| Almanca | |
|---|---|
| 👁 Image Martin Luther tarafından Almancaya tercüme edilen İncil'in yaygın popülerliği modern Almancanın kurulmasına yardımcı olmuştur. | |
| Telaffuz | Almanca telaffuz: [ˈdɔʏtʃ] |
| Bölge | Avrupa |
| Etnisite | Almanlar, Avusturyalılar, İsviçreliler |
| Dönem | 95 - 120 milyon[1] |
| Dil ailesi | |
| Standart formlar | Standart Almanca (Almanya, Avusturya ve İsviçre) |
| Yazı sistemi | Latin (Alman alfabesi) |
| Resmî durumu | |
| Resmî dil | 👁 Image Avrupa Birliği (Resmî dil) 👁 Image Almanya 👁 Image Avusturya 👁 Image İsviçre 👁 Image İtalya (Güney Tirol) 👁 Lihtenştayn Lihtenştayn 👁 Lüksemburg Lüksemburg 👁 Belçika Belçika 👁 Namibya Namibya |
| Tanınmış azınlık dili | 👁 Çekya Çekya 👁 Macaristan Macaristan 👁 Polonya Polonya |
| Dil kodları | |
| ISO 639-1 | |
| ISO 639-2 | |
| ISO 639-3 | Çeşitli: |
| 👁 Image Almancanın Dünya üzerindeki dağılımı. | |
| 👁 Image Almancanın Avrupa'daki dağılımı. | |
Almanca (Deutsch; Almanca telaffuz: [dɔʏtʃ]),[2] Hint-Avrupa dil ailesine ait, ağırlıklı olarak Orta ve Batı Avrupa'da konuşulan bir Batı Cermen dilidir. Avrupa Birliği'nin resmî dillerinden biri ve en çok konuşulanıdır. Özellikle Almanya, Avusturya, Lihtenştayn, Lüksemburg, İsviçre'nin büyük bölümü, İtalya'nın Güney Tirol bölümü, Belçika'nın doğu kantonları, Polonya ve Romanya'nın bazı bölgeleri ve Fransa'nın Alsas-Loren bölgesinde konuşulmaktadır. Dünyanın yaygın lisanlarından biridir.
Etimoloji
[değiştir | kaynağı değiştir]Almanca, eski dönemlerde Türkçede Slav dilleri ile benzer şekilde Nemçece olarak adlandırılmıştır. Türkçedeki Alman kelimesi Fransızca aynı anlama gelen Allemand sözünden alıntıdır.[3]
Coğrafi dağılım
[değiştir | kaynağı değiştir]Yaklaşık 120 milyon konuşura sahip Almanca, dünyada en çok konuşulan 12. dildir. Konuşur nüfuslarına göre sırasıyla Almanya, Avusturya, Lihtenştayn, Lüksemburg, İsviçre'de çoğunluk dilini oluşturmaktadır. Buna ek olarak İtalya'nın Güney Tirol bölümü, Belçika'nın doğu kantonları, Polonya ve Romanya'nın kimi bölgeleri ve Fransa'nın Alsas-Loren bölgesinde Almanca çeşitli azınlıkların anadili olmaktadır. Türkiye'de 25.000 kadar Alman ikâmet etmektedir. Bu grup eski tâbiriyle "Bosporus-Deutsche" ("Boğaziçi Almanları") ve Akdeniz Bölgesinde yaşayan Alman vatandaşlarından oluşmaktadır.
Ayrıca bu ülkelerden kimilerine özgü eski sömürgelerde (Namibya gibi; ama Güney Afrika da) dikkate değer ölçüde Almanca konuşan nüfûsa rastlanır. Çeşitli Doğu Avrupa ülkelerinde Almanca konuşan azınlıklar bulunmaktadır. Bunların arasında Rusya, Macaristan ve Slovenya sayılabilir. Ayrıca Kuzey Amerika'nın (özellikle ABD), Latin Amerika'da Arjantin ve Brezilya'nın kimi bölgelerinde Almanca konuşulmaktadır.
İkinci dil olarak
[değiştir | kaynağı değiştir]Almancanın yaygın bir şekilde öğrenilmesi ve öğretilmesi amacıyla DAAD ve Goethe Enstitüsü kurulmuştur. DAAD Merkezleri genel itibarıyla üniversitelerden, Goethe Enstitüleri de ortaöğretim kurumlarından sorumludur. Almanca öğrenimi, dil yeterliliklerini belirlemek ve belgelemek amacıyla uluslararası kabul görmüş sertifika sınavları ile desteklenmektedir. Goethe Enstitüsü tarafından sunulan Goethe-Zertifikat ve TestDaF gibi sınavlar, dil öğrenenlerin Almanca dil seviyelerini A1'den C2'ye kadar değerlendirmektedir.[4] 2015 yılında yayımlanan kapsamlı bir araştırma dünyada 15 milyon kişinin Almanca dilini öğrenmekte olduğunu ortaya koymuştur.[5]
Alman alfabesi ve telaffuzu
[değiştir | kaynağı değiştir]| Harf | IPA | Türkçe harf | Söylenişi İPA ile | Söylenişi Türkçe Harfine |
|---|---|---|---|---|
| Aa | a/ɑ | a/â | ɑˑ | a |
| Bb | b | b/p | beˑ | be |
| Cc | ʦ | k/ts | ʦeˑ | tse |
| Dd | d | d/t | deˑ | de |
| Ee | ɛ/e | e* | eˑ | e |
| Ff | f | f | ɛf | ef |
| Gg | ɡ | g/k | ɡeˑ | ge |
| Hh | h | h | hɑ | ha |
| Ii | ɪ/i | i/î | iˑ | i |
| Jj | j | y/j | jɔt | yot |
| Kk | k | k | kɑˑ | ka |
| Ll | l | l | ɛl | el |
| Mm | m | m | ɛm | em |
| Nn | n | n | ɛn | en |
| Oo | ɔ/o | o* | oˑ | o |
| Pp | p | p | peˑ | pe |
| k | kv | kuˑ | ku | |
| Rr | ʀ | ğ*/a | ɛʀ̥ | ea |
| Ss | s/z | s/z | ɛs | es |
| Tt | t | t | teˑ | te |
| Uu | ʊ/u | u/û | uˑ | u |
| Vv | f | f/v | faɔ̹ | fau |
| Ww | v | v | veˑ | ve |
| Xx | ks | ks | ɪks | iks |
| Yy | y | ü/i | ˈyp.sɪ.ˌlɔn | üpsilon |
| Zz | ʦ | ts | ʦɛt | tset |
| Ää | ɛ | e* | - | e |
| Öö | ø | ö* | - | ö |
| Üü | y | ü* | - | ü |
| ẞß | ss | s | ɛs ʦɛt | es-tset |
Çift ve özel sesler
[değiştir | kaynağı değiştir]| Harfin birliği | Sözgelişi | Söyleniş İPA'ile | Söylenişi Türkçe Harfine | Yorum(lar) |
|---|---|---|---|---|
| au | daima | aɔ̹ | au | |
| äu g.oy eu | oy | |||
| b | son | p | p | |
| ch | son | x | h | "-en" sözleri ile (örn., machen, Kuchen) |
| ch | son | ç | ş | küçültmeler ile (örn., Mädchen, Kuchen) ve bazı adıllar ile (örn., ich, mich) |
| d | son | t | t | |
| dsch | daima | ʤ | c | seyrek |
| ei | daima | aɪ̯ | ay | |
| en | son | ə̆n | ın | olağ. fiilin soneklerile gibi |
| er | ilk | ɛɐ | eğa | |
| er | son | ɐ | eğ | |
| eu | daima | ɔʏ | oy | |
| ey | daima | aɪ̯ | ey | |
| g | son | k | k | |
| h | sesli harften sonra | ◌ˑ | ğ* | *yani, daha uzun sessiz harf |
| ie | daima | iˑ | i | |
| ng | son | ŋ | ng | |
| r | sesli harften sonra | ɜ/ˑ | ğ | |
| sch | daima | ʃ | ş | |
| s | ilk yahut sesli harflari arasına | z | z | |
| s | başka yere | s | s | |
| ss | daima | s | s | tıpkı ß gibi |
| t | son | tʰ/t͈ | t | *yani, t'i ya işitilebilir nefesile ya kuvvetile |
| tsch | daima | ʧ | ç |
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]- Almanya Standart Almancası
- Avusturya Standart Almancası
- Cermen dilleri
- Eski Yüksek Almanca
- İsviçre Standart Almancası
- Orta Yüksek Almanca
- Pensilvanya Almancası
- Muhlenberg Efsanesi
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "German, Standard". Ethnologue. 25 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2020.
- ^ "Deutsch". Digitales Wörterbuch der deutschen Sprache (Almanca). 31 Ekim 2022. 24 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mart 2024.
- ^ "alman". Nişanyan Sözlük. 1 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mayıs 2024.
- ^ "Almanca sertifika sınavları ve seviyeler". 5 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2024.
- ^ "Deutschlernende weltweit". Deutsche Welle. 30 Nisan 2015. 28 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2020.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Goethe Enstitüsü - Türkiye5 Şubat 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Webarşiv şablonu wayback bağlantıları
- BNF tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
- GND tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
- HDS tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
- LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
- NARA tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
- NDL tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
- NKC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
- NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
- SUDOC tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
