 |
VOOZH | about |
|
VOOZH | about |
Jan Tadeusz Betley urodził się w Płocku 28 lutego 1908 roku. Uprawiał malarstwo sztalugowe (olej, akwarela) ─ pejzaż, sceny rodzajowe, portret. Przed wstąpieniem w 1930 roku do Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie uczęszczał do Szkoły Sztuk Pięknych, która w 1929 roku otrzymała nazwę Akademii. W Akademii studiował w pracowni profesora Tadeusza Pruszkowskiego, gdzie w 1936 roku uzyskał absolutorium z pierwszą nagrodą. Od 1935 roku był członkiem Stowarzyszenia Plastyków ─ Grupa Czwarta, która powstała z inspiracji prof. Tadeusza Pruszkowskiego i składała się w owym czasie z jego najmłodszych wychowanków.
Działalność artystyczną rozpoczął Jan Betley jeszcze jako student Warszawskiej Akademii, biorąc udział w wystawie Instytutu Propagandy Sztuki w 1936 roku. Prezentował swoje prace na wystawach i salonach dorocznych IPS'u i Zachęty, a także na dwóch wystawach zagranicznych w 1937 roku z Blokiem Zawodowych Artystów Plastyków w Sztokholmie i w Londynie. Obraz "Konkursy hippiczne w Łazienkach” z wystawy w Londynie powrócił po II wojnie światowej do kraju i w roku 1962 był eksponowany w Muzeum Narodowym na wystawie "Sztuka warszawska od średniowiecza do połowy XX wieku", otwartej w ramach obchodów setnej rocznicy powstania tego muzeum (1862-1962).
W 1978 roku Jan Betley został zaproszony przez Muzeum Narodowe do udziału w wystawie "W kręgu Pruszkowskiego", na której eksponowany był jego obraz z 1939 roku pt. "Bieg św. Huberta". Przed wojną odbył podróże do Austrii (1935), Włoch (1937) i Francji (1937).
W czasie okupacji malował dorywczo, utrzymywał jednak kontakty artystyczne z prof. Tadeuszem Pruszkowskim, prof. Felicjanem Kowarskim, prof. Eugeniuszem Arctem i Tytusem Czyżewskim. Pracował okresowo w antykwariacie Karola Tchorka i w zarządzie miejskim Warszawy. Jego dorobek malarski uległ w czasie wojny niemal całkowitemu zniszczeniu.
Bezpośrednio po wojnie Jan Betley brał udział w wystawach organizowanych przez Związek Polskich Artystów Plastyków w Muzeum Narodowym i w SARPie (wystawy "Warszawa oskarża" w 1945 roku i "Gwasze, rysunki, rzeźba" w 1947 roku). W 1948 roku rozpoczął pracę w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych na stanowisku asystenta, później adiunkta, a po przewodzie habilitacyjnym w 1966 roku (wykład pt. "O kształtowaniu świadomości plastycznej i wystawa prac własnych na Wydziale Malarstwa) na stanowisku docenta (1967).
Jan Betley prezentował swoje prace na wszystkich wystawach ogólnopolskich i okręgowych oraz na okolicznościowych, jak np. "Plastycy w walce o pokój", "Martyrologia i walka narodu polskiego", "Pejzaż inspiracją malarza", a także na Festiwalach Malarstwa Współczesnego i Warszawskich Festiwalach Sztuk Pięknych. Brał również udział w wystawach zagranicznych w Genewie, Rapperswil i w Pradze (1946, 1948), w Sofii, Belgradzie i Sarajewie (1956, 1958), w San Francisco, Los Angeles (1959), Coventry i Rostoku (1960), w Moskwie i Pekinie (1965) oraz w Budapeszcie, Pradze i Berlinie (1966). W 1968 roku zaprezentował swe obrazy w Glasgow, na organizowanej przez Desę wystawie "Dni polskie", a w 1969 roku w Nowym Jorku na wystawie pejzażu polskiego zorganizowanej przez Zarząd Główny ZPAP i MSZ. W 1970 roku wystawa ta była również eksponowana w Bostonie, Buffalo, Chicago i Filadelfii. W 1971 roku wziął udział w kolejnych wystawach zagranicznych: w Berlinie ("Dni Warszawy") oraz w Budapeszcie (,,Warszawa w sztuce"). Odbył ponownie podróż do Francji (1957) oraz do Niemiec (1956) i ZSRR (1960). Za życia miał dwie wystawy indywidualne: w 1965 roku w Galerii Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych i w 1975 roku w Galerii Wojska Polskiego w Warszawie.
Prace Jana Betleya znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, w Muzeum Historycznym m. st. Warszawy, Muzeum Wojska Polskiego, w Ministerstwie Kultury i Sztuki, w Muzeum Książąt Mazowieckich i Muzeum Diecezjalnym w Płocku, w Ministerstwie Spraw Zagranicznych i Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. Stacje Męki Pańskiej namalowanie w czasie okupacji znajdują się w kościele "Na Górkach" w Płocku. Wiele obrazów jest w posiadaniu rodziny, przyjaciół i znajomych.
Przedwojenna "Wystawa łowiecka" w Zachęcie (1937) przyniosła Janowi Betleyowi wyróżnienie. Po wojnie otrzymał nagrody: w 1948 roku na wystawie przedolimpijskiej zorganizowanej przez SARP i w 1964 roku na V Ogólnopolskiej Wystawie Marynistycznej. W 1965 roku został wyróżniony nagrodą Ministra Kultury i Sztuki na wystawie z okazji dwudziestolecia PRL. W 1978 roku wyróżnienie otrzymał obraz Jana Betleya prezentowany w Zachęcie na wystawie pt. ,,Wojsko w życiu Ojczyzny". Sam malarz najbardziej jednak cenił sobie nagrodę przyznaną mu w 1978 roku przez prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy za wybitne zasługi dla miasta. Jan Betley został odznaczony m. in.: w 1973 roku Złotym Krzyżem Zasługi, w 1975 roku Złotą odznaką "Za zasługi dla Warszawy"; w 1975 roku odznaką Ministerstwa Kultury i Sztuki "Zasłużony działacz kultury"; w 1976 roku Złotą Odznaką Związku Polskich Artystów Plastyków. W 1979 roku otrzymał medal pamiątkowy z okazji 75-lecia Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.
Wprawdzie Jan Betley urodził się w Płocku, ale swe artystyczne życie związał z Warszawą, gdzie mieszkał, studiował, pracował i wystawiał. Ta ścisła więź ze stolicą sprawiła, że stał się malarzem warszawskim, malarzem Starego i Nowego Miasta.
Jan Betley zmarł w 1980 roku i został pochowany na Starych Powązkach w kwaterze nr 264 wraz z żoną, Krystyną Konecką-Betley, profesorem i wykładowczynią SGGW.
______________________________________________________________
Od administratora strony: Powyższy biogram przygotowała w roku 2000 żona malarza, Krystyna Konecka-Betley. Nie zawiera on informacji o życiu prywatnym Jana Betleya, a ja z szacunku dla Autorki nie zdecydowałam się na żadne zmiany, poza dodaniem daty śmierci i numeru kwatery. W jego uzupełnieniu podaję tu kilka faktów: Jan Betley był żonaty dwukrotnie, z malarką Hanną Pachniewską, a po rozwodzie, od 1949 roku z Krystyną Konecką-Betley, z którą miał trójkę dzieci: Katarzynę, Barbarę i Stanisława.
Po tym, jak w 1951 roku władza ludowa rozpoczęła wysiedlanie mieszkańców ulic przeznaczonych pod budowę Pałacu Kultury i Nauki, malarz wraz z żoną i roczną córeczką zmuszony był przeprowadzić się ze swego dużego mieszkania na ulicy Złotej do przydzielonego mu mieszkania na ulicy Nowolipki 34 m. 4, gdzie mieszkał do śmierci (w wyniku ciężkiej choroby).
Pod tym samym adresem do dziś mieszka syn Jana Betleya z żoną, administratorką tej strony.