👁 Trzy daty początku wiosny. Wyjaśniamy, skąd te różnice - Pogoda

• Dlaczego początek wiosny wyznaczany jest na różne sposoby?
• Czym różni się wiosna meteorologiczna od astronomicznej i kalendarzowej?
• Jaką rolę w określaniu początku tej pory roku odgrywa równonoc wiosenna?
• Więcej ważnych informacji z Polski i ze świata znajdziesz na .

Choć wiosna meteorologiczna, astronomiczna i kalendarzowa różnią się datą rozpoczęcia i sposobem wyznaczania, każda z nich oznacza nadejście cieplejszych dni i budzącą się do życia przyrodę. Warto znać te różnice, by lepiej rozumieć, skąd biorą się rozbieżności w kalendarzach i komunikatach pogodowych.

 Jej początek przypada zawsze na 1 marca i trwa do 31 maja. Taki podział wynika z potrzeby ujednolicenia i uproszczenia analiz statystycznych dotyczących pogody i klimatu, dzięki czemu łatwiej porównywać dane z różnych lat i regionów.

Wiosna meteorologiczna nie jest więc związana z żadnym zjawiskiem astronomicznym, a jedynie z kalendarzem i praktycznymi potrzebami naukowców.

Wiosna astronomiczna rozpoczyna się w momencie tzw. równonocy wiosennej, a ta w 2026 roku przypada na 20 marca. Od tego momentu dzień staje się dłuższy od nocy, a Słońce coraz wyżej wznosi się nad horyzontem. Wiosna astronomiczna trwa do przesilenia letniego, które zwykle przypada na 21 czerwca.

Równonoc wiosenna to jedno z najważniejszych zjawisk astronomicznych w ciągu roku. Oznacza moment, w którym Słońce przechodzi przez punkt równonocy wiosennej, czyli przecina równik niebieski, kierując się z półkuli południowej na północną. W praktyce oznacza to, że w tym dniu długość dnia i nocy jest niemal identyczna - obie trwają po około 12 godzin.

Zjawisko to jest wynikiem nachylenia osi Ziemi względem płaszczyzny jej orbity wokół Słońca. W dniu równonocy oś Ziemi jest ustawiona tak, że żaden z biegunów nie jest skierowany bliżej Słońca - promienie słoneczne padają prostopadle na równik.

Równonoc wiosenna od wieków miała duże znaczenie w kulturze i tradycji wielu narodów. Była symbolem odrodzenia, nowego początku i budzącej się do życia przyrody. W wielu kulturach obchodzono w tym czasie święta związane z nadejściem wiosny, takie jak Jare Gody u Słowian czy Nowruz w krajach perskich.

W Polsce i innych krajach półkuli północnej to właśnie wtedy przyroda budzi się do życia, a temperatury zaczynają stopniowo rosnąć.

Wiosna kalendarzowa to najbardziej tradycyjny sposób wyznaczania początku tej pory roku. W Polsce przyjęło się, że pierwszy dzień wiosny kalendarzowej przypada na 21 marca. Data ta jest stała i nie zależy od żadnych zjawisk astronomicznych czy meteorologicznych.

To właśnie tego dnia w szkołach obchodzony jest tzw. Dzień Wagarowicza, a w wielu miejscach organizowane są symboliczne pożegnania zimy, np. topienie Marzanny.

Na pierwsze dni wiosny astronomicznej i kalendarzowej prognozowana jest raczej chłodna i deszczowa aura. W piątek, 20 marca, w większości kraju będzie pochmurno i deszczowo, miejscami na północnym wschodzie możliwe są opady deszczu ze śniegiem, a w górach śniegu. Temperatura wyniesie od 4 st. C na Podlasiu do 11 st. C na zachodzie Polski.

W sobotę, 21 marca, pogoda nieco się poprawi - pojawi się więcej przejaśnień, choć opady deszczu i deszczu ze śniegiem mogą wystąpić na południowym zachodzie kraju. Na północy będzie dość pogodnie, a temperatura wzrośnie do 12 st. C w centrum.

W niedzielę spodziewane jest dalsze ocieplenie i mniej opadów - termometry pokażą od 8 st. C w górach do 14 st. C w centrum i na zachodzie kraju.

W Polsce, podobnie jak w większości krajów Unii Europejskiej, zegarki przestawiamy dwa razy w roku:

• Na czas letni - w ostatnią niedzielę marca, przesuwając wskazówki zegara o godzinę do przodu (z 2:00 na 3:00).
• Na czas zimowy - w ostatnią niedzielę października, cofając wskazówki zegara o godzinę do tyłu (z 3:00 na 2:00).

W 2026 roku zmiana czasu na letni przypada na noc z 28 na 29 marca, a powrót do czasu zimowego na 24 na 25 października.

Głównym celem wprowadzenia zmiany czasu była oszczędność energii elektrycznej poprzez lepsze wykorzystanie światła dziennego. Pomysł ten pojawił się już w XIX wieku, a na szeroką skalę został wprowadzony podczas I wojny światowej. W Polsce zmiana czasu obowiązuje nieprzerwanie od 1977 roku.

W ostatnich latach coraz częściej pojawiają się głosy krytykujące sensowność przestawiania zegarków. Wskazuje się na negatywny wpływ na zdrowie, zaburzenia snu oraz dezorganizację życia codziennego. W 2018 roku Parlament Europejski opowiedział się za zniesieniem zmiany czasu w krajach UE, jednak ostateczna decyzja została przesunięta i do tej pory nie wprowadzono jednolitych przepisów.

Obecnie w UE istnieją trzy standardowe strefy czasowe. Państwa członkowskie UE same decydują, do której strefy czasowej chcą należeć. Czas zachodnioeuropejski obowiązuje w Irlandii i Portugalii, czas środkowoeuropejski w 17 państwach położonych na tym obszarze geograficznym. Z kolei z czasem wschodnioeuropejskim mamy do czynienia w: Bułgarii, Cyprze, Estonii, Finlandii, Grecji, Litwie, Łotwie i Rumunii.

Zmiana czasu może wpływać na nasze samopoczucie. Warto zadbać o odpowiednią ilość snu, unikać nadmiernego stresu oraz stopniowo dostosowywać swój rytm dnia do nowego czasu. Zaleca się również wcześniejsze przestawienie zegarków w urządzeniach, które nie aktualizują się automatycznie.