Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.
przedstawiono sytuację tylko z polskiej perspektywy – artykuł powinien być przekrojowy.
Pomóż go poprawić. Na stronie dyskusji mogą znajdywać się pomocne komentarze.
Wlepka (stosowana też pisownia vlepka[1][2]) – mała, samoprzylepna forma plastyczna tworzona z myślą o ingerencji w przestrzeń publiczną, jeden ze środków wyrazu tzw. kultury niezależnej, pokrewny graffiti[3]. Przylepiana na ogół bez zezwolenia, przez co traktowana jako wandalizm. Początkowo była to naklejka zawierająca rysunek (grafika, fotomontaż, zdjęcie), tekst albo jedno i drugie.
Wlepki są przyklejane w środkach transportu publicznego (głównie autobusach, trolejbusach i tramwajach miejskich) oraz w innych miejscach publicznych (przejściach podziemnych itp.), w miejscu widocznym, np. przy wyjściu z pojazdu, obok tylnych drzwi, głównie w końcu lat 90. XX wieku i pierwszych latach XXI wieku[3]. Obecnie zjawisko to powoli wychodzi z tramwajów i przenosi się w inne miejsca, jak na przykład znaki. Nadal jest widoczne, zwłaszcza w dużych miastach (Poznań, Warszawa, Kraków, Łódź, Trójmiasto, Szczecin).
Tematyka
[edytuj | edytuj kod]Spotyka się wlepki o tematyce filozoficznej, politycznej, religijnej, sportowej, muzycznej, a także humorystycznej, absurdalnej lub komentujące znane postaci czy aktualne wydarzenia. Istnieje też nurt dekoracyjnych wlepek o czysto formalnych walorach. Wlepki są także używane przez twórców graffiti jako forma tagowania. Wlepki zostały użyte w ramach kampanii wyborczej po raz pierwszy przed wyborami parlamentarnymi w 2001 przez Janusza Korwina-Mikkego[potrzebny przypis]. Natomiast jedną z pierwszych w Polsce organizacji używającą wlepek w celach propagandowych była Lewicowa Alternatywa[4][potrzebny przypis].
Wlepkowanie powiązane jest ściśle ze street artem.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Pierwsze wlepki tworzyli już dadaiści. W Polsce historia wlepek sięga czasów II wojny światowej. Była to jedna z antyhitlerowskich akcji propagandowych, jakie prowadziła grupa „Wawer” na terenie Warszawy i innych miast polskich.
Wlepki występowały również w czasach PRL-u, jednak miały głównie charakter humorystyczny, nawiązując często do PZPR. Same władze PRL-u używały podobnych nośników jako propagandę, chwaląc państwo i „polskiego robotnika” oraz nastawiając krytycznie na państwa dawnego Bloku Zachodniego.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ vlepka, [w:] Wielki słownik ortograficzny [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-02-09].
- ↑ vlepka – Poradnia językowa PWN [online], sjp.pwn.pl [dostęp 2020-07-09] (pol.).
- ↑ a b Leksykon terminów medialnych: M-Z, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2024, s. 497, ISBN 978-83-8180-854-5.
- ↑ Wlepka Lewicowej Alternatywy z 1998 r.: http://a6.sphotos.ak.fbcdn.net/hphotos-ak-ash4/394376_457115440989430_1339173051_n.jpg.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]| 👁 Image |
Zobacz multimedia związane z tematem: Wlepka |
| 👁 Image |
Zobacz hasło wlepka w Wikisłowniku |
- Historia wlepek według KLAY’a i Stronta. vizon.friko.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-08-16)]. – Zgromadzone przez dwóch wlepkarzy informacje o wlepkch, artykułach, wystawach, zinach, grupach wlepkarskich i dysusyjnych, wlepkach komercyjnych i ideologicznych z okresu 1996-2003.
- Wlepka, czyli oswajanie przestrzeni. recykling.uni.wroc.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-10-16)]. – artykuł w czasopiśmie Recykling idei.