Ła Ałaska [6], dal 3 de zenaro del 1959, el kostituise el 49° Stato dei Stati Unii de Amèrika; el ze el 47° Stato pì popołozo e el 1° pì estendesto dei USA.
El nome "Ałaska" el ze probabilmente rivà da ła paroła "grando paeze" o "teraferma" dei Ałeuti.
Storia
[canbia | canbia el còdaxe]Ła Ałaska ła ze stà abitada inisialmente dai popołi ke i ła gea okupada traversando el pasajo de ła Tera de Bering, inkluzi i Inuit e na varietà de grupi de amerindi. Ła majoransa de ła popołasion pre-Kołonbiana de łe Amèrike, se no tuta, ła ga doparà sta róta kuà, ma i ga proseguìo verso est e sud.
El primo dokuménto skrito el ne rifarise ke el primo eoropeo a rivar in Ałaska el ze vegnest da ła Rusia. Vitus Bering el ga navegà verso est e el ze rivà al mónte San Ełia. Ła konpagnìa Ruso-Amerikana ła ga kacà łe łóntre par ła só pełica. Ła kolònia no ła ze mai stata tanto profìkua, a kàuza dei kósti de trasporto, ma ła ze una de łe testimonianse pi konkrete de ła kołonizasion rusa de la Amèrika.
Inte el 1867, i Stati Unii i ga akuistà l'Ałaska da ła Rusia par 7.200.000 $, ekuivałenti a 5 dòłari par km². L'akuisto el ze stà òpara del Segretario de Stato William Seward e el ze stà ratifegà dal Senato statuniense el 9 de apriłe 1867. El pasajo di sovranità el ze avegnest el 18 de otóbre de lo stéso ano. L'akuisto no'l ze stà popołar inte el resto dei Stati Unii, onde ke l'Ałaska ła vien sóranomenada ła "Folìa de Seward" o "ła Jasera de Seward". L'Ałaska ła sèłebra l'akuisto ogni ano l'ùltimo łuni de marso, camàndoło Seward's Day, méntre el 18 de otòbre el ze noto kofà Alaska Day.
El 7 de lujo 1958 el Presidente Eisenhower el ga firmà l'Alaska Statehood Act, fazendoło diventar leje dei Stati Unii. Sto ato el ga verto ła strada par l'amision de l'Ałaska inte l'Union.
Ntel 1976, ła kostitusion del Stato ła ze sta modifikà par stabiłire el Alaska Permanent Fund. El fondo investe na porsion de łe entrate minerarie del Stato, inkluze łe entrate del Trans-Alaskan Pipeline System, "a beneficio de tute łe zenerasion de Alaskani". Fin al zugno 2003, el vałore del fondo zera de 24 miłiardi de $.
Sità e sitadine inportanti
[canbia | canbia el còdaxe]Ła sità pi popołoza de l'Ałaska ła ze Ankoreij, ko na popołasion de 260.284 persóne, 225.744 de łe kuałi łe vive inte l'àrea urbanizada.
|
sità ko manko de 10.000 abitanti |
Ła łista de łe sità pi esteze dei Stati Unii de ła Amèrika ła véde tre sità de l'Ałaska ai primi tre posti: inte l'órdine Sitka, Junò e Ankoreij; (Jaksonvil in Flòrida ła òkupa el kuarto posto inte sta łista).
Gałeria de someje
[canbia | canbia el còdaxe]-
someja da satełite de el Parco e Riserva Nasional de ła Baja de i Jasari [8], patrimonio ONUESC
-
fiume Kuskokuim [9]
-
Someja aerea de Ferbanks [10]
-
Parco e Riserva Nasional de Vrangel–San Ełia [11], patrimonio ONUESC
Notasion
[canbia | canbia el còdaxe]- ↑ voze de refarensadata.census.gov.
- ↑ URL de refarensa: http://www.alaskadispatch.com/article/20140423/alaskas-official-indigenous-languages-and-emotions-revitalization. Data de consultasion: 11 de setenbre del 2019.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 URL de refarensa: https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2014/04/21/305688602/alaska-oks-bill-making-native-languages-official. Data de consultasion: 11 de setenbre del 2019.
- ↑ 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 URL de refarensa: http://www.legis.state.ak.us/PDF/28/Bills/HB0216B.PDF. Data de consultasion: 11 de setenbre del 2019.
- ↑ Declarà da: United States Summary: 2010, Population and Housing Unit Counts, 2000 Census of Population and Housing.
- ↑ o in altre varianti de ła łéngua vèneta scrivesto Ałasca
- ↑ parte nord-est di Ankoreij
- ↑ in ingleze Glacier Bay
- ↑ in ingleze Kuskokwim
- ↑ in ingleze Fairbanks
- ↑ in ingleze Wrangell–St. Elias
Altri projeti
[canbia | canbia el còdaxe]- 👁 Cołaborea a Wikimedia Commons
Wikimedia Commons el detien imàjini o altri file so Ałasca - 👁 Scholia
Scholia el detien schemi gràfeghi so Alaska
Kołegaminti de fora
[canbia | canbia el còdaxe]- (inglezo) Sito ufisałealaska.gov. Sconosesta: inglezo (juto) 👁 Modifega so Wikidata
- AlaskaTreccani.it – Enciclopedie on line, Istituto de ła Ençiclopedia Italiana. 👁 Modifega so Wikidata
- Alaska, in Disionàrio de istòria, Istituto de ła Ençiclopedia Italiana, 2010. 👁 Modifega so Wikidata
- Alaskasapere.it, De Agostini. 👁 Modifega so Wikidata
- (EN) Donald Lynch e Maynard M. Miller, AlaskaEnçiclopedia Britannica, Encyclopædia Britannica, Inc. 👁 Modifega so Wikidata
- (EN) Alaska, in Catholic Encyclopedia, Robert Appleton Company. 👁 Modifega so Wikidata
- (EN) AlaskaGeographic Names Information System, USGS. 👁 Modifega so Wikidata
- Bankonote de ła Kompagnia Ruso-Americana "Sealskin" Archivià il 24 de marso 2007 in Internet Archive.
- Sito de someje Archivià il 16 de lujo 2007 in Internet Archive.
- Mapa de ła Ałaska
| 👁 Image Stati, distreti federałi e ìxołe dei Stati Unii de ła Mèrica | |
|---|---|
| Stati | Alabama · · Arizona · Arkansas · California · Carolina del Nord · Carolina del Sud · Colorado · Connecticut · Dakota del Nord · Dakota del Sud · Delaware · Flòrida · Jórja · Hawaii · Idaho · Illinois · Indiana · Iowa · Kansas · Kentucky · Louisiana · Maine · Maryland · Massachusetts · Michigan · Minnesota · Mississippi · Missouri · Montana · Nebraska · Nevada · New Hampshire · New Jersey · New York · Novo Mèsego · Ohio · Oklahoma · Oregon · Pennsylvania · Rhode Island · Tennessee · Texas · Utah · Vermont · Virginia · Virginia Osidentałe · Washington · Wisconsin · Wyoming |
| Distreti federaƚi | Distreto de Cołunbia |
| Teritori incorporai miga organixai | Atołon Palmyra |
| Teritori miga incorporai organixai | Guam • Ìxołe Mariane setentrionałi • Porto Rico • Ìxole Vèrxeni statunitensi |
| Teritori miga incorporai miga organixai | Ìxoła Baker • Ìxoła Howland • Ìxoła Jarvis • Atołon Johnston • Kingman Reef • Atołon de Midway • Ìxoła Navasa • Samoa Mericane • Ìxoła de Wake |
| Controło de autorità | VIAF (EN) 139487266 · ISNI (EN) 0000 0004 0427 7381 · LCCN (EN) n79018447 · GND (DE) 4001016-8 · BNE (ES) XX450679 (data) · NDL (EN, JA) 00628151 · WorldCat Identities (EN) n79-018447 |
|---|
- Voze co argominti formatnum no numèreghi
- Voze co erori de script
- Voze co targhete de Wikidata sensa tradusion
- P18 lexesta da Wikidata
- P41 conpagna in Wikidata
- P94 difarente in Wikidata
- P300 lexesta da Wikidata
- P856 conpagna in Wikidata
- P2044 conpagna in Wikidata
- P2046 difarente in Wikidata
- Pàjine che łe dòpara el modeło Interprojeto
- Eror del mòduło citasion - citasion che łe dòpara on còdaxe łéngua sconosesto
- P856 lexesta da Wikidata
- P3365 lexesta da Wikidata
- P6404 lexesta da Wikidata
- P6706 lexesta da Wikidata
- P1417 lexesta da Wikidata
- P3241 lexesta da Wikidata
- P590 lexesta da Wikidata
- Modeło Webarchive - ligaminti a l'Internet Archive
- Voxe co còdaxe VIAF
- Voxe co còdaxe ISNI
- Voxe co còdaxe LCCN
- Voxe co còdaxe GND
- Voxe co còdaxe BNE
- Voxe co còdaxe NDL
- Voxe no biogràfeghe co còdaxi de controło de autorità
- Pàjine co mape
