Fitis

Buiten broedtijd

Hoewel de eerste Fitissen eind maart kunnen arriveren, stromen de Nederlandse broedgebieden vooral in april vol. Tot half mei kunnen noordelijke trekkers passeren. De najaarstrek speelt zich af tussen begin juli en eind september, met pieken half juli-half augustus (vermoedelijk vooral lokale vogels) en eind augustus-begin september (vermoedelijk vooral doortrekkers). De Fitissen die tijdens de trek ons land passeren, komen vooral van de Britse eilanden en uit zuidelijk Scandinavië en volgen een zuidwestelijke trekroute. Na eind september zijn Fitissen schaars.

Broedtijd

De hoogste dichtheid aan Fitissen is te vinden in de duinen, heidevelden en hoogveengebieden met opslag en jonge bosaanplant. In open boerenland en in stedelijk gebied is de dichtheid laag. De landelijke verspreiding is al enkele decennia ongewijzigd. De landelijke aantallen nemen echter af. Dit heeft deels van doen met veranderingen in het beheer van bossen (minder grootschalige kaalkap gevolgd door herplant) en natuurgebieden (verwijdering opslag in duinen en heide). Droogte in de Sahel heeft effect op de winteroverleving.

De Vogelrichtlijn richt zich op de instandhouding van alle natuurlijk in Europa in het wild levende vogelsoorten waaronder de Fitis.
Dit betekent dat de EU-lidstaten maatregelen moeten nemen om de populaties van deze soorten op een niveau te houden of te brengen dat met name beantwoordt aan de ecologische, wetenschappelijke en culturele eisen. Daaronder wordt onder andere een gunstige staat van instandhouding verstaan. Het begrip Staat van instandhouding is zo ongeveer synoniem voor de mate van duurzaamheid of gezondheid van een populatie van een soort.
De Vogelrichtlijn verlangt van de lidstaten dat ze leefgebieden voor vogels in voldoende omvang en kwaliteit in stand houden, waaronder door de aanwijzing van speciale beschermingszones ten behoeve van het Europese Natura 2000-netwerk. Voor de Fitis zijn in Nederland geen speciale beschermingszones aangewezen. De landelijke populatie moet zich wel op een gunstig niveau kunnen handhaven.

Methodiek voor de bepaling van de Staat van instandhouding van vogels

broedvogel

De Staat van Instandhouding van de Fitis als broedvogel in Nederland is matig ongunstig.

Bron: Rapport Staat van instandhouding van soorten van de Vogelrichtlijn zonder instandhoudingsdoelen in Natura 2000-gebieden

niet-broedvogel

De Staat van Instandhouding van de Fitis als niet-broedvogel in Nederland is onbekend.

Bron: Rapport Staat van instandhouding van soorten van de Vogelrichtlijn zonder instandhoudingsdoelen in Natura 2000-gebieden

Er zijn geen gebieden aangewezen voor deze soort.

Methode

Territoriumkartering

Tijd van het jaar

Begin april t/m half juli

Tijd van de dag

Vooral in de ochtend.

Datumgrenzen, normbezoeken en fusieafstand

Aanwijzingen

Zang [broedcode 2], aangevuld met nestbouw [brc 9] (door vrouwtje, begeleid door – vaak zingend – mannetje), alarm [brc 7], transport van voedsel of ontlastingspakketje [brc 14] (beide partners). Dichtheden kunnen hoog zijn in sommige habitats (halfopen duinen, heide met veel opslag, grienden etc.).
LET OP: doortrek mogelijk tot in mei, en tijdens doortrekgolf soms talrijk zingend in ongeschikte habitat (zoals oud bos zonder verjongingsvlaktes, of kleine stadstuinen).

Bijzonderheden

Voortdurend zacht roepende vogel (vloeiend 'huwiet'), zich laag door de vegetatie telkens in dezelfde richting begevend, is vaak een vrouwtje op weg naar het nest. Let op aanwezigheid nestmateriaal of voedsel in de bek (maar het kan ook een vrouwtje met eieren zijn, 'spoorloos' verdwijnend in vegetatie).

Broedbiologie

Broedt in droge tot vochtige halfopen landschappen met voldoende opslag, van heide tot bos (vooral aanplant, kaalslag), moeras en agrarisch cultuurlandschap. Eileg van begin mei tot in juni. Eén broedsel per jaar, meestal 5-7 eieren, broedduur 12-14 dagen, nestjongenperiode 12-16 dagen. Familie blijft 2-3 weken bijeen.