Voozh

Vikipediya, azad ensiklopediya

David Tonoyan
erm. Դավիթ Էդգարի Տոնոյան
👁 Image
👁 Image Ermənistanın müdafiə naziri 👁 Image
10 may 2018– 20 noyabr 2020
Əvvəlki	Vigen Sarqsyan^[d]
Sonrakı	Vağarşak Harutyunyan^[d]
👁 Image Ermənistanın fövqəladə hallar naziri 👁 Image
6 fevral 2017– 10 may 2018
Əvvəlki	Armen Yeritsyan^[d]
Sonrakı	Hraçya Rostomyan^[d]
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi	27 dekabr 1967(1967-12-27) (58 yaş)
Doğum yeri	Öskemen, Şərqi Qazaxıstan əyaləti, Qazaxıstan SSR, SSRİ
Təhsili	İrəvan Dövlət Universiteti, Rusiya Federasiyasının Müdafiə Nazirliyinin Hərbi Universiteti^[d]
Fəaliyyəti	siyasətçi
Uşağı	2
Dini	Erməni Həvari kilsəsi
Təltifləri	👁 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətlərinə görə" ordeni 👁 1-ci dərəcəli "Vətən qarşısında xidmətlərinə görə" medalı 👁 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətlərinə görə" medalı 👁 "Qüsursuz xidmətə görə" medalı (Ermənistan)
👁 Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

David Edqari Tonoyan (erm.Դավիթ Էդգարի Տոնոյան; 27 dekabr 1967, Öskemen) – Ermənistan siyasi xadimi və Ermənistanın keçmiş Müdafiə naziri.

Həyatı

[redaktə | vikimətni redaktə et]

David Tononyan 27 dekabr 1967-ci ildə Qazaxıstan SSR-nın Şərqi Qazaxıstan vilayətində Oskemen şəhərində anadan olmuşdur. 1986-cı ildə Sovet Silahlı Qüvvələrinin Zaqafqaziya Hərbi Dairəsinə qoşuldu. 1991-ci ildə İrəvan Dövlət Universitetində təhsil almaq məqsədilə İrəvana köçdü. 1998–2007-ci illərdə Tonoyan NATO-nun Brüsseldəki qərargahında müxtəlif vəzifələr tutmuş, üç il Ermənistanın NATO-dakı nümayəndəsi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 2007-ci ildə Tonoyan Müdafiə Nazirliyindəki beynəlxalq hərbi əməkdaşlıq və müdafiə siyasəti şöbələrinə rəhbərlik etmək üçün Ermənistana qayıtdı. 2010-cu ildən 2017-ci ilə qədər Tonoyan Seyran Ohanyan və Viqen Sarkisyanın rəhbərliyi altında Ermənistan Müdafiə nazirinin birinci müavini vəzifəsində işləyib. Fevralın 6-da imzalanan prezident sərəncamına əsasən David Tonoyan fövqəladə hallar naziri vəzifəsinə təyin edilmişdi.^[1] Baş nazir Nikol Paşinyan Tonoyanı 2018-ci ilin 11 may tarixində müdafiə naziri vəzifəsinə təyin etdi. Ailəlidir, iki övladı var.^[2]^[3]

O, 20 noyabr 2020-ci il tarixində istefa ərizəsi verib.^[4] O, vida nitqində müharibə zamanı yaxınlarını itirənlərdən üzr istəyib.^[5]

Həbsi

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Tonoyan 2021-ci il sentyabrın 30-da Ermənistan Milli Təhlükəsizlik Xidməti tərəfindən həbs edilib və silah alverçisi Davit Qalstyanla birlikdə dövlətə təqribən 2,3 milyard erməni dramı (4,7 milyon dollar) ziyan vurmaqla fırıldaqçılıq və mənimsəmədə ittiham olunub.^[6]

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]

↑ "Arxivlənmiş surət". 5 iyul 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 iyul 2020.
↑ "Arxivlənmiş surət". 28 mart 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 iyul 2020.
↑ "Official Government Website". 8 iyun 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 iyul 2018.
↑ Armenia’s Defense Minister steps down Arxivləşdirilib 2020-11-28 at the Wayback Machine Armenpress, 20 November 2020
↑ "David Tonoyan's message". mil.am (ingilis). 26 noyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 noyabr 2020.
↑ Khulian, Artak; Nalbandian, Naira. "Former Armenian Defense Minister Arrested". Azatutyun. 30 sentyabr 2021. 30 sentyabr 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2021.

👁 ⛭

Qarabağ münaqişəsi

Azərbaycan–Ermənistan münasibətləri (👁 Azərbaycan
Azərbaycan • 👁 Ermənistan
Ermənistan)• Azərbaycan erməniləri (Bakı erməniləri) • Ermənistan azərbaycanlıları

Zəmin

Qarabağ bölgəsi • Dağlıq Qarabağ bölgəsi (tarixi)• Azərbaycan–Ermənistan müharibəsi (1918–1920) • Ermənistan–Azərbaycan müharibəsi (1918–1920) zamanı qırğınlar • Mart hadisələri (1918) • Azərbaycanlıların Ermənistandan deportasiyası (1948–1956) • Qarabağ hərəkatı • Azərbaycanlıların Ermənistandan deportasiyası (1988–1989) • Topxana meşəsinin qırılması (1988) • Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətini ləğv etmək haqqında qanun • Sovet İttifaqının dağılması

Münaqişə əraziləri

Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti (1991-ci ildə ləğv edilib) (hazırda Xankəndi şəhəri, Xocalı rayonu, Xocavənd rayonu və Şuşa rayonunudur)• Digər ərazilər (Ağdam rayonu, Cəbrayıl rayonu, Füzuli rayonu, Kəlbəcər rayonu, Laçın rayonu, Qubadlı rayonu və Zəngilan rayonu)

Birinci Qarabağ müharibəsi

1988–1994

Toqquşma və poqromlar	Qafan hadisələri (1987–1988)• Əsgəran toqquşması (1988)• Sumqayıt hadisələri (1988) • Xankəndi hadisələri (1988) • Gəncə hadisələri (1988) • Bakı hadisələri (1990)
Soyqırım və qətliamlar	Quqark qətliamı (1988) • Bağanis-Ayrım qətliamı (1990)• Cəmilli qətliamı (1991)• Meşəli qətliamı (1991)• Malıbəyli və Quşçular qətliamı (1992)• Qaradağlı qətliamı (1992)• Xocalı soyqırımı (1992)• Ağdaban qətliamı (1992)• Ballıqaya qətliamı (1992) • Başlıbel qətliamı (1993)• Daşbaşı qətliamı (1993)
Hərbi əməliyyatlar	Çaykənd əməliyyatı (1991)• Xankəndinin işğalı (1991)• Daşaltı əməliyyatı (1992)• Marquşavan əməliyyatı (1992)• Şuşanın işğalı (1992)• Laçının işğalı (1992)• Başkənd əməliyyatı (1992)• Goranboy əməliyyatı (1992)• Həsənqaya əməliyyatı (1992• Kəlbəcərin işğalı (1993)• Ağdamın işğalı (1993)• Yay əməliyyatları (1993) (Cəbrayılın, Füzulinin, Qubadlının və Zəngilanın işğalı)• Kəlbəcər əməliyyatı (1993–1994)• Çeildağ əməliyyatı (1993)• Horadiz əməliyyatı (1994)• Tərtər əməliyyatı (1994)
Terrorlar və digərləri	Zvartnots Hava Limanında toqquşma • Leninakan yaxınlığında İl-76 qəzası (1988)• Tbilisi-Ağdam marşrut avtobusunun partladılması (1990)• Mİ-8 vertolyotunun Xocavənd səmasında vurulması (1991)• Şuşa yaxınlığında Mi-8 vertolyotunun vurulması (1992)• Bakı metrosunda partlayışlar • Ləmbəlidə partlayış (1994)
Daxili proseslər	Qara Yanvar (1990)• May hadisələri (1992) • Naxçıvanda dövlət çevrilişinə cəhd (1992)• Talış-Muğan böhranı • Sürət Hüseynovun qiyamı

Atəşkəs rejimi

1988–1994

Silahlı toqquşmalar	Xocavənd əməliyyatı (1997) • Ağdərə toqquşması (2008) • Ağdam toqquşması (2009) • Çaylı toqquşması (2010) • Sərhəd toqquşması (2012) • Təmas xəttində toqquşma (2014) • Ermənistanın Mİ-24 vertolyotunun vurulması (2014) • Aprel döyüşləri (2016)• Günnüt əməliyyatı (2018)• Tovuz döyüşləri (2020)
Dinc əhaliyə hücumlar	Fariz Bədəlov və Aygün Şahmalıyevanın ölümü (2011)• Alxanlı hücumu (2017)

İkinci Qarabağ müharibəsi

2020

Hərbi əməliyyatlar	Murovdağ uğrunda döyüşlər • Madagizin azad edilməsi • Lələtəpə əməliyyatı • Arazboyu əməliyyatlar • Cəbrayılın azad edilməsi • Hadrutun azad edilməsi • Füzulinin azad edilməsi • Zəngilanın azad edilməsi • Qubadlının azad edilməsi • Şuşanın azad edilməsi
Dinc əhaliyə hücumlar	Naftalan faciəsi • Tərtərin bombalanması • Gəncə bombalanmaları • Bərdənin bombalanması

Üçtərəfli bəyanatdan sonra

2020—2023

Silahlı toqquşmalar	Fərrux əməliyyatı (2021)• Şuşa istiqamətində toqquşma (2023) • Qarabağda döyüşlər (2023) (Qarabağda Rusiya sülhməramlılarının ölümü • Qarabağda yanacaq anbarında partlayış)
Sərhəd böhranı	Sərhəd toqquşmaları: noyabr, 2021 • avqust, 2022 • sentyabr, 2022 • aprel, 2023 • may, 2023
Terror və digər hadisələr	Susuzluq faciəsi (2021)• Şuşa yaxınlığında terror (2021)

Separatçı rejimin ləğvindən sonra

2023—

Proseslər	Qarabağ ermənilərinin Ermənistana təxliyəsi • Qarabağda vəzifə tutan separatçıların həbsi • Azərbaycanın Qarabağ ermənilərinin reinteqrasiyası planı • Qarabağdakı sabiq separatçı qurumun liderlərinin məhkəməsi

Siyasi və hərbi liderlər

Siyasi liderlər

👁 Azərbaycan	Ayaz Mütəllibov • Yaqub Məmmədov • İsa Qəmbər • Əbülfəz Elçibəy • Heydər Əliyev • İlham Əliyev
👁 Ermənistan	Levon Ter-Petrosyan • Robert Köçəryan • Serj Sarqisyan • Nikol Paşinyan

Hərbi liderlər

👁 Azərbaycan	Valeh Bərşadlı • Tacəddin Mehdiyev • Şahin Musayev • Tahir Əliyev • Rəhim Qazıyev • Dadaş Rzayev • Surət Hüseynov • İsgəndər Həmidov • Rövşən Cavadov • Vahid Musayev • Məmmədrəfi Məmmədov • Səfər Əbiyev • Zakir Həsənov
👁 Ermənistan	Arkadi Ter-Tadevosyan • Kristapor İvanyan • Qurgen Dalibaltayan • Jirayr Səfilyan • Monte Melkonyan • Norat Ter-Qriqoryants • Samvel Babayan • Vazgen Sarkisyan • David Tonoyan • Cəlal Harutyunyan