VOOZH about

URL: https://pl.wikipedia.org/wiki/Teizm

⇱ Teizm – Wikipedia, wolna encyklopedia


Przejdź do zawartości
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Teizm (gr. θεoς „bóg”) – wiara w istnienie Boga, bogów lub bogiń, którzy są osobami ingerującymi w losy świata, lub jest on ich dziełem, czuwającymi nad biegiem wydarzeń lub podtrzymującymi świat w istnieniu; pogląd[1] filozoficzno-religijny[2] głoszący, że tacy bogowie istnieją; wiara w Boga lub bogów bez odrzucania objawienia, co jest charakterystyczne dla deizmu[3][4].

Antonimem pojęcia "teizm" jest "ateizm", czyli zaprzeczenie istnienia Boga lub bogów[1].

Relacje z religiami

[edytuj | edytuj kod]

Głównym źródłem poglądów teistycznych są religie.

Klasyfikacja poglądów dotyczących istnienia Boga

[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się trzy zasadnicze nurty poglądowe dotyczące istnienia Boga:

  • teizm – wiara lub opinia, że istnieje Bóg lub bogowie
  • ateizm – odrzucenie twierdzenia, że istnieje Bóg lub bogowie.
  • agnostycyzm – opinia, że obecnie nie można jednoznacznie wskazać, czy Bóg lub bogowie istnieją, czy nie[5].

Klasyfikacja teizmu

[edytuj | edytuj kod]

Podkategoriami teizmu są:

  • politeizm – pogląd, że istnieje wielu bogów lub bogiń
    • monolatria – wiara w wielu bogów, ale kult obejmuje tylko jednego z nich
    • katenoteizm – specyficzny rodzaj monolatrii, w której główne bóstwo jest czczone w danym czasie
    • animalizm – wiara w bogów mających sylwetkę zwierząt
  • monoteizm – pogląd, że istnieje tylko jeden Bóg; jest standardową praktyką używanie słowa Bóg wielką literą, gdy odnosimy się do Boga monoteistycznych systemów wierzeń
    • deizm – wiara w Boga, który nie ingeruje w losy świata
    • panteizm – wiara, że Bóg jest tożsamy ze światem
    • pandeizm – połączenie deizmu i panteizmu
    • panenteizm – wiara, że świat jest częścią Boga

Stany przejściowe między monoteizmem a politeizmem:

  • henoteizm – wiara w wielu bogów, z których jeden jest najwyższym bóstwem

Argumenty teistów

[edytuj | edytuj kod]

Uzasadnienie dla istnienia Boga przedstawiali przeważnie zwolennicy monoteistycznych religii. Do najczęstszych argumentów na rzecz wyboru teizmu należą:

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
👁 Image
Zobacz hasło teizm w Wikisłowniku
  1. a b Jerzy Pilikowski: Podróż w świat filozofii. WAM, Kraków 2008, s. 89. ISBN 978-83-7505-095-0.
  2. Teizm. [w:] Słownik Języka Polskiego PWN [on-line]. [dostęp 2013-05-06].
  3. Dictionary.com Online Dictionary: Theism. [dostęp 2016-10-21]. (ang.).
  4. Dictionary.com Online Dictionary: Deism. [dostęp 2016-11-23]. (ang.).
  5. www.gotquestions.pl.

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • RichardR. Swinburne RichardR., Czy istnieje Bóg? IreneuszI. Ziemiński (tłum.), Poznań: W Drodze, 1999, ISBN 83-7033-370-2, OCLC 749894301.
  • Stephen M. Barr "Współczesna fizyka a wiara w Boga", Techtra, 2005
  • Gottfried Wilhelm Leibniz "Teodycea O dobroci Boga, wolności człowieka i pochodzeniu zła", PWN, 2001
  • John Hick "Argumenty za istnieniem Boga", Społeczny Instytut Wydawniczy, Kraków, 1994
  • Rafał S. Niziński "Między teizmem a panteizmem. Charlesa Hartshornea procesualna filozofia Boga" KUL, ISBN 83-7363-045-7
  • Ronald Nash, "Faith & Reason. Searching for rational faith.", Zondervan Publishing House; ISBN 0-310-29401-0

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Poglądy filozoficzne na Boga
przedmiot
przymioty
(atrybuty) Boga
koncepcje
stworzenia
poglądy
poznawcze
(epistemiczne)
rzeczowe
(ontologiczne)
twierdzące
(pozytywne)
przeczące
(negatywne)
rzeczowo-
-poznawcze
argumenty
za istnieniem Boga
kosmologiczne
inne
inne za wiarą
przeciw istnieniu Boga
inne przeciw wierze
kontrargumenty
stosunek
do wiary
w Boga
wrogi
obojętny
zanikający
autorzy
argumentów
za istnieniem
innych za wiarą
przeciw wierze
powiązane
dyscypliny
religioznawstwo
filozofia
działy ogólne
działy szczegółowe
teologia
kosmologia
działy
przedmioty
byt
istota
transcendencja
inne
odmiany
bytów
według możliwości
nieistnienia
inne
inne
pojęcia
presokratejskie
platonizmu
arystotelizmu
neoplatonizmu
inne antyczne
średniowieczne
kartezjanizmu
inne nowożytne
inne
pytania
pierwsze
zasady
poglądy
na istnienie świata
na liczbę
substancji podstawowych
na byty podstawowe
na hierarchię bytu
na przewidywalność
na umysł i świadomość
na wolną wolę
na powszechniki
na Boga
ateizm
deizm
odmiany
deizmu i teizmu
inne
odmiany
monizmu
materializm
immaterializm
naturalizm