Wes Craven, właśc. Wesley Earl Craven (ur. 2 sierpnia 1939 w Cleveland, zm. 30 sierpnia 2015 w Los Angeles) – amerykański reżyser, scenarzysta, producent filmowy i montażysta.

Wśród bogatej filmografii Cravena można wymienić przede wszystkim twórczość z gatunku horroru, zwłaszcza z gatunku slasher, w której łączył on elementy horroru z humorem. Craven jest uznawany za jednego z mistrzów gatunku horroru^[1][2].

Craven wyreżyserował także wszystkie cztery filmy serii Krzyk^[3], a także był współtwórcą postaci Ghostface^[4]. Pozostałe filmy Cravena to m.in.: Wzgórza mają oczy, Ostatni dom po lewej, Red Eye i Zbaw mnie ode złego.

Urodził się jako syn Caroline (z domu Miller) i Paula Eugene’a Cravena^[5][6]. Dorastał w ortodoksyjnej rodzinie baptystycznej^[7][8]. Craven obronił licencjat z filologii angielskiej i psychologii na Wheaton College (stan Illinois). Natomiast na Johns Hopkins University zdobył tytuł magistra z filozofii i literatury (Johns Hopkins Writing Seminars)^[9].

Craven przez krótki czas nauczał filologii angielskiej na Westminster College^[10]. Był także nauczycielem akademickim nauk humanistycznych na Clarkson College of Technology w Potsdamie^[11]. Pierwszą pracą w przemyśle filmowym było dla niego stanowisko dźwiękowca przy postprodukcji w nowojorskim przedsiębiorstwie^[12].

Craven opuścił świat akademicki dla bardziej intratnej roli reżysera filmów pornograficznych^[13][14]. W dokumencie Głęboko w gardle, Craven powiedział przed kamerą, że realizował on „wiele hardcorowych filmów dla widzów pełnoletnich” pod różnymi pseudonimami^[15], w tym Abe Snake^[16]. Jego udział w produkcji Głębokie gardło jest nieznany, natomiast większość jego ról w tego typu filmach dotyczyła pisania scenariuszy oraz montażu zdjęć^[17]. W 1972 Wes Craven wyreżyserował pierwszy film pełnometrażowy Ostatni dom po lewej^[18].

Craven regularnie współpracował z Seanem S. Cunninghamem^[19]. W debiucie Cravena Ostatni dom po lewej, Cunningham był producentem^[20]. W późniejszym czasie – w najpopularniejszym obrazie Cravena Koszmar z ulicy Wiązów – Cunningham wyreżyserował jedną ze scen pogoni, jednak nie wymieniono jego nazwiska w napisach końcowych^[21]. Ich osławione postacie Freddy Krueger i Jason Voorhees, pojawili się razem w 2003 w filmie z gatunku slasher Freddy kontra Jason, gdzie Cunningham zajął się produkcją^[22]. W remake’u Ostatniego domu po lewej, zarówno Cunningham jak i Craven byli odpowiedzialni za produkcję^[23].

Udział Cravena w zapoczątkowaniu kariery Johnny'ego Deppa był znaczny dzięki obsadzeniu go w 1984 w Koszmarze z ulicy Wiązów; dla młodego wówczas Deppa była to pierwsza ważna rola filmowa^[24].

Mimo popularności zdobytej dzięki tworzeniu horrorów, Craven pracował także przy dwóch produkcjach, które nie były związane z tym gatunkiem. W 1999 wyreżyserował film Koncert na 50 serc, a w 2006 był jednym z 22 reżyserów realizujących obraz Zakochany Paryż.

W 1999 wydał powieść (thriller medyczny) pt. Fountain Society, przełożoną na język polski i wydaną w 2000 pt. Stowarzyszenie Fontanna^[25][26].

W latach 1964–1969 był żonaty z Bonnie Broecker, z którą miał dwoje dzieci: Jonathana (ur. 1965) i Jessicę (ur. 1968)^[27]. 19 sierpnia 1978 ożenił się z Lindą M Grant, wkrtórce doszło do rozwodu. 25 lipca 1982 poślubił Millicent Eleanor Meyer, rozwiedli się w 1987. 27 listopada 2004 zawarł związek małżeńki z Iyą Labunką, która regularnie pracowała przy jego filmach jako producentka^[28].

Zmarł 30 sierpnia 2015 w wieku 76 lat w swoim domu w Los Angeles^[29]. Powodem był nowotwór ośrodkowego układu nerwowego^[30].

• 1994: Nowy koszmar Wesa Cravena w roli samego siebie
• 1996: Krzyk jako woźny Fred (niewymieniony w czołówce)
• 1997: Krzyk 2 jako mężczyzna w szpitalu (niewymieniony w czołówce)
• 2000: Krzyk 3 jako mężczyzna z kamerą (niewymieniony w czołówce)
• 2000: Zakręcony (Stark Raving Mad) jako Terrance Sterling
• 2001: Jay i Cichy Bob kontratakują w roli samego siebie
• 2006: Rzeź jako hipis
• 2006: Orły z Bostonu (Boston Legal)
• 2013: Crystal Lake Memories: The Complete History of Friday the 13th w roli samego siebie
• 2013: Castle (serial, odcinek 5/17) w roli samego siebie

• Wes Craven (1939–2015) w bazie IMDb (ang.)
• Wes Craven w bazie Filmweb
• Wes Craven w bazie Notable Names Database (ang.)