Izopropanol (propan-2-ol, alkohol izopropylowy, IPA) – organiczny związek chemiczny z grupy alkoholi alifatycznych. Jest najprostszym alkoholem drugorzędowym. Ma jeden izomer podstawnikowy, propan-1-ol.

Otrzymywany w przemyśle przez hydratację propylenu:

C
3H
6 + H
2O → (CH
3)
2CHOH

Poprzez odwodornienie izopropanolu uzyskuje się aceton:

(CH
3)
2CHOH → (CH
3)
2CO + H
2↑

Stosowany jako łagodny rozpuszczalnik organiczny, a także jako rozpuszczalnik i nośnik do chromatografii HPLC oraz w syntezie chemicznej jako odczynnik do wprowadzania grupy izopropylowej (CH
3)
2CH− i izopropoksylowej (CH
3)
2CH−O−.

Znajduje zastosowanie w poligrafii w druku offsetowym jako środek stosowany w roztworach nawilżających w stężeniu do 12%.

Jest stosowany jako tańszy zamiennik etanolu lub metanolu w sytuacjach, gdy czystość zwykłego spirytusu skażonego (denaturatu) jest niewystarczająca, np. do czyszczenia precyzyjnych układów optycznych. Ze względu na to, że izopropanol jest obojętny dla większości powszechnie używanych tworzyw sztucznych, dostępne są jego różne preparaty do zastosowania technicznego (czyszczenia urządzeń optycznych, głowic magnetycznych, napędów dyskowych, rolek gumowych, urządzeń mechaniki precyzyjnej, do usuwania żywiczejących środków smarnych i tuszów wodoodpornych, do odtłuszczania powierzchni przed klejeniem).

Ze względu na mieszalność z wodą stosowany jest jako dodatek do paliw w celu zwiększenia rozpuszczalności w nich wody i zapobiegania powstawaniu korków lodowych w przewodach paliwowych.

70% wodny roztwór stosowany jest jako płyn antyseptyczny. W przypadku wniknięcia (spożycie, wdychanie) do organizmu jest toksyczny; smakiem i zapachem jest nie do odróżnienia od alkoholu „spożywczego”. Jest utleniany w wątrobie do acetonu i ma biologiczny okres półtrwania u ludzi 2,5–8 h. Objawy zatrucia to zaczerwienienie, ból i zawroty głowy, depresja, nudności, wymioty, znieczulenie, hipotermia, niskie ciśnienie krwi i in.; uszkodzenia wątroby i nerek^[10]. Dawka śmiertelna wynosi ok. 250 ml^[11].

• David R.D.R. Lide David R.D.R. (red.), CRC Handbook of Chemistry and Physics, wyd. 90, Boca Raton: CRC Press, 2009, ISBN 978-1-4200-9084-0 (ang.).