| Plaats in Nederland 👁 Vlag van Nederland | |||
|---|---|---|---|
| Situering | |||
| Provincie | 👁 Vlag Gelderland Gelderland | ||
| Gemeente | 👁 Vlag Berg en Dal Berg en Dal | ||
| Coördinaten | 51° 49′ NB, 5° 55′ OL | ||
| Algemeen | |||
| Oppervlakte | 7,85[1] km² | ||
| - land | 7,85[1] km² | ||
| - water | 0[1] km² | ||
| Inwoners (2023-01-01) |
2.440[1] (311 inw./km²) | ||
| Hoogte | 37,7 - 91,8 m | ||
| Woningvoorraad | 1.262 woningen[1] | ||
| Burgemeester | Mark Slinkman | ||
| Overig | |||
| Postcode | 6571 | ||
| Netnummer | 024 | ||
| Woonplaatscode | 3618 | ||
| Belangrijke verkeersaders | 👁 Image | ||
| |||
Berg en Dal is een dorp in het zuiden van de Nederlandse provincie Gelderland. Op 1 januari 2023 telde Berg en Dal samen met het buitengebied 2.440 inwoners. De dorpskernen van Berg en Dal rondom de Oude Kleefsebaan liggen tussen de 80 en 90 meter boven NAP.
De plaats lag oorspronkelijk pal op de rijksgrens met Duitsland. Na de Tweede Wereldoorlog is deze grens op sommige plekken iets verschoven.
Op 1 januari 2015 is het dorp Berg en Dal samen met een aantal andere plaatsen in de omgeving opgegaan in een nieuwe fusiegemeente, die sinds 1 januari 2016 zelf ook Berg en Dal heet. Deze fusiegemeente moet dus worden onderscheiden van het gelijknamige dorp.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]In de Romeinse tijd moet hier in de omgeving al bewoning van enige omvang zijn geweest. De sprengen in het natuurgebied bij Berg en Dal (destijds een deel van het veel grotere Ketelwald) werden vermoedelijk benut voor de aanleg van het Romeinse aquaduct, waarmee het Legio X Gemina dat vanaf het jaar 70 was gestationeerd op de Hunnerberg van water werd voorzien.
Het latere dorp Berg en Dal op dezelfde plek is vernoemd naar een herberg die omstreeks 1750 aan de noordkant van de Oude Kleefsebaan stond. De nabijgelegen afslag richting Wyler stond bekend als het Filosofenpad. Berg en Dal werd in de tweede helft van de 19e eeuw een populaire bestemming onder toeristen. In 1824 is een huis omgebouwd tot het luxe logement Berg en Dal, waarvan nog afbeeldingen bestaan.[2]
In 1869 werd het bekende Groot Hotel Berg en Dal gebouwd, naar een ontwerp van architect Cornelis Outshoorn. Dit hotel is in 1971 weer gesloopt; er staat nu een gelijknamig appartementencomplex.[3]:185
Het dorp werd in 1891 aangesloten op de Nijmeegse stoomtram. In Berg en Dal en de directe omgeving daarvan werden vanaf ca. 1880 veel luxe villa's gebouwd, waaronder het huis Stollenberg (hiervan resteert slechts het koetshuis), Huys te Schengen en Villa de Wychert (1907). Enkele van deze villa's zijn opgetrokken in chaletstijl. In sommige villa's vestigden zich kloostergemeenschappen, bijvoorbeeld in Huyse de Uleput (montfortanen) aan de Meerwijkselaan, Huis Herwarden (broeders van barmhartigheid van Sint-Joannes de Deo), De Kitselenberg (Dochters der Wijsheid). In 1928 stichtten een Franse zustercongregatie het klooster Koningsgaard, dat sinds 1996 bewoond wordt door dominicanenbroeders.
Berg en Dal kreeg in 1927 een eigen hulpkerk, die in 1947 parochiekerk werd. In 1966 werd er een nieuw kerkgebouw opgetrokken, naar ontwerp van architect Jan Strik.
Tot en met 31 december 2014 was het dorp Berg en Dal verdeeld over de gemeenten Groesbeek en Ubbergen. Op 1 januari 2015 gingen de twee dorpsdelen op in de nieuwe fusiegemeente die aanvankelijk Groesbeek heette, en sinds januari 2016 zelf Berg en Dal.
De tweede etappe van de Ronde van Italië 2016 (van Arnhem naar Nijmegen) vond hier in de omgeving plaats.
Geologie
[bewerken | brontekst bewerken]Berg en Dal maakt deel uit van de Nederrijnse Heuvelrug, een grensoverschrijdende stuwwal, die is ontstaan in de voorlaatste IJstijd (het Saale-glaciaal), door opstuwingen van uit het noordoosten komende gletsjers en gletsjertongen.
Bezienswaardigheden
[bewerken | brontekst bewerken]- Park Tivoli, een amusementspark gericht op families met kleine kinderen
- Het hiervoor genoemde Romeinse aquaduct
- Chalet Stollenberg, Wijnhuis van de wereldtentoonstelling Neurenberg
Evenementen
[bewerken | brontekst bewerken]- De Zevenheuvelenloop, een belangrijke internationale hardloopwedstrijd die elk jaar ook door Berg en Dal komt
- Nijmeegse Vierdaagse, met als toppunt de Zevenheuvelenweg die net ten zuiden van Berg en Dal loopt
Sport en recreatie
[bewerken | brontekst bewerken]De plaats heeft sinds 1978 een eigen tennisvereniging, T.V. Berg en Dal.
De populaire Natuurwandelroute N70 loopt door Berg en Dal.
Geboren in Berg en Dal
[bewerken | brontekst bewerken]- Pater Poels (1929-2023), welzijnswerker
- Diana Dobbelman (1939), actrice
- Eugène Terwindt (1941), kunstenaar
Overleden in Berg en Dal
[bewerken | brontekst bewerken]- Ad Manning (1929-1991), historicus
- André Laurier (1944-2004), pater
- Jan Piket (1925-2020), hoogleraar fysische geografie en cartografie
- Piet Buijnsters (1933-2022), hoogleraar
Afbeeldingen
[bewerken | brontekst bewerken]- Villa Margot (1901)
- Landgoed de Wychert (1907)
- R.K. Kerk
- Voormalig Afrika Museum in Berg en Dal
- Oorlogsmonument
- Sculptuur de Rode Loper
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]- 1 2 3 4 5 Tabel: Bevolking; maandcijfers per gemeente en overige regionale indelingen, 1 januari 2023, Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen
- ↑ Schulte, A.G.,Steegh, A.(1983).Het Rijk van Nijmegen. Oostelijk gedeelte en de Duffelt. 's Gravenhage, Staatsuitgeverij,"Berg en Dal",p. 165.ISBN 9789012042673.
- ↑ Uitterhoeve, W.J.G.,Theodoor, G. & Lemmens, M(2005).Nijmegen Binnen En Buiten De Singels: Een Rondgang Door Stad En Buitengebied. SUN, Amsterdam,"Ubbergen, Beek, Berg en Dal".ISBN 9058751597.
