Vilma Logje doalada salastis vuollái jahkásaš Niiles Ánte. Ovdal go lei oba áhpeheapminge, sus lei niehku mii guoská mánáid.

– Áli leamašan dakkár jurdda, ahte jus goasnu oaččun máná, háliidan sutnje gietkama. Dat buvttii dakkár dorvvu jurdaga, muitala Logje.

Son muitalii iežas ustibii, Reetta Tornensisii, ahte sus lea miella duddjot gietkama. Soai ovttas dutkkaigga áššiid ja Tornensis attii sutnje olu dieđuid gietkamiin.

– Dat lei dego ustitguoktá oktasaš mátki. Viehka jođánit dan maŋŋá Reettage lei áhpeheapmin ja álggii maid duddjot gietkama, muittaša Logje.

Go šattai áhpeheapmin, gietkkama duddjomis bođii beanta hoahpu. Niiles Ánte gearggai jo riegádit.

– Niiles Ánten vuojašeimme miehtá Sámi ja duddjuimet gietkama. Čeahpes duojáriid vehkiin oaččuimet dan gárvvisin. Eandaliige Kristiina Maggain ovttas duddjon lea báhcán millii.

Gietkka symbolisere oktavuođa máttuide

Go Logje vuhtodii Niiles Ántte gietkamis, son ii jurddašan, ahte dat lea beare gietkka, baicce das lei jotkkolašvuohta. Dat čalmmustahtii oktavuođa historjái ja servošii.

– Áli go gietkkadin máná, bođii dovdu, ahte máttutge guddet su, muitala Logje.

Logje ássá Raattamas. Su ádjá beale sohka lea boahtán Bállásduoddara guvlui Guovdageainnus ja áhku sohkages lea Giehtaruohttasa guovllus. Sin sogas eai leat seilon gietkamat. Lei beare govva, mas Logje áhkku lei eatnis salas.

– Gal mii dan zoomiimet. Dien áiggi govat eai leat nu čielgasat. Go lei máná gásttašeapmi, hálidin váldit seamma sullasaš gova, 90 jagi maŋŋá.

Illuda go váldet atnui árbevieru, mii lea jávkamin

Maarit Magga lea duojár ja nákkosgirjjistis dutkan duoji. Sutnje buktá hui olu ilu, ahte nuorra eatnit leat háliidan gáhttet árbevieru.

– Dathan lea hui mávssolaš árbi, dakkár árbi mii lea jo vehá jávkamin ja unnumen goit dáppe Eanodagas. Ja gal mun jáhkán varra juohke guovllus, čilge Magga gietkkaduddjoma mearkkašumi.

Son beasaige mannan geasi veahkehit guokte nuorra eatni gietkama duddjomis. Go oahppá duddjot gietkama, das lea maiddái vuoiŋŋalaš mearkkašupmi maŋit bulvii.

– Dat lea maiddái skeaŋka mánnái. Ii leat dušše dat konkreahta gietkka muhto maiddái dat maid dat mearkkaša. Dat symbolisere, ahte don leat sámi mánná ja don gulat juosat servošii, sohkii ja guvlui.

Manin sámeeatnit eai nu dávjá oidno gietkamiin, dasa lea sivva.

– Dat gáibida oalle viiddis duodjemáhtu. Lea hui máŋggabealat. Lea garra duodji, ieš dan muora duddjot ja dasto dan sistti, čuoldima ja hervema. Visot mii dasa gullá.

Mánná ii nu guhká čága gietkamii. Niiles Ánte gearggai beaivenahkáriid oađđit das, muhto livččehan dan sáhttán eanetge geavahit, jurddaša Logje.

– Livččen háliidan eanet geavahit. Dán áigge leat goit visot mánájorrit ja dorvobeaŋkkat. Geavatlaš sivatge ledje, dadjá Logje.

Olu symbolihkka – mánáhis olmmoš ii oaččo guoros gietkama vuhtodit

Gietkkamis sáhttá oaidnit bajil olu: soga, guovllu ja sohkabeali. Leat maiddái njuolggadusat, dahjege rávvagat, čilge Magga.

Magga doallá salastis headjaskeaŋkka, gietkama. Dat lea sunno boarrásamos máná gietkka.

– Okta guossi dajai, ahte dat ii leat gal buorre mearka, go gietkama oažžu skeaŋkan, go eai leat mánát vel. Soaitá ahte ii oaččoge mánáid. Mánáhis olmmoš ii galgga vuhtodit guoros gietkama, muitala Magga.

Dat ii doallan deaivása. Soai oaččuiga golbma máná. Dál Magga nieida lea árben alcces gietkama ja sin bearrašis goit boahtá árbevierru joatkašuvvat.

Magga sávvá, ahte earátge maiddái válddášedje árbevieru atnui.

– Dat lea hui mávssolaš ášši munnje gal ja varra oba sámi servodahkii ja min guvlui.