| Sesma | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 👁 Image Nafarroa Garaia, Euskal Herria | ||||||
| 👁 Image | ||||||
| ||||||
| 👁 Map | ||||||
| Kokapena | ||||||
| Herrialdea | 👁 Image Euskal Herria | |||||
| Lurraldea | 👁 Image Nafarroa Garaia | |||||
| Merindadea | 👁 Image Lizarra | |||||
| Eskualdea | Estellerriko Erribera | |||||
| Administrazioa | ||||||
| Estatua | 👁 Image Espainia | |||||
| Erkidegoa | 👁 Image Nafarroa | |||||
| Izen ofiziala | 👁 Image Sesma | |||||
| Alkatea | Pedro Maria Mangado Pinillos (Nafarroako Alderdi Sozialista) | |||||
| Postakodea | 31293 | |||||
| INEkodea | 31224 | |||||
| Herritarra | sesmar | |||||
| Geografia | ||||||
| Koordenatuak | 42°28′40″N 2°05′00″W / 42.477777777778°N 2.0833333333333°W / 42.477777777778; -2.0833333333333 | |||||
| Azalera | 71,22 km² | |||||
| Garaiera | 434 metro | |||||
| Distantzia | 69 km (Iruñetik) | |||||
| Demografia | ||||||
| Biztanleria | 1.248 (2025:👁 Image 1) | |||||
| ||||||
| Dentsitatea | 0,18 bizt/km² | |||||
| Zahartzea[1] | %41,18 | |||||
| Ugalkortasuna[1] | ‰21,74 | |||||
| Ekonomia | ||||||
| Jarduera[1] | %82,01 (2011) | |||||
| Desberdintasuna[1] | %0 (2011) | |||||
| Langabezia[1] | %9,53 (2013) | |||||
| Euskara | ||||||
| Euskaldunak[2] | %1.5 +% 12.3 hartzaile (2021) | |||||
| Kaleko erabilera [3] | % | |||||
| Datu gehigarriak | ||||||
| Webgunea | http://aytosesma.es/ | |||||
Sesma[4] ([s̺es̺ma]) Nafarroako hego-mendebaldean dagoen udalerria da, Lizarrerrian eta Erriberan kokatua. Udalerriak 1.201 biztanle zituen 2014. urtean.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Inguru naturala eta kokapena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Sesma NA-129 errepidean kokatzen da Los Arcos-Lodosako norabidean, eta Nafarroako hiriburutik 69 kilometrora.
Sesmaren udalerri mugakideak honako hauek dira: Mendebaldean Los Arcos eta Mendabia, ekialdean Lerin eta Karkar, iparraldean Lukin, Arroitz, Deikaztelu eta Allo, eta hegoaldean Lodosa eta Errioxako Autonomia Erkidegoa mugakide ditu.
Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Sesmako klima mediterraneo-kontinental idorra da, Ebro ibaiaren depresioaren berezko klima. Klima honen ezaugarri nagusiak tenperatura aldaketa handiak eta prezipitazioen urritasuna eta irregulartasuna dira. Urteko batez besteko tenperatura 12-13°C eta prezipitazioak 400-500mm ingurukoak dira.
Urtero 50-80 egun euritsu izaten dira, eta haizerik ohikoena iparreko edo zierzo haizea da. Dena den, uda garaian, hegoaldeko haizea izaten da nagusi, tenperaturak 35 gradura arte igoaraziz.
Estazio meteorologikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Herrigunearen kanpoaldean, itsasoaren mailatik 205 metrora, Espainiako Nekazaritza ministerioaren estazio meteorologikoa dago.[5]
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]1849an, Sesmak bi eskola zituen, bata mutilentzat, 65 ikaslerekin, eta bestea neskentzat, 60 ikaslerekin. Mutilen eskolako maisuak 3.200 erreal jasotzen zituen urtero soldata moduan, eta nesken eskolako maistrak 1.400 errealeko soldata. Horrez gain, XIV. mendean eraikitako ospitalea zegoen, elizak jasotako diru-laguntzari esker mantentzen zena.
Sesmak hazkunde nabarmena izan zuen XX. mendearen lehen zatian, 1920an espartzuaren industriak garrantzi handia zeukan herrian, eta bertan, soka, alportxa, eta espartzutik eratorritako hainbat produktu ekoizten ziren.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Sesma gainbeheran datorren udalerri bat da populazioari dagokionez. XX. mendearen lehen hiru hamarkadetan populazio hazkunde esanguratsua izan zuen eta 600 biztanle irabazi zituen. Ondoren, 40 urtez egonkor mantendu zen populazioa. 1960eko hamarkadatik aurrera, ordea, galera nabarmena izan zuen eta XXI. mendearen lehen hamarkadarako 1900an baino biztanle gutxiago zituen udalerriak.
bertan egin dezakezu.
2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 92 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren%7,10 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).
Politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udaletxea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- HELBIDEA: Aldundiaren Plaza, 6
Udal hauteskundeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Azken agintaldietan Sesmako alkate kargurako Nafarroako Alderdi Sozialistako Pedro María Mangado Pinillos aukeratu dute. 2007an Udaletxeko bederatzi zinegotzietatik sei lortu zituen bere talde politikoak, gehiengo osoa udalean. Baliogabeko botoak lau izan ziren (emandako guztien%0,44) eta boto zuriak hamazortzi (%1,97). Abstentzioa %15,61ekoa izan zen.
| Alderdia | Botoak | Zinegotziak |
| PSN | 544 | 6 |
| Coalición Independiente de Sesma (CIS) | 353 | 3 |
2011ko udal hauteskundeetan ere PSN (5 zinegotzi) eta Mangado izan ziren nagusi. Aurrean zerrenda berbera izan zuten, Coalición Independiente de Sesma (CIS, 4).
| Alderdia | Botoak | Zinegotziak |
| PSN | 426 | 5 |
| Coalición Independiente de Sesma (CIS) | 328 | 4 |
Alkateak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hauek izan dira Sesmako azken alkateak:
| Alkatea | Agintaldi hasiera | Agintaldi amaiera | Alderdia[6] | |
| Jesus Perez Estebanez[6][7] | 1979 | 1983 | Independenteak | |
| Jesus Faustino Romero Martinez[6][7] | 1983 | 1987 | Agrupacion Electoral Independiente de Agricultores e Industriales de Sesma | |
| Jesus Perez Estebanez[6] | 1987 | 1991 | Independenteak | |
| Jose Javier Perez Mangado[6][7] | 1991 | 1995 | Agrupacion Sesmera Independiente Almuza | |
| Jose Maria Olcoz Esteban[6][7] | 1995 | 1999 | Independenteak | |
| Jose Maria Olcoz Esteban[6] | 1999 | 2003 | Independenteak | |
| Pedro Maria Mangado Pinillos[6] | 2003 | 2007 | Nafarroako Alderdi Sozialista | |
| Pedro Maria Mangado Pinillos[6] | 2007 | 2011 | Nafarroako Alderdi Sozialista | |
| Pedro Maria Mangado Pinillos[6] | 2011 | 2015 | Nafarroako Alderdi Sozialista | |
| Pedro Maria Mangado Pinillos[6] | 2015 | 2019 | Nafarroako Alderdi Sozialista | |
| Maria Rosario Echavarri Pinillos[6] | 2019 | 2023 | Nafarroako Alderdi Sozialista | |
| Pedro Maria Mangado Pinillos[8] | 2023 | Jardunean | Nafarroako Alderdi Sozialista | |
Azpiegitura eta garraioak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Autobus garraioa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]La Estellesa autobus konpainiaren Sartaguda eta Iruñea bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:
Goi-tensio dorreak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2003an elektrizitatearen Espainiako kudeatzaile publikoa den Red Eléctricak Castejón eta Gasteiz artean 400.000 volteko goi-tentsio linea bat eraikitzeko proiektua proposatu zuen. Proiektu horren arabera, 46 metroko goi-tentsio dorreak eraikiko ziren Lizarraldeko hainbat udalerri zeharkatuz[9]. 2008an proiektuaren aurkako talde bat sortu zen, eta 2010eko urtarrilaren 31n proiektuaren inguruko bozketa antolatu zen Arabako bost herritan eta Nafarroako hogei herritan. Ezezko botoak %98,9 izan ziren[10].
Ondasun nabarmenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Jasokundeko Andre Mariaren eliza: XIII. mendean eraikitzen hasi zen, baina egitura ondorengo mendeetan burutu zen.
- Kalbarioko baseliza: XVII. mendeko eraikina, baselizaren barruan jesus gurutzatuaren XVII. mendeko irudi bat dago.
Zerbitzuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Sesma, "Elizagorria, Lodosa, Mendabia, Sartaguda eta Sesmako zerbitzu sozialen Mankomunitateko" kidea da.
Sesmar ospetsuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Matías Escalzo (1690-1749), Astorgako apezpikua.
- Juan José Martínez Escalzo (1704-1773), Segoviako apezpikua.
- José Perula y de la Parra (1830-1881), militarra.
- Julia Bea Soto (1912-1989), ekintzaile eta politikaria.
- Jesus Prados Casadamon, Txomin del Regato (1918-2001), irrati-esatari, pailazo, umorista, aktore eta idazlea.
- Antonio Pérez Prados (1953-), irakaslea.
- Javier Etayo Larrainzar, Tasio (1954-), marrazkilaria.
- Aurelia Lumbreras (1958-), politikaria.
- Miguel Morrás (1976-), txirrindulari ohia.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
- ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
- ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde»Euskararen erabilera(Wikipedia).
- ↑ Euskaltzaindia.155. araua: Nafarroako udal izendegia. .
- ↑ Nafarroako Meteorologi Agentziaren webgunea.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 (Gaztelaniaz)«Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública.»www.mptfp.gob.es(kontsulta data: 2020-04-17).
- 1 2 3 4 «Sesma»Auñamendi Eusko Ikaskuntza(kontsulta data: 2020-04-17).
- ↑ (Gaztelaniaz)«Todos los alcaldes y alcaldesas de Navarra, pueblo a pueblo»Diario de Noticias de Navarra2023-06-18(kontsulta data: 2025-02-25).
- ↑ http://sites.google.com/site/nolineadealtatension/Home/RATplanoAldizk.pdf?attredirects=0%5B%5D
- ↑ http://www.elcorreo.com/vizcaya/20100201/alava/votantes-rechaza-linea-alta-20100201.html El Correo Español egunkariaren webgunea
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Gaztelaniaz) Sesmari buruzko webgunea.
- Herriaren urrutiko ikuspegia NA-8404 errepidetik Google Street View-n.
- (Gaztelaniaz) Sesmari buruzko informazioa Nafarroako gobernuaren webgunean.
- 👁 Wd
Datuak: Q1767933 - 👁 Commonscat
Multimedia: Sesma / Q1767933 - 👁 Wikibooks
Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Sesma
- Txantiloi-deietan argumentu bikoiztuak erabiltzen dituzten orrialdeak
- Wikidatako koordenatuak dituzten artikuluak
- Pages using the Chart extension
- Wikipedia:Kanpo esteka hautsiak dituzten orri guztiak
- Wikipedia:Kanpo esteka hautsiak dituzten orriak from urtarrila 2022
- Betiko hautsitako kanpo estekak dituzten artikuluak
- Wikipedia:Gran Enciclopedia de Navarra identifikatzailea duten artikuluak
- Wikipedia:OSM zenbakia identifikatzailea duten artikuluak
- Wikipedia:INE identifikatzailea duten artikuluak
- Pages using the Kartographer extension