Tidyondzo i xiyimiso xa vuleteri na ku dyondza, kumbe ku hlengeleta vutivi, vutshila na mitnolovelo. Tindlela ta vuleteri ti hlanganisa tu thya migaringani, kubula, kudyondzisa, kuletela na ku lavisisa. Tindyondzo ti kongomisiwa hi valeteri, kambe na vadyondzi va nga swikota ku tidyondzisa.^[1]

Tdyondzo ti hambanisiwa hi ndlela leyi landzelaka, Dyondzo yo sungula/yatincece, Xikolo xa lehansi, Xikolo yale makarhi na tidyondzo tale henhla.

Mfanelo yo dyondza, yi amukeriwe hi tihulumedhe tin'wana emisaveni hinkwayo, hi kya hi ndzimana ya vu 13 ya vumbiwa ra Matiko lama hlanganeke.^[2] Eka tindzhawu tin'wana, dyondzo ixikolokolo ku fikela eka malembe yo karhi.

Rito "dyondzo" ri huma eka marito ya Xilatini educare, leswi vulaka "ku kurisa" na educere, leswi vulaka (ku tswala". Nhlamuselo ya dyondzo yi kambisisiwile hi vativi va tidyondzo to hambanahambana. Vo tala va vona va pfumela leswaku dyondzo i ntirho lowu nga ni xikongomelo lowu kunguhateriweke ku fikelela swikongomelo swo fana na ku hundzisela vutivi, vuswikoti na timfanelo ta vumunhu ku suka eka munhu un'we ku ya eka wun'wana. Ku ni njhekanjhekisano lowu anameke lowu rhendzeleke xivumbeko xa yona ku tlula swivumbeko leswi.Ndlela yin'wana yi languta dyondzo tanihi endlelo leri humelelaka hi nkarhi wa swiendlakalo swo fana na xikolo,ku dyondzisa na ku dyondza. Langutelo rin'wana ri twisisa dyondzo ku nga ri endlelo kambe tanihi xiyimo xa mihleketo ni malangutelo ya vanhu lava dyondzekeke lama vangiwaka hi endlelo leri.Ku engetela kwalaho rito leri ri nga ha tlhela ri komba xiyenge xa dyondzo lexi dyondzaka tindlela, maendlelo na minhlangano ya vanhu leyi katsaka ku dyondzo na ku dyondzisa. Ku va ni mianakanyo ya ku twisisa ya leswi rito leri ri vulaka swona i swa nkoka loko u ringeta ku vona swilo swa dyondzo, ku pima ku humelela ka dyondzo, na ku antswisa maendlelo ya dyondzo.