu w Weißenhofie pamiętano o zorganizowanych terenach rekreacyjnych, zagospodarowaniu przestrzeni przydomowych (ogrody zaprojektowane przez architektów zieleni)[2], a nawet zbudowano modelowe przedszkole. Plan osiedla był jednak chaotyczny, orientacja budynków stosunkowo przypadkowa, a one same wykazywały znaczne niedostatki funkcjonalne. Mimo to wystawa odbiła się szerokim echem w czasopismach fachowych i prasie codziennej tamtego okresu, a niektóre realizacje (w szczególności domy jednorodzinne) zyskały uznanie krytyków[4].

Osiedle po zakończeniu wystawy

[edytuj | edytuj kod]

Po wojnie domy jednorodzinne i mniejsze budynki wielorodzinne zostały oddane w wieczyste użytkowanie osobom prywatnym, które dokonały na własną rękę pewnych zmian w architekturze obiektów. Jeden z domów zburzono, aby uzyskać miejsce na boisko; dziś miejsce to służy jako parking. Największe budynki wielorodzinne, Scharouna i Radinga, używane są z kolei jako hotel (ostatnio remontowany) oraz akademik.

W lipcu 2006 roku w zagadkowych okolicznościach spłonęło modelowe drewniane przedszkole przy ulicy Wróblewskiego. Miasto zobowiązało właściciela działki do odbudowania przedszkola zgodnie z przedwojennymi planami. Odbudowę zakończono w styczniu 2014 r.[5]

W 2020 roku osiedla Werkbundu, w tym WUWA, otrzymały Znak Dziedzictwa Europejskiego, przyznany przez Komisję Europejską[6].

Uczestnicy wystawy

[edytuj | edytuj kod]

Osiedle budynków wystawy

[edytuj | edytuj kod]
Budynek Adres Opis Stan obecny Projektanci Zdjęcie
Dom nr 1 ul. Tramwajowa 2 Galeriowy dom czynszowy z poczekalnią dla oczekujących na tramwaj. Na trzech kondygnacjach mieszkalnych rozmieszczono 12 mieszkań o powierzchni 48 m² i 6 mieszkań o powierzchni 60 m², każda kondygnacja mieści sześć różnych wariantów mieszkań. Dom mieszkalny, dawna poczekalnia została zaadaptowana na kawiarnię Budynek: Paul Heim i Albert Kempter
Ogród: Erich Vergin
👁 Image
Dom nr 2 ul. Wróblewskiego 18 Parterowy budynek z płaskim dachem i doświetlającym wnętrze świetlikiem, o drewnianej konstrukcji przeznaczony na przedszkole dla 60 dzieci. Budynek spłonął w nocy z 6 na 7 lipca 2006 r., odbudowany w 2013 z przeznaczeniem na siedzibę Centrum Szkoleniowo-Informacyjnego Dolnośląskiej Okręgowej Izby Architektów, które otwarto 21 stycznia 2014. Projekt rekonstrukcji wykonał Zbigniew Maćków. Budynek: Paul Heim i Albert Kempter
Ogród: Erich Vergin
👁 Image
Dom nr 3–6 ul. Tramwajowa 2a Wieloklatkowy, ośmiorodzinny dom czynszowy Dom mieszkalny Budynek: Gustav Wolf
Wnętrze: Ulrich Stein, Albert Müller, Rudolf Mestel i inni
Ogród: Erich Vergin
👁 Image
Dom nr 7 ul. Tramwajowa 2b Czteropiętrowy dom czynszowy Budynek znacznie przebudowany w stosunku do pierwotnej postaci. Do 2016 r. służył jako dom studencki „Pancernik” Uniwersytetu Wrocławskiego, obecnie przestrzeń noclegowa dla uchodźców z Ukrainy. Budynek: Heinrich Lauterbach
Wnętrze: Adolf Rading, Josef Vinecký, Li Vinecký-Thon
👁 Image
Dom nr 8 ul. Tramwajowa Garaże – budynek nie został zrealizowany Adolf Rading
Dom nr 9–22 ul. Tramwajowa 4–30 Zespół trzynastu szeregowych jednorodzinnych domów mieszkalnych (nr 10–22) oraz czterorodzinny czynszowy dom narożny (nr 9) Domy mieszkalne Budynek: Emil Lange (nr 9), Ludwig Moshamer (nr 10–12), Heinrich Lauterbach (nr 13–15), Moritz Hadda (nr 16–17), Paul Häusler (nr 18–20), Theo Effenberger (nr 21–22)
Wnętrze: Emil Lange, Paul Heim, Eugen Weigt, Hilda Krebs (nr 9), H.E. Fritsche, Pohl Oels (nr 10 –12), Heinrich tischler (nr 16–17), Paul Häusler (nr 18–20), Ulrich Roediger (nr 21–22)
Ogród: Erich Vergin (nr 9), Paul Hatt (nr 10–15 i 21–22)
👁 Image
Dom nr 23–25 ul. Tramwajowa Szeregowy dom czynszowy – nie został zrealizowany Theo Effenberger
Dom nr 26–27 ul. Dembowskiego 11/13 Jednopiętrowy dom dwurodzinny z garażami, oba mieszkania o powierzchni 185 m² Dom mieszkalny – własność prywatna Budynek: Theo Effenberger
Wnętrze: Ulrich Stein
Ogród: Paul Hatt
👁 Image
Dom nr 28 ul. Dembowskiego 9 Jednopiętrowy dom jednorodzinny z garażem, przeznaczony dla 6–7-osobowej rodziny ze służącą Dom mieszkalny – własność prywatna Budynek: Emil Lange
Wnętrze: Wilhelm Stephan, Hilda Krebs, Emil Lange
Ogród: Kurt Schütze
👁 Image
Dom nr 29–30 ul. Zielonego Dębu 23/25 Jednopiętrowy dom dwurodzinny dla siedmioosobowej rodziny Dom mieszkalny – własność prywatna Budynek: Paul Häusler
Wnętrze: Paul Häusler, Fritz Kleeman
Ogród: Julius Schütze
👁 Image
Dom nr 31 ul. Kopernika 9 Dom hotelowy dla bezdzietnych małżeństw i osób samotnych. Dwupiętrowy budynek, który tworzyły dwa skrzydła, pierwsze przeznaczone dla bezdzietnych małżeństw posiadało 32 mieszkania o powierzchni 37 m² z balkonami, drugie dla osób samotnych mieściło 32 mieszkania o powierzchni 27 m². Obecnie w budynku mieści się hotel Budynek: Hans Scharoun
Wnętrze: Hans Scharoun
👁 Image
Dom nr 32–33 ul. Kopernika 7/8 Jednopiętrowy dom dwurodzinny z dwuspadowym dachem. Dom nr 32 przeznaczony dla artysty z rodziną, posiadał pomieszczenie przeznaczone na pracownię na poddaszu. Dom nr 33 przeznaczony był dla rodziny ze służącą Budynek został rozebrany w latach 60 XX wieku Budynek: Gustav Wolf
Ogród: Fritz Hanisch
Dom nr 34 ul. Zielonego Dębu Dom jednorodzinny – budynek nie został zrealizowany Heinrich Lauterbach
Dom nr 35 ul. Zielonego Dębu 17 Budynek jednorodzinny dla dyrektora fabryki lub wyższego urzędnika i jego czteroosobowej rodziny i służącej. Dom mieszkalny – własność prywatna Budynek: Heinrich Lauterbach
Wnętrze: Heinrich Lauterbach, Anna Rading
Ogród: Julius Schütze
👁 Image
Dom nr 36 ul. Zielonego Dębu 19 Dom jednorodzinny przeznaczony dla pracownika umysłowego i jego rodziny. Dom mieszkalny – własność prywatna Budynek: Moritz Hadda
Wnętre: Moritz Hadda, Martin Rosenstein, Anna Rading
Ogród: Moritz Hadda
👁 Image
Dom nr 37 ul. Zielonego Dębu 21 Dom jednorodzinny przeznaczony dla wyższego urzędnika, kupca lub osoby wykonującej wolny zawód. Dom mieszkalny – własność prywatna Budynek: Ludwig Moshamer
Wnętrze: Ludwik Moshamer, H.E. Fritsche
Ogród: Julius Schütze
👁 Image

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]
👁 Image
Zobacz multimedia związane z tematem: WUWA

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. a b JadwigaJ. Urbanik JadwigaJ. (red.), Droga ku nowoczesności. Osiedla Werkbundu 1927-1932, Wrocław: Muzeum Architektury we Wrocławiu, 2016, s. 111–112.
  2. a b JadwigaJ. Urbanik JadwigaJ. (red.), Droga ku nowoczesności. Osiedla Werkbundu 1927-1932, Wrocław: Muzeum Architektury we Wrocławiu, 2016, s. 121.
  3. JadwigaJ. Urbanik JadwigaJ. (red.), Droga ku nowoczesności. Osiedla Werkbundu 1927-1932, Wrocław: Muzeum Architektury we Wrocławiu, 2016, s. 125.
  4. JadwigaJ. Urbanik JadwigaJ. (red.), Droga ku nowoczesności. Osiedla Werkbundu 1927-1932, Wrocław: Muzeum Architektury we Wrocławiu, 2016, s. 130–131.
  5. Arkadiusz Cichosz: Wzorcowa rekonstrukcja na wzorcowym osiedlu. www.wroclaw.pl, 2014-01-21. [dostęp 2014-01-22]. (pol.).
  6. Osiedla Werkbundu ze Znakiem Dziedzictwa Europejskiego [online], architektura.muratorplus.pl [dostęp 2020-12-14] (pol.).

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]

Literatura

[edytuj | edytuj kod]
  • Jadwiga Urbanik, WUWA 1929–2009. Wrocławska wystawa Werkbundu, Wrocław 2009.