| 👁 Image |
Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla. |
| Republica de Gambia Republic of The Gambia | |||
| |||
| Lema nacional: Progress, Peace, Prosperity (anglés; «Progeso, Paz, Prosperidat») | |||
| Himno nacional: For The Gambia Our Homeland | |||
| Capital • Población • Coordenatas |
Banjul 34.828 (2003) 13°28' N 16° 36' O | ||
| Mayor ciudat | Serekunda | ||
| Idiomas oficials | Anglés | ||
| Forma de gubierno | Republica presidencialista Adama Barrow | ||
| Independencia • Calendata |
D'o Reino Uniu 18 de febrero de 1965 | ||
| Superficie • Total • % augua Mugas Costas |
Posición 157º 11.295 km² 11.5 740 km 80 km | ||
| Población • Total • Densidat |
Posición 144º 1.593.256 (2005) 132 hab/km² | ||
| PIB (PPA) • Total (2005) • PIB per capita |
Posición 160º US$ 3.017 millons US$ 1.999 | ||
| Moneda | Dalasi (GMD) | ||
| Chentilicio | Gambiano, gambiana | ||
| Zona horaria • en Verano |
CEST (UTC+0) CEST (UTC+0) | ||
| Dominio d'Internet | .gm | ||
| Codigo telefonico | +220 | ||
| Prefixo radiofonico | C5A-C5Z | ||
| Codigo ISO | 270 / GMB / GM | ||
| Miembro de: Commonwealth, UA, ONU | |||
A Republica de Gambia ye un estato d'Africa occidental. Ye rodiata por Senegal menos en a desembocadura d'o río Gambia en l'Oceano Atlantico. A suya capital ye Banjul.[1]
A suya población ye de 1.593.256 habitants (2005), en una superficie de 11.295 km², con una densidat de población de 132 hab./km².
Gambia ye un país chiquet y estreito (tien menos de 48km d'amplaria) con a buega basada en o río Gambia. Ista buega se definió en 1889 seguntes un alcuerdo entre Reino Uniu y Francia. Ye cuasi un enclau en Senegal, y ye o país mas chicot de l'Africa continental.
Antiga colonia britanica, se declaró independient o 18 de febrero de 1965 como monarquía adintro d'a Mancomunidat de Nacions. Se convirtió en una republica en 1970 y, entre 1982 y 1989, formó una confederación con Senegal, que clamoron Senegambia.
Cheografía
[editar | modificar o codigo]Gambia se troba en a costa occidental d'o continent africano y ye lo suyo país mas chicot con una superficie de 11.295km². A buega, que tien arredol de 740 kilometros de luengo, sigue o curso d'o río Gambia per una longaria de 480 kilometros y una amplaria de diez a 50 kilometros. Antiparte d'a costa, Gambia ye rodiada per Senegal, que ye vinte vegadas mas gran. A ormino se fa referencia a lo país como un enclau, pero isto no tien en conta l'acceso a l'Oceano Atlantico. Lo curso inusual d'a buega de Gambia s'explica per l'historia cheneralizada que os barcos britanicos disparoron dende a parti navegable d'o río con canyons a toz costaus pa definir una linea fronteriza contra os franceses con l'alcanz d' istos canyons.[2] Gambia ye un país plano, que la suya altaria ye entre 0 my 53 m sobre o livel d'a mar.
Clima
[editar | modificar o codigo]Lo clima ye tropical con una estación pleviosa y una estación ixuta pronunciadas. A estación ixuta dura dende noviembre dica mayo. Ye influenciau per l'aire ixuto d'o nord-este d'o Sahara, clamau Harmattan. As temperaturas meyas s'elevan a valors entre 21 y 27 graus centigraus, aconseguindo valors maximas superiors a los 40°C. A humedat relativa remaneix en o rango entre o 30 y o 60 per ciento.
Economía
[editar | modificar o codigo]Gambia manca de chacimientos minerals d'importancia ni atros recursos naturals. A suya economía se basa en os productos agricolas y a ganadería pa lo consumo interno d'o que depende o 75% d'a población.
A industria se centra en a transformación de productos agricolas (cascagüet) y de peix. Lo turismo estió una important fuent d'ingresos dica 2000, cuan se produció una reducción. A suya actividat depende fundamentalment d'as aduyas a lo desarrollo d'o Fundo Monetario Internacional y d'emerchencia d'os países desarrollaus. As futuras expectativas d'o Banco Mundial, dimpués a condonación parcial d'a deuda externa en 2005, son positivas.
Demografía
[editar | modificar o codigo]Articlo principal Demografía de Gambia.
Gambia ye un país son muita densidat de población (132 hab./km² en 2005) y con alta tasa de creiximiento d'a suya población.
O 63% d'a población total d'o país vive en o medio rural, y nomás o 37% vive en o medio urbán.
Población por etnias y nacionalidaz
[editar | modificar o codigo]A etnia mes lumerosa son os mandingos con un 45% d'alto u baixo, seguitos por os fulbe con talment o 18%, os wólof con un 12% y os diola con un 7%.
Organización politico-administrativa
[editar | modificar o codigo]Divisions administrativas
[editar | modificar o codigo]Gambia ye trestallada en ueito arias de gubierno local, incluyida a capital nacional, Banjul, que ye clasificada como ciudat. As divisions de Gambia estioron creyadas per a Comisión Electoral Independient de conformidat con l'articlo 192 d'a Constitución Nacional.
| Nombre | Aria (km2) | Habitants (2003) | Habitants (2013) (provisional) | Capital | Numero de Districtos |
|---|---|---|---|---|---|
| Banjul | 12.2 | 35,061 | 31,301 | Banjul | 3 |
| Kanifing | 75.6 | 322,735 | 382,096 | Kanifing | 1 |
| Brikama | 1,764.3 | 389,594 | 699,704 | Brikama | 9 |
| Mansa Konko | 1,628.0 | 72,167 | 82,381 | Mansakonko | 6 |
| Kerewan | 2,255.5 | 172,835 | 221,054 | Kerewan | 7 |
| Kuntaur | 1,466.5 | 78,491 | 99,108 | Kuntaur | 5 |
| Janjanbureh | 1,427.8 | 107,212 | 126,910 | Janjanbureh | 5 |
| Basse | 2,069.5 | 182,586 | 239,916 | Basse Santa Su | 7 |
| Total Gambia | 10,689 | 1,360,681 | 1,882,450 | Banjul | 43 |
Diez ciudaz mas importants
[editar | modificar o codigo]| Puesto | Ciudat | Habitants | |
| Cens. 1993 | Cal. 2008 | ||
| 1. | Serrekunda | 194 987 | 368 110 |
| 2. | Brikama | 41 761 | 90 140 |
| 3. | Bakau | 28 882 | 39 685 |
| 4. | Banjul | 42 326 | 33 820 |
| 5. | Farafenni | 20 956 | 33 180 |
| 6. | Lamin | 10 668 | 31 133 |
| 7. | Nema Kunku | 9838 | 28 711 |
| 8. | Brufut | 8644 | 25 227 |
| 9. | Basse Santa Su | 9265 | 17 795 |
| 10. | Gunjur | 9983 | 17 077 |
Gastronomía
[editar | modificar o codigo]A gastronomía gambiana incluye entre os ingredients mas comuns o peix, o roz, o maní, o tomate, o fresol puntiau, o limón, a mandioca, a col, o bruno, o chili y cuantas hierbas. As ostras son una birolla muit popular y son tradicionalment replegadas en o río Gambia. Beluns platos tipicos son: Benachin, Domoda, Yassa, Maafe y Thiakry.
Vinclos externos
[editar | modificar o codigo]- 👁 Colabora en Commons
Se veigan as imáchens de Commons sobre Gambia. - Pachina web oficial d'o Gubierno de Gambia.
Referencias
[editar | modificar o codigo]- ↑ (en) Gambia en o diccionario Merriam-Webster
- ↑ (de) Absurde Grenzziehungen: Verteilungskrampf en tagesspiegel.de
| Estaus d'Africa |
| Alcheria | Angola | Benín | Botsuana | Burkina Faso | Burundi | Cabo Verde | Camerún | Chad | Chibuti | Comoras | Costa de Vori | Echipto1 | Eritrea | Eswatini | Etiopia | Gabón | Gambia | Ghana | Guinea | Guinea-Bissau | Guinea Equatorial | Kenya | Lesoto | Liberia | Libia | Madagascar | Malawi | Mali | Marruecos | Mauricio | Mauritania | Mozambique | Namibia | Nícher | Nicheria | Republica Arabe Sahraui Democratica2 | Republica Centroafricana | Republica d'o Congo | Republica Democratica d'o Congo | Ruanda | Sant Tomé y Prencipe | Senegal | Seychelles | Sierra Leone | Somalia | Somalilandia2 | Sudafrica | Sudán | Sudán d'o Sud | Tanzania | Togo | Tunicia | Uganda | Zambia | Zimbabwe |
| Dependencias: Ascensión | Canarias | Ceuta | Madeira | Mayotte | Melilla | Pantelleria | Reunión | Santa Helena | Socotra | Tristán da Cunha |
| 1 Parcialment en Asia. 2 Parcialment reconoixiu u en disputa |
- 👁 Wd
Datos: Q1005 - 👁 Commonscat
Multimedia: The Gambia / Q1005
- Biquiprochecto:Grafía/Articlos con grafía EFA
- Wikipedia:Articlos con identificadors VIAF
- Wikipedia:Articlos con identificadors ISNI
- Wikipedia:Articlos con identificadors BNF
- Wikipedia:Articlos con identificadors GND
- Wikipedia:Articlos con identificadors LCCN
- Wikipedia:Articlos con identificadors Open Library
- Wikipedia:Articlos con identificadors Relación OSM
- Wikipedia:Articlos con identificadors TGN
- Wikipedia:Control d'autoridaz con 21 elementos
