Україна (ukrainakielân) |
|
|---|---|
| 👁 lippu lippu |
👁 vaakun vaakun |
| 👁 Ruánáá kuávlu lii Ukraina. Kuovgisruánáájin lii merkkejum Ruošâ väldidem kuávlu. Ruánáá kuávlu lii Ukraina. Kuovgisruánáájin lii merkkejum Ruošâ väldidem kuávlu. |
|
| Staatâhäämi | täsiväldi |
| President | Volodymyr Zelensky |
| Uáiviminister | Yulia Svyrydenko |
| Uáivikaavpug | Kiova |
| Eres kaavpugeh |
Harkova Odessa Dnipro Donetsk Zaporižžja Lviv Kryvyi Rih Mykolajiv Mariupol eres kaavpugeh |
| Vijđodâh | 603 550 km² |
| – sisčääci |
7% |
| Ässeeloho (2021) | 41 554 836 (Krimttáá já Sevastopolttáá) |
| – ässeesaahâdvuotâ | 73,8 ässed/km² |
| Virgáliih kielah | ukrainakielâ |
| Vaaluut | hryvnia (UAH) |
| Äigi | UTC+2 |
| – kesiäigi | UTC+3 |
| Jiečânâsvuotâ | |
| – Sovjetlittoost | porgemáánu 24. 1991 |
| Uánádâs | UA |
| – fiävruin | UA |
| – kirdemmašinijn | UR |
| Jotolâh | uálgispiälásâš |
| Sundenummeer | +380 |
| Internet TLD |
.ua .укр |
| Motto | "Воля, Злагода, Добро" |
| Aalmuglâšlaavlâ | Štše ne vmerla Ukrajiny |
|
|
|
.svg){kind=link}
Ukraina (ukrainakielânУкраїна [ukrɑˈjinɑ]) lii jiečânâs staatâ Nuorttâ-Euroopist. Ukraina uáivikaavpug lii Kiova.
Historjá
Porgemáánu 24. peeivi 1991 Ukraina šoodâi jiečânâssân Sovjetlittoost. Ive 2014 Ruoššâ volliittij maadâ-Ukrainast leijee Krimân já väldidij tom. Tooláá iđedist kuovâmáánu 24. peeivi 2022 Ruoššâ volliittij Ukrainan uđđâsist, taan keerdi meiddei Vielgis-Ruošâ já Krim peht.[1]
Eennâmtieđâ
Ukraina vijđodâh lii 603 550 km², mast 24220 km² lii čääci.[2] Vijđoduv mield Ukraina lii maailm 48. stuárráámus staatâ[2] sehe Euroop nubben stuárráámus staatâ já stuárráámus ollásávt Euroopist leijee staatâ.
Sajadâh já rääjih
Ukraina lii staatâ Nuorttâ-Euroopist. Ton ránnjástaatah láá nuorttân Ruoššâ, tavveen Vielgis-Ruoššâ já uárjin Puola, Slovakia, Uŋgar, Romania já Moldova. Ukrainast staatârääjih láá ohtsis 5 581 km.[2] Kuhemus rääji lii 1 944 km rääji Ruoššáin.[2] Uánihumos rääji vist lii 97 km rääji Slovakiain.[2] Ukraina máddáábeln láá Azovameerâ já Čapismeerâ. Merâriddo lii ohtsis 2 782 km.
Morfologia
Ukraina alemus saje lii Hoverla čokke (2 061 m) Viestâr-Karpaatijn, Karpaatij aalmuglâšmeecist viestâr-Ukrainast.[2] Ton vyeligumos saje vist lii Čapismeerâ riddo (0 m).[2]
Haldâttâh já politiik
Ukraina staatâhäämi lii semipresidentlâš täsiväldi.
Haaldâtlâš jyehim
Ukraina lii juohhum 24 kuávlun, Krim autonomisâš täsivááldán já kyevti kaavpugân (ukrainakielânмісто): Sevastopol já Kiova.
- Dnipropetrovsk kuávlu (Дніпропетровська область)
- Donetsk kuávlu (Донецька область)
- Harkova kuávlu (Харківська область)
- Herson kuávlu (Херсонська область)
- Hmelnytskyi kuávlu (Хмельницька область)
- Ivano-Frankivsk kuávlu (Івано-Франківська область)
- Kiova kuávlu (Київська область)
- Kirovohrad kuávlu (Кіровоградська область)
- Luhansk kuávlu (Луганська область)
- Lviv kuávlu (Львівська область)
- Monnjâ-Karpatia kuávlu (Закарпатська область)
- Mykolajiv kuávlu (Миколаївська область)
- Odessa kuávlu (Одеська область)
- Pultava kuávlu (Полтавська область)
- Rivne kuávlu (Рівненська область)
- Sumy kuávlu (Сумська область)
- Ternopil kuávlu (Тернопільська область)
- Tšerkasy kuávlu (Черкаська область)
- Tšernihiv kuávlu (Чернігівська область)
- Tšernivtsi kuávlu (Чернівецька область)
- Vinnytsja kuávlu (Вінницька область)
- Volynia kuávlu (Волинська область)
- Zaporižžja kuávlu (Запорізька область)
- Žytomyr kuávlu (Житомирська область)
- Krim autonomisâš täsiväldi (Автономна Республіка Крим; Krym)
- Kiova* (Київ; Kyjiv)
- Sevastopol* (Севастополь)
Kuávluhaldâttuv nube tääsist Ukraina kuávluh já Krim autonomisâš täsiväldi láá juohhum syeinimáánu 2020 rääjist 136 pirrâdâhân (ukrainakielânрайон).
Viehâdâh
Kaavpugeh
Ukraina stuárráámus kaavpug lii ton uáivikaavpug Kiova. Tavenuorttâ-Ukrainast lii staatâ nubben stuárráámus kaavpug Harkova. Kuálmádin stuárráámus kaavpug lii ive 2014 rääjist Odessa. Ovdil 2014 tot lâi Dnipro, mii lii tääl niäljádin stuárráámus kaavpug.
Fáádást eres soojijn
- 👁 Image
Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást Ukraina.
Käldeeh
- ↑ Juhola, Teemu:Hyökkäys alkoi monesta ilmansuunnasta2022-02-24. Čujottum 20.10.2024.(suomâkielân)
- 1 2 3 4 5 6 7 Explore All Countries — UkraineThe World Factbook. Čujottum 20.10.2024.(eŋgâlâskielân)