„Pasja wg św. Łukasza” na zakończenie Festiwalu Beethovena

„Pasja wg św. Łukasza”, której pełny tytuł brzmi „Passio et mors Domini Nostri Iesu Christi secundum Lucam”, jest pierwszą rozbudowaną formą w twórczości Pendereckiego, a także jednym z najczęściej wykonywanych utworów kompozytora.

Utwór został napisany na zamówienie dla uczczenia 700-lecia katedry w Münsterze, w której odbyło się pierwsze jego wykonanie 30 marca 1966 roku. Stanowiło to punkt zwrotny w karierze Pendereckiego. - Nie zdawałem sobie sprawy, na co się porywam – powiedział PAP zmarły w 2020 r. kompozytor z okazji 50-lecia powstania „Pasji”. - Przez rok zbierałam materiały, ale zbliżał się termin pierwszego wykonania. Byłem pod presją czasu. Dokładnie to pamiętam, ponieważ wzięliśmy ślub z Elżbietą 18 grudnia. Nie miałem mieszkania, wynajmowałem pokój w hotelu. Pojechaliśmy więc do domu pracy twórczej ZAiKS-u w Krynicy i tam na małym stoliku śniadaniowym, od którego partytura była dwa razy większa, pisałem „Pasję” - wspominał. Partytura została opatrzona dedykacją „Mojej żonie, Elżbiecie”.

„Pasja wg św. Łukasza” to dzieło monumentalne, pełne symfonicznego rozmachu, a zarazem liryczne, o delikatnej, ażurowej strukturze. - To najważniejszy utwór z pierwszego okresu mojej twórczości, to była literatura, Ewangelia - właśnie słowo. I to były pieśni, a w pieśniach liczy się głos. Dla mnie głos ludzki jest najważniejszym instrumentem – zaznaczył wówczas Penderecki.

Oratoryjna obsada wykonawcza utworu obejmowała w dniu premiery wielką orkiestrę symfoniczną, chór chłopięcy, trzy chóry mieszane i  trzy głosy solowe. Podobnie jest teraz. „Pasja wg św. Łukasza” wykonana będzie z okazji 60. rocznicy prawykonania dzieła.

W Teatrze Wielkim - Operze Narodowej Orkiestrę Filharmonii im. K. Szymanowskiego w Krakowie poprowadzi Maciej Tworek. Wystąpią Chór Polskiego Radia – Lusławice prowadzony przez Dawida Bera, Chór Chłopięcy i Dziewczęcy Filharmonii Krakowskiej pod opieką Lidii Matynian, Ukraiński Chór Dziecięcy Filharmonii Krakowskiej pod dyrekcją Oleny Yatskulynets oraz Chór Filharmonii im. K. Szymanowskiego w Krakowie pod kierunkiem Janusza Wierzgacza.

Usłyszymy troje solistów: Natalię Rubiś (sopran), Artura Jandę (bas) w roli Piłata i barytona Mariusza Godlewskiego w partii Chrystusa.

- Pojawiam się jako wąż w scenie kuszenia Chrystusa – powiedziała PAP Natalia Rubiś. - Moja partia opowiada o ostatnich godzinach życia Chrystusa. Jest komentarzem, lamentacją: „Jerusalem, nawróć się do swojego Boga”. Śpiewam też przejmującą arię o wiernym krzyżu – „Crux Fidelis”. Ten fragment – arioso – jest bardziej melodyjny, delikatny, jakby w męce była też ukryta tajemnica; piękno, które się z niej narodzi dla ludzi, dla świata – dodała śpiewaczka, która dysponuje rzadkim głosem żeńskim, tzw. lirico spinto.

Program tegorocznej edycji Wielkanocnego Festiwalu został jeszcze opracowany przez zmarłą 25 października 2025 r. Elżbietę Penderecką, pomysłodawczynię, realizatorkę i opiekunkę wydarzenia. Polska Agencja Prasowa jest patronem medialnym wydarzenia.

Anna Bernat