VOOZH about

URL: https://pl.wikipedia.org/wiki/Teologia_procesu

⇱ Teologia procesu – Wikipedia, wolna encyklopedia


Przejdź do zawartości
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Teologia procesu – współczesny nurt teologiczny inspirowany przez filozofię procesu Alfreda Northa Whiteheada. Kwestionując założenia klasycznego teizmu, teologia procesu proponuje nową, bardziej dynamiczną koncepcję Boga.

Klasyczny teizm, oparty na filozofii greckiej, zakłada wieczność (w sensie bycia poza czasem) i niezmienność Boga. Teologia procesu dokonuje rozróżnienia pomiędzy „abstrakcyjnym istnieniem” a „konkretną aktualnością” wszystkich bytów, włącznie z Bogiem. Abstrakcyjny wieczny (w sensie takim, że zawsze był i zawsze będzie) Bóg jest złożeniem wielu rzeczywiście istniejących aktualnych stanów Boga. Teologia procesu zakłada „dipolarną” koncepcję Boga – Bóg jest przyczyną wszystkich rzeczy, ale jednocześnie ich skutkiem, gdyż stworzenie ma wpływ na niego. Procesualna koncepcja Boga, nazywana panenteizmem, porównuje relację Boga i świata do relacji umysłu i ciała. Bóg przewyższa świat, pozostając wobec niego transcendentny, ale jednocześnie jest immanentny, dlatego w pełni uzasadniona jest teologia naturalna.

Teologia procesu zakłada, że Bóg nie zna przyszłości, gdyż ona jeszcze nie istnieje. Tak jak umysł porusza się wraz z ciałem, tak Bóg porusza się ze światem w czasie. Wielu teologów związanych z tym nurtem zakłada odwieczność świata.

Chrześcijańscy krytycy teologii procesu wskazują, że pewne jej założenia, np. brak uprzedniej wiedzy Boga czy jego głęboka zależność od świata, są sprzeczne ze świadectwem biblijnym.

Teologia procesu jest popularna zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych, do jej głównych przedstawicieli należą Charles Hartshorne, J.B. Cobb, S.M. Ogden, W.M. Pittenger i David Ray Griffin. W Polsce propagatorem tego nurtu był Józef Życiński. Podobną, choć nie identyczną dynamiczną koncepcję Boga przedstawił Pierre Teilhard de Chardin.

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Poglądy filozoficzne na Boga
przedmiot
przymioty
(atrybuty) Boga
koncepcje
stworzenia
poglądy
poznawcze
(epistemiczne)
rzeczowe
(ontologiczne)
twierdzące
(pozytywne)
przeczące
(negatywne)
rzeczowo-
-poznawcze
argumenty
za istnieniem Boga
kosmologiczne
inne
inne za wiarą
przeciw istnieniu Boga
inne przeciw wierze
kontrargumenty
stosunek
do wiary
w Boga
wrogi
obojętny
zanikający
autorzy
argumentów
za istnieniem
innych za wiarą
przeciw wierze
powiązane
dyscypliny
religioznawstwo
filozofia
działy ogólne
działy szczegółowe
teologia
kosmologia
działy
przedmioty
byt
istota
transcendencja
inne
odmiany
bytów
według możliwości
nieistnienia
inne
inne
pojęcia
presokratejskie
platonizmu
arystotelizmu
neoplatonizmu
inne antyczne
średniowieczne
kartezjanizmu
inne nowożytne
inne
pytania
pierwsze
zasady
poglądy
na istnienie świata
na liczbę
substancji podstawowych
na byty podstawowe
na hierarchię bytu
na przewidywalność
na umysł i świadomość
na wolną wolę
na powszechniki
na Boga
ateizm
deizm
teizm
odmiany
deizmu i teizmu
inne
odmiany
monizmu
materializm
immaterializm
naturalizm