Luondduváriidguovddáš ja Norgga luonddudutkanguovddáš NINA ođđa dutkanbohtosat čájehit, ahte áibbas uhca oassi luossaveajehiin besset Deanus gitta merrii. Dutkanguovddážat leat čuvvon mannan gease sullii 200 luossaveajeha, go dat johte Ohcejohnjálmmis Ruostefielbmái.

Ulbmilin lei čielggadit, mo luossaveajehat lihkosmuvvet beassat buggeluossabuođu čađa joganjálbmái ja merrii. Dutkanbohtosa mielde dušše čieža luossaveajeha measta guovttečuođis cevze Deanujoga njálbmái.

– Buođđu njoahcudii veajehiid johtima. Dat báhce buođu bajábeallái moatti minuhtas gitta logi diibmui jorrat, iige dat lea dieđusge buorre, muitala dutki Panu Orell Luondduváriidguovddážis.

– Bohtosat čájehit, ahte olu veajehat jápmet mátkkis merrii. Lea dehálaš čielggadit manin, dadjá fas hoavda Hilde Singsaas Norgga birasdirektoráhtas.

Eanemus jápmán veajehat gávdnojedje Veahčajohnjálmmi ja Vuollegeavgŋá vulobealde. Dutkit jáhkket, ahte okta mearkkašahtti sivva veajehiid jápmimiidda leat boraguolit ja -lottit, vaikko dát okta dutkamuš ii vel buot gažaldagaide vástitge, čuoččuha Orell.

– Ii luonddudilis sáhte leat ná alla jápminlohku. Mii eat dieđe manin nu olu veajehat jápme dán čuovvumis. Leigo sivva daid gieđahallamis, vaikko dat orroge merkema maŋŋá leamen buori ortnegis, smiehtada Orell.

Dutkamuš čájeha árbedieđu duohtan

Ohcejohkalaš luossabivdi Sámmol Ánde Lukkari lea njulgestaga hirpmástuvvan ođđa dieđuin.

– Miihan leat olu sivahan Norgga stáhta ja Norgga beale olbmuid, go mii leat jurddašan, ahte dat veajet beassá gal merrii, muhto mearas dat jávká.

Lukkari muitá, ahte lea gullan guovllu boarrásut olbmuid hállan jo guhká joga predáhtoriin dahjege boraguliin. Lassin son lea gullan maid norgalaš dutkis, ahte man olu hávga borrá luossaveajehiid.

– Dat predáhtorat, mat leat jogas, de gal dat gusto borret eanáš oasi daid luossaveajehiin. Boarrásut olbmot leat álo hállan das ja dát dutkamuš gal dan čielgasit čájeha.

Lukkari árvala, ahte leago dálkkádatrievdan dahkan Deanu dakkárin, ahte hávga ceavzá buorebut jogas.

– Ovdal ii leat hávga liikon leat Deanus, muhto dál dat dahká dan.

Lukkari sávvá báikkálaččat bivdigoahtit buotlágan guliid, go dat borret luossaveajehiid.

– Galhan dat lea dieđusge danláhkai, ahte dál ferte morihit ja dál ferte bivdigoahtit daid predáhtoraid.

Panu Orell muitala, ahte dutkanguovddážat áigo jo dán gease dahkat seammalágan čuovvuma, muhto eai ožžon ruđa dasa.

– Livčče dehálaš dahkat ođđasit dán, go diimmá bohtosat ledje nu heajut, vai oaidnit ahte oažžutgo seammalágan bohtosiid.

Áššis muitalii vuosttamužžan NRK Sápmi.