VOOZH about

URL: https://qu.wikipedia.org/wiki/Chili

⇱ Chilli llacta - Wikipidiya


Ir al contenido
Wikipediamanta
(Chili-manta pusampusqa)
República de Chile
Chili Ripuwlika
👁 Chile
👁 Chile
Laphara Wallqanqa
Llaqta qayanqillqa: «Por la razón o la fuerza»
Llaqta taki: Himno Nacional de Chile
👁 Situación de Chile
Situación de Chile
Uma Llaqta
Runakuna
Tinkurachina siwikuna
Santiago de Chile
5.428.590 (2002)
33° 26′ 16′′ S 70° 39′ 01′′ O
Aswan hatun llaqta Santiago de Chile
LLaqtap simin Kastilla simi
Kamachiy Republika, Dimukrasya
Kawpay
Gabriel Boric
Qispikusqa
• 1ra Junta de Gob.
• Rimarisqa
Ispañamanta
18 ñiqin tarpuy killapi 1810
12 ñiqin hatun puquy killapi 1818
Mama llaqtap hawan
Llapanhallkak'itik'anchar
% yakukuna
Saywakuna
Chalakuna
Ñiqi: 38º
756.950 km²
1,07%
6.171 km
6.435 km
Runakuna
Llapan
T'iqisqa kay
Ñiqi: 60º
19.678.310 (2021 est.)
26 hab./km²
Brutu ukhu hayt'uy(BUH) -
Llaqtaukhuhayt'uy(LUH)
Llapan (2022)
BUH, llapan runap
Ñiqi: 43º

USD 550.450 millones[1]
USD 27.629[2]
HDI -Runa kururay rikuchiq- (2020) 0,851 (43º)–Alto
Kañina Peso chileno ($, CLP)
Runa llaqtap sutin chilipa
Pacha suyu
Ruphay mit'a
UTC-4
UTC-3
Internet tuyru .cl (nic-cl)
Karu rimay tuyru +56
Ankichiy tuyru 3GA-3GZ, CAA-CEZ, XQA-XRZ
ISO tuyru 152 / CHL / CL
Kaypi wankurisqa: ONU, OEA, APEC, UNASUR, Mercosur4, CAN
👁 Image
Chili
👁 Image
Gabriel Boric, Chilipa umalliqnin

Chili, Chili k'iti icha Chilisuyuqa Urin Apya Yalapi llaqtam. Uma llaqtanqa Santiago de Chile llaqtam.

  • 756.950 km².
  • 19.678.310 tiyaq

Manaraq América llaqtata tarichkaptinkuqa, Atacama chunniqpa urayninpi allpakunaqa Chili sutiyuqñam karqa indigenakunapa tradicionninpi.[3]Huk kuti Musuq Castilla, Musuq Toledo llaqtakunapi tiyaptinku, Ispaña atipaqkunaqa chay sutiwanmi uralan suyuta suticharqanku, wakin kutitaq "Chili wayq'u" nispapas riqsirqanku, chay sutiqa qhipamanmi kunan pacha lliw suyuman mast'arikurqan.[4]

Allpa saywachi

[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Pulitika Rakiy

[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

Chunka kimsayuq suyunmi kan.

Suyu Uma llaqta Hallka k'iti kanchar Runakuna
👁 Image
XVArika ParinaqutaArica16.873,3 km²189.692
ITarapakaIquique42.225,8 km²286.105
IIAntuphaqastaAntuphaqasta126.049,1 km²547.933
IIIAtakamaQhupiyapu75.176,2 km²272.402
IVKukimpuLa Sirina40.579,9 km²677.300
VWalparaysuWalparaysu16.396,1 km²1.682.005
RMSantiagoTupawi15.403,2 km²6.607.805
VILibertador General Bernardo O'HigginsRankawa16.387,0 km²849.120
VIIMawlliTalka30.269,1 km²975.244
VIIIPhiw-PhiwKunsiwsyon37.068,7 km²1.982.649
IXArawkaniyaTimuku31.842,3 km²937.259
XIVMayukunaWalthiwiya18.429,5 km²373.712
XQuchakunaPuerto Montt48.583,6 km²794.529
XIAisén del General Carlos Ibáñez del CampoKuyayki108.494,4 km²100.417
XIIMagallanespa AntartikapasPunta Arenas132.033,5 km²156.502

Hatun llaqtakuna

[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chili (Llaqtakuna)
#LlaqtaRunakunaSuyu
... 1992... 2002... 2005
1.Santiago de Chile4.295.5934.668.4734.837.248Metropolitana
2.Puente Alto254.127492.603510.412Metropolitana
3.Antofagasta225.316295.792309.835Antofagasta
4.Viña del Mar285.454286.931294.553Valparaíso
5.Valparaíso274.228275.141282.450Valparaíso
6.Talcahuano244.034248.964252.969Biobío
7.San Bernardo179.398241.138249.856Metropolitana
8.Temuco185.936232.528238.131Araucanía
9.Iquique145.139214.586227.501Tarapaka
10.Concepción206.839212.003215.414Biobío
11.Rancagua179.638206.971212.696Bernardo O'Higgins
12.Talca159.711193.755197.480Maule
13.Arica161.333175.441186.000Tarapaka
14.Coquimbo110.139154.316161.319Coquimbo
15.Puerto Montt110.139155.895160.055Los Lagos
16.La Serena109.293147.815154.523Coquimbo
17.Chillán145.759148.015150.396Biobío
18.Calama106.970136.600143.085Antofagasta
19.Osorno114.239132.245135.774Los Lagos
20.Valdivia112.712129.952133.420Los Lagos
21.Quilpué102.233126.893130.264Valparaíso
22.Copiapó98.188125.983129.281Atakama
23.Los Angeles94.716123.445125.431Biobío
24.Punta Arenas109.110116.005117.432Magellanes
25.Curicó77.733100.506102.439Maule
26.Villa Alemana70.66394.80297.320Valparaíso
27.Coronel79.67791.46992.941Biobío
28.San Antonio74.74283.43585.651Valparaíso
29.Chiguayante56.37181.23882.545Biobío
30.San Pedro de la Paz67.81780.15981.449Biobío
31.Ovalle53.51573.79077.139Coquimbo
32.Linares59.65868.22469.536Maule
33.Quillota53.76566.02567.779Valparaíso
34.Peñaflor46.71163.20965.494Metropolitana
35.Colina33.45962.81165.082Metropolitana
36.Melipilla45.72260.89863.100Metropolitana
37.San Felipe44.32757.76059.294Valparaíso
38.Los Andes44.10755.38856.859Valparaíso
39.Buín33.05953.50655.440Metropolitana
40.San Fernando42.68451.13652.551Bernardo O'Higgins
41.Talagante37.19849.95751.763Metropolitana

Kaypipas qhaway

[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
  1. Fondo Monetario Internacional(octubre de 2021).«Report for Selected Countries and Subjects: October 2021»(en en).
  2. Pukyumanta willaypi pantasqa: <ref> unanchachaqa manam allinchu; FMI2 nisqapaq pukyu qillqa manam kanchu
  3. Garcilaso de la Vega, Inca (1609). «Capítulo 25». Comentarios Reales de los Incas - Parte I - Libro 5. Lisboa. pp. 255-257.
  4. de Ercilla y Zúñiga, Alonso (1852 [1569, 1578 y 1589]). «Declaración de algunas cosas de esta obra». La Araucana (Madrid: Imprenta de Gaspar y Roig): 166.

Hawa t'inkikuna

[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Urin Awya Yalapi mama llaqtam
👁 Image
Arhintina · 👁 Image
Parasil · 👁 Image
Wuliwya · 👁 Image
Chilisuyu · 👁 Image
Ikwayur · 👁 Image
Kulunsuyu · 👁 Image
Parawayi · 👁 Image
Piruw · 👁 Image
Surinam · 👁 Image
Uruwayi · 👁 Image
Wayana · 👁 Image
Winisuyla · Ransis Wayana ( 👁 Image
Ransiya ) · Malwina wat'akuna
"https://qu.wikipedia.org/w/index.php?title=Chilli_llacta&oldid=686266" p'anqamanta chaskisqa (Wikipedia, Qhichwa / Quechua)