Zwarte den (Pinus nigra) is een soort uit de dennenfamilie (Pinaceae).

Zwarte den is een boomvormende conifeer met een kegelachtige tot schermvormige kroon. Ze kan een hoogte bereiken van 55 m en meer dan 500 jaar oud worden.

De soort wordt door Aljos Farjon (1998) onderverdeeld in de onderstaande ondersoorten:

• Pinus nigra subsp. nigra (Oostenrijkse den)
• Pinus nigra subsp. dalmatica
• Pinus nigra subsp. laricio (Corsicaanse den)
• Pinus nigra subsp. pallasiana
• Pinus nigra subsp. salzmannii

Daarnaast groeit in het Roemeense district Caras Severin (Nationaal park Domogled-Valea Cernei) de ondersoort Pinus nigra subsp. banatica.

Zwarte den heeft een lage schaduwtolerantie; ze moet vol in de zon staan, maar kan goed tegen sneeuw en vorst. De soort wordt gevonden van zeeniveau tot hoogtes van 2000 m.

Het verspreidingsgebied van zwarte den strekt zich uit over grote delen van Europa, Klein-Azië en het Atlasgebergte in noordwestelijk Afrika.

• 👁 Kegel
  
  Kegel
• 👁 Stuifmeelkegels
  
  Stuifmeelkegels
• 👁 Appel
  
  Appel
• 👁 Bast
  
  Bast

• Zwarte den in het Nederlands Soortenregister
• Verspreiding in Nederland volgens NDFF Verspreidingsatlas
• Kaarten met waarnemingen:

• België
• Nederland
• wereldwijd

• (fr) Zwarte den op Tela Botanica