- Dit artikel es geschreevn in 't Brugs, en da zou best ozĂŽ bluuvn.
| đ BelgiĂ« Brugge | |||||
|---|---|---|---|---|---|
đ Image Liggienge binn 't arroundissement Brugge in de provinsje West-Vloandern đ 51°12âČ31âłN 3°13âČ27âłO | |||||
| Geografie | |||||
| Gewest | đ Image Vloandern | ||||
| Provincie | đ Image West-Vloandern | ||||
| Arroundissement | Brugge | ||||
| Ippervlak | 140,99 kmÂČ | ||||
| Inweuners (Bron: NIS) | |||||
| Inweuners | 120.283 (01/01/2025) | ||||
| âą Vintn | 49,03% | ||||
| âą Vrouwn | 50,97% | ||||
| Bevolkiengsdichtheid | 853,14 inw./kmÂČ | ||||
| Leeftydsipbouw (01/01/2025) | 0â17 joar: 16,1% 18â64 joar: 58,55% 65+ joar: 25,35% | ||||
| Buutnlanders | 8,97% (01/07/2025) | ||||
| WeirklĂŽoseidsgroad | 5,81% (01/10/2019) | ||||
| Polletiek | |||||
| BurgemĂȘester | Dirk De fauw (CD&V) | ||||
| Coaliesje | CD&V Lijst Burgemeester, Vooruit | ||||
| Zetels CD&V Lijst Burgemeester Vooruit N-VA Vlaams Belang Groen VoorBrugge | 47 (2024-2030) 21 10 5 5 3 3 | ||||
| DĂȘelgemĂȘentn me postcode | |||||
| |||||
| And're info | |||||
| Zonenummer | 050 | ||||
| Webadres | www.brugge.be | ||||
Brugge (utgesproken: Bruhhe) is d'oofdstad van de Vlamsche provinsje West-Vloandern en van 't arroundissement Brugge. 't Ligt in 't nÎordwestn van België.
D'oekde stad eĂȘt de vorme van 'n ei en is entwat van een 430 ectoarn grĂŽot. HĂȘel de stad is mĂȘer of 13 840 ectoarn grĂŽot, woarvan dan der 1.075 ectoarn in zĂȘe liggn. DĂȘelgemĂȘenten zyn KĂŽolkerke, Sint-Andries, Sinte-Machiels, Assebroeke, Sinte-Kruus, DizzĂȘle, ZĂȘebrugge en Lissewege. Der weunn byna 120 000 menschen (2024) in Brugge, woavan een goeie 20 000 in 't center van 't stad.
Geschiedenisse
[bewerkn | brontekst bewerken]- Zie Geschiedenisse van Brugge voe 't oofdartikel.
ât Stadswoapn
[bewerkn | brontekst bewerken]ât Stadswoapn van Brugge goa were tout de 13e eeuwe. ât Schild met e blauwe lĂȘeuw wordt vaste gâoudn deur twi schilddroagers: e goudn lĂȘeuw met e rooie tounge en rooie klauwn, en den oudstn beweuner van Brugge volgns de legende van den Brugschn bÚÚr, die e zilvern band round zân nekke droagt. Ounder ât woapn angt er e blauw lint met de Latynsche woapnspreuke: S.P.Q.B. in ât goud: Senatus Populus Que Brugensis of Besteur en bevolkienge van Brugge.
BezienswÚÚrdigheedn
[bewerkn | brontekst bewerken]De binnestad van Brugge is e musee ip z'n eign, gekend over hĂȘel de wĂšreld. Brugge eĂȘt ton ook ieder joar vele miljoenen toeristn, en volgens sommigste Bruggeliengn zyn d'er da te vele.
Van 't schonste in Brugge is te vermelden: d'Olletorre ip de GrĂŽte Markt, 't Staduus en d'Illig-Bloedbasiliek ip de Burg, de Poortersloge ip de Jan Van Eyckplatse, de Zeruzalemkerke, d'Onze-Lieve-Vrouwekerke, de Sint-Walburgakerke, 't Begynof, 't Hudevettersplingsje, ...
Ieder joar goat met Onsheer hemelvoart d'Illig-Bloedprocessie uut en mĂš den viftiensten Oest de processie van Blendetjies. Olle vuuf joar is 't er de Gouden Boomstoet en alle twi joar de ReiefĂȘesten.
Ăen van de joarlikse evenementn is 't Cactusfestivol.
In Sinte-Machiels ligt 't Boudewijn Seapark.
Den Damsche Voart, gÚÚren gezien deur ol de die die met de vilo ryen, begunt in Brugge en endigt in Sluus.
De Brugsche reien
[bewerkn | brontekst bewerken]De Brugsche reien zyn de kanoaltjes die genoemd zyn no de Reie, de riviere die in den tyd deur de stad stroomde. Ze moakn dĂȘel uut van de geschiedenisse van Brugge. Nu vormn zâéén van de belangrykste attracties vo de bezoekers. Deur de vele reitjes en boogbruggn wordt Brugge ât VenetiĂ« van ât NĂŽordn genoemd. Typisch ip ât woater zyn de roundvoartbĂŽotjes vo toeriestn en de zwoann.
De toale
[bewerkn | brontekst bewerken]- Zie ook: Brugsche vormleer.
D'er zyn nie zo vele Bruggeliengn mĂš die nog echt goe Brugs klappn, mor in vergelykienge mĂš de reste van Vloandern is 't nog in de reden.
DĂȘelgemĂȘentn
[bewerkn | brontekst bewerken]- Kykt ook noa de lyste van wyken in Brugge.
D'ippervlakte van 't stad Brugge is ferme vergrotterd over de joarn. Ieroender Ăš je 'n overzichtje van den angroei (in 't joar van GrĂŽot-Brugge stoan de bygekommen gemĂȘenten angegeven).
- 1899 - gemĂȘente Sinte-Pieters-ip-den-Dyk, wo da ze de wyk Sint-Jozef ip gebouwd Ăšn.
- 1899 - ton zyn ze Lissewege in stikken en brokk'n begunnen der by te pakkn. Ze zyn begost met een poar weeĂ«n van 't Lisseweegse boeregat Zwankendamme, wo da ze de glasfabrieke en de cokesfabrieke gezet hĂšn, de reste van Zwankendamme Ăšn ze in 1932 der by gepakt en hĂȘel Lissewege uutendelik in 1971
- 1901 - 't stik van de kust wo da ze dorachter ZĂȘebrugge begunn'n bouwn zyn.
- 1932 - de wyk Zwankendamme
- 1971 - de gemĂȘenten Assebroeke, DizzĂȘle, KĂŽolkerke, Lissewege, Sint-Andries, Sinte-Kruus en Sinte-Machiels
| # | Name | Ippervlakte (kmÂČ) | Bevolkienge (2005) |
|---|---|---|---|
| I | Brugge (dĂȘelgemĂȘente) - Centrum - Kristus-Keunienk - Sint-Jozef - Sinte-Pieters | 29,91 | 37.041 20.227 4.400 4.907 7.507 |
| II | KĂŽolkerke | 4,17 | 3.147 |
| III | Sint-Andries | 20,65 | 19.430 |
| IV | Sinte-Machiels | 9,59 | 12.422 |
| V | Assebroeke | 8,52 | 19.473 |
| VI | Sinte-Kruus | 16,84 | 16.224 |
| VII | DizzĂȘle | 21,92 | 2.447 |
| VIII | Lissewege - Lissewege - ZĂȘebrugge - Zwankendamme | 26,80 | 7.131 2.488 3.930 713 |
De gemeĂȘnte Brugge grenst an:
|
Cultuur en kunst
[bewerkn | brontekst bewerken]Theoaters en concertzoalen
[bewerkn | brontekst bewerken]- Aquariustheoater
- Biekorf
- Concertgebouw
- De Werf
- Den Dyk
- 't Entrepot
- Joseph Ryelandtzaal
- Magdalenazoale
- Sirkeltheoater
- Stadsschouwburg
- Studio Hall
- The English Theatre of Bruges
Cinema's
[bewerkn | brontekst bewerken]- Cinema LumiĂšre (olternatieve films)
- Cinema Liberty
- Kinepolis Brugge
Festivols
[bewerkn | brontekst bewerken]
|
|
Musees
[bewerkn | brontekst bewerken]Musees van 't stadsbestier
[bewerkn | brontekst bewerken]- Bruggemuseum (verzamelnoame voe 7 istorische musees):
- Archeologie
- Belfort
- Brugse Vrije
- GentpĂŽorte
- Gruuthusemuseum
- Ontoalkerke O.L.V
- SchĂŽne Kunstn van de 15ste toe d' 21ste eeuwe:
- Arentsuus met oendr andere werk van de Brugs-Britse kunstnoare Frank Brangwyn
- Groeningemuseum
- Guido Gezellemuseum
- Koeleweimeuln
- Musee vo volkskunde
- Sint-Jansuusmeuln
- Staduus
- Ospitoalmusees:
- O.L.V.-ter-Potterie
- Oud Sint-Jan (Hans Memling)
Partikuliere musees
[bewerkn | brontekst bewerken]- Begynuzetje
- Bogardenkapelle (tentĂŽonstelliengsruumte)
- Brouwerymusee
- Choco-Story (chokolamusee)
- Den Boend (tentĂŽonstelliengsruumten)
- Diamantmusee Brugge
- Frietmusee
- Historium
- Hof Bladelin
- Iengels KlĂŽoster
- Illig-Bloedbasilieke
- Jan Garemijnzoale (tentĂŽonstelliengsruumte)
- Kantcentrum
- Lumina Domestica (lampnmusee)
- Museum-Gallery Xpo: Salvador DalĂ
- Onze-Lieve-Vrouwe-Bezoekingskerke (Lissewege)
- Sint-Jorisgilde
- Sint-Salvoatorskerke
- Sint-Sebastiaonsgilde
- Sint-Trudo Abdye
- Ter Doest (Lissewege)
- Volkssterrewacht Beisbroek
- Zeruzalemkerke
Oave
[bewerkn | brontekst bewerken]Brugge eĂȘt ook e grĂŽten oave, d'Oave van Brugge-ZĂȘebrugge. 't Is één van de grotste en modernste van Europa.
Transport en verkĂȘer
[bewerkn | brontekst bewerken]Vanuut Brugge kun je noar olle kanten, zowel over 't woater, de boane of met den tring.
Der is e voart van Brugge nor Ostende, van Brugge no Gent, van Brugge no Damme en e zĂȘekanoal ('t Boudewynkanoal) tussen Brugge en ZĂȘebrugge (verbiendinge van de binnoaven mĂš de ZĂȘebrugse vĂŽoroaven en de NĂŽordzĂȘe).
Over d'autostrade ku je vanuut Brugge den E40 pakkn no Gent en Brusel en in d' andere richtienge no Veurne en Calais, de E403 no Kortryk en DĂŽornik, den A10 nor Ostende, den A11 nor Knokke en den N31 no ZĂȘebrugge (da zyn nog gen vulle autostraden, mĂš nog veel kruusiengen da'n ze nog moeten vervangen mĂš tunnils en bruggen).
Vanuut de grĂŽte stoatie van Brugge is 't er per eure mingstens één tring nor ol d'andere belangryke steedn van BelgiĂ« en zyn der ĂŽok nog verschillige mĂȘer platselikke en regionoale trings. In Sinte-Pieters is 't er nog e klĂȘen stoatietje, nl. Brugge-Sint-Pieters.
Ook den Thalys van Parys over Brussel toet in Ostende stopt in Brugge.
't Dichtste vliegpling by Brugge ligt in Ostende, ip oengevĂȘer 30km van 't center van Brugge: D'Internationoale Luchtoavn Ostende-Brugge
Voetbol
[bewerkn | brontekst bewerken]Brugge eĂȘt twi voetbolploegen: Club Brugge (kluup) en Cercle Brugge (sirkul). OlletweĂš in ĂȘerste klasse. Ze spĂȘeln olletwĂȘe in 't Jan Breydelstadiong (30.000 zitplatsen). Der zien echter plannen voer e nieuw stadiong van 40.000 platsen vo de klup, dichte by de kruusienge van den N31 en den A11.
Bekende Bruggeliengn
[bewerkn | brontekst bewerken]- Frank Adam: Schryver
- Anselmus Adornes: Marchang, polletieker
- Cilou Annys: Ex-Miss België
- Pieter Aspe: Schryver
- Nico Blontrock: Journalist
- Kristien Bonneure: Journaliste
- Jan Breydel: Verzetsstryder
- Emile Buysse: Schryver en nationoalsocialist
- Jan Robert Calloigne: Architect en beeldhouwer
- Hugo Claus: Schryver en dichter
- Louis Colens: Paster, stichter van 't ACW
- Louis de Deyster: Kunstschilder, etser, bouwer van muziekinstrumentn
- Louis de la Censerie: Architect
- Bruno De Roover: StriptĂȘkenoare
- Johan De Stoop: Componist, dirigent, muzikant
- Paul De Wispelaere: Schryver
- Jan de Witte: Dominicoan
- Karel De Wolf: Apotheker, schrĂȘef n poar boekstjes in 't "veredeld" brugs
- Bart Defoort: Jazzmuzikant
- Guido Depraetere: TV-persĂŽonlikheid en Baziel-vertolker
- Karel Deruwe: Acteur
- Gilbert Desmit: Zwemmer
- Chris Dusauchoit: TV-fenomĂȘen
- Tine Dusauchoit, zus van Chris: Ex-voorzitter Artsen zonder Grenzen
- Jules Fonteyne: Schilder, tĂȘkenoare en etsere
- Jan Garemijn: Kunstschilder
- Marcus Gerards: Graveur, cartograaf, schilder
- Guido Gezelle: Dichter
- Ludo Goderis: Cartoonist-illustrateur
- Franciscus Gomarus: Calvinistisch theoloog
- Geert Hoste: Kluchtigoard moar ipgegroeid in Woardamme (Ăostkamp)
- Phaedra Hoste: Fotomodel
- Raoul 'Lotte' Lambert: Voetboller
- Renaat Landuyt: Minister van mobiliteit en de NĂŽordzĂȘe
- Herman Leenders: Dichter en schryver
- Sam Louwyck: Danser, choreogroaf, acteur en zanger
- Willy Lustenhouwer: Komiek
- Birger Maertens: Voetboller
- Gregoire Maertens: President van de Wereld Esperanto ssociatie 1980-1986
- Tim Maeyens: Roeier
- Stéphanie Meire: Ex-Miss België, actrice
- Karel Mestdagh: Componist
- Patrick Moenaert: Polletieker, burgemĂȘester van Brugge
- Liesa Naert: Actrice
- Pieter Pepers: Beeldhouwer
- Leen Persijn: Zangeresse
- Johan Persyn: Journalist en polletieker
- Pieter Pourbus: Kunstschilder
- Hendrik Pickery: Beeldhouwer
- Gustaaf Roels: Graveur
- Maurits Sabbe: Schryver
- Benny Scott: Zanger
- Alphonse Six: Voetboller
- Simon Stevin: Wiskundign
- Egied Strubbe: Advokoat en prof geschiedenisse
- Lodewijk van Berquem: Diamantslyper
- Andries Van den Abeele: Oundernemer, historicus en polletieker
- Emile Vanden Bussche: Archivaris
- Pol Van Den Driessche: Journalist en polletieker
- Luc Van Lierde: Triatleet
- Jacob van Maerlant: Schryver
- Jean-Pierre Van Rossem: Econoom, polletieker, schryver
- Etienne Vermeersch: Professor, moroalfilosoof
- Lieven Verstraete: Nieuwslezer by de VRT.
Soamnwerkienge
[bewerkn | brontekst bewerken]De burgemĂȘesters van het Spoanse Burgos en van Brugge oendertekendn ip 29 januoari 2007 'n papier over e toekomstige soamnwerkienge. MĂȘest ip vlak van cultuur, toerisme en economie willn z'olletwĂȘe mĂš mollekoar tope werkn.
Panorama's
[bewerkn | brontekst bewerken]| đ Wikimedia Commons |
MĂȘer ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien ip Brugge ip Wikimedia Commons. |
Externe koppeliengn
[bewerkn | brontekst bewerken]Kykt ook ier vo informaosje over de Brugsche vlagge.
- De officieeln website van 't stad
- De Bruggeling volgens Andries Van den Abeele
- De kathedrale van Brugge: te bekyken in verschillige toalen, mo 't West-Vlams oentbrikt er nog up.
- BrugseBuurten.be beweuners uut verschillige Brugse wykn geevn e gedacht van oe dat et er an toe goat in under eign wyk
- Moon Art Gallery - de kritische en levendige Brugsche cultuur webgazette (gearchivĂȘerd)
- Videofilmkes en oude fotto's in 't centrum van Brugge, met commentoar in 't Brugs (gearchivĂȘerd)
- Brugs vo begunneliengen (gearchivĂȘerd)
| Provinsje West-Vloandern | đ Vlagge van de provinsje West-Vloandern |
|---|---|
|
Anzegem | ArdĂŽoie | Beirnem | Blanknberge | BrĂšinienge | Brugge | D'n Oane | Damme | De Panne | Deirlyk | Dentergem | Diksmude | Euvelland | Gistel | Ichtegem | Iengelmunstr | Jabbeke | Knokke-Heist | Koksyde | Kookloare | Kortemark | Kortryk | Kuurne | Langemark-Poelkapelle | Legem | Lendlee | Lichtervelde | Lo-RĂȘnienge | MĂȘenn | MĂȘesn | Middelkerke | MĂŽoslee | NieuwpĂŽort | Oalveringem | Oarelbeke | Oavelgem | Oedeburg | Oetulst | Ooglee | Ăostkamp | ĂostrĂŽzebeke | Ostende | Pittem | Poperienge | Roeseloare | Spiere-Elkyng | Stoan | Tielt | Toeroet | Veurne | Vletern | Wervik | Wevelgem | Wielsbeke | Wiengne | Woaregem | Yper | Yzegem | Zilleghem | Zunnebeke | Zuunkerke | Zwevegem | |
| België | Provinsjes | |
